Kafka, komerciali i koheve moderne
I njohur si nje nga shkrimtaret me te njohur te gjithe hapesires gjermanishtfolese, Franc Kafka i ka raportet tejet te mira me komercializmin. Jo rralle eshte ngritur pyetja, cfare e ben shkrimtarin kaq te pelqyeshem?! Pasi nuk eshte risi qe e gjithe bota eshte e mahitur prej tregimeve te tij enigmatike, shpesh te erreta, por qe pa asnje dyshim perpihen nga gjenerata te tera. I lindur ne Prage, me 3 korrik te vitit 1883, plot 125 vjet me pare, ne Prage qe ne ate kohe bente pjese ne perandorine austrohungareze, sot kryeqyteti cek, askush nuk mendonte se fama e tij do te merrte permasa te tilla. Ky qytet eshte teper krenar per birin me te famshem te tij, por do te nxjerre nga ai edhe nje lloj perfitimi. Ne 125-vjetorin e lindjes se tij u prodhua nje pulle me portretin e tij. E keshtu, duket se me Kafken, biznesi ka funksionuar gjithmone me Kafken.
Zona e turisteve ne Prage. Ajo te con nga unaza permes rrugicave te ngushta te pjeses se vjeter te qytetit. Dyqanet e suvenireve rreshtohen perkrah njeri-tjetrit. Ne mes te mallrave te bie ne sy emri i Kafkes. “Kemi bluza me emrin e Kafkes, apo filxhane me fotografine e tij”, thote nje shitese e suvenireve. Biznesi me Kafken ka funksionuar gjithmone, tregon ajo. Keshtu shkruan nje gazetar i agjencise gjermane te lajmeve, Dojce Vele.
Por edhe ne muzeun e Kafkes, krahas informacionit mbi jeten dhe vepren e shkrimtarit te njohur, ofrohen gjithfarelloj suveniresh, ne kujtim te figures se tij. Nga shenjueset per lexim me portretin e Kafkes deri te mausi i kompjuterit me nenshkrimin e Kafkes. E reja e fundit eshte nje stilolaps, ne te cilin Kafka noton. Nje Kafke qe noton. Ky eshte nje suvenir mjaft i dashur per ata qe vizitojne muzeun e Kafkes ne Prage.
Kafka lindi me 3 korrik ne nje familje hebre ne Prage. Pas nje femijerie dhe rinie te veshtire, me nje baba qe atij i dukej shpeshhere i padrejte dhe i plotfuqishem, vijne studimet ne degen e juridikut dhe nje pune ne nje shoqeri sigurimesh. Ky ishte thjesht nje profesion per te fituar buken e gojes. Sepse ajo qe donte te bente Kafka ishte thjesht te shkruante. Letersine e Kafkes e karakterizon hendeku i madh mes individit dhe shoqerise, sqaron Tvrdik. Gjithnje behet fjale per ballafaqimin e nje njeriu te vetmuar me ambientin familjar, me nje shoqeri anonime, me nje burokraci te pameshirshme teknokrate. Edhe punonjesja ne biletarine e muzeut te Kafkes dridhet kur kujton letersine e tij: “Vete i kam lexuar tregimet e tij dhe gjithnje me nje ndjesi tmerri i kam hedhur menjane. Me kete ne nuk jemi ballafaquar ende. Kam pershtypjen se absurditetin qe pershkruan ai, ne e kemi perjetuar ne vitet e komunizmit”
TURISTET
Ne vitet ‘90-te, pas renies se Murit, Praga u rizbulua. Nje qytet, qe ende gjendej ne erresire, qe mbulohej me lidhjen me Kafken dhe vepren e tij. Me sa dukej, kjo zgjoi interesin per te zbuluar se si jetohej ne kete qytet te larget. Dhe fenomeni “Kafka i pelqyeshem” eshte nje zbulim iu kohes moderne e post-moderne.
Zona e turisteve ne Prage. Ajo te con nga unaza permes rrugicave te ngushta te pjeses se vjeter te qytetit. Dyqanet e suvenireve rreshtohen perkrah njeri-tjetrit. Ne mes te mallrave te bie ne sy emri i Kafkes. “Kemi bluza me emrin e Kafkes, apo filxhane me fotografine e tij”, thote nje shitese e suvenireve. Biznesi me Kafken ka funksionuar gjithmone, tregon ajo. Keshtu shkruan nje gazetar i agjencise gjermane te lajmeve, Dojce Vele.
Por edhe ne muzeun e Kafkes, krahas informacionit mbi jeten dhe vepren e shkrimtarit te njohur, ofrohen gjithfarelloj suveniresh, ne kujtim te figures se tij. Nga shenjueset per lexim me portretin e Kafkes deri te mausi i kompjuterit me nenshkrimin e Kafkes. E reja e fundit eshte nje stilolaps, ne te cilin Kafka noton. Nje Kafke qe noton. Ky eshte nje suvenir mjaft i dashur per ata qe vizitojne muzeun e Kafkes ne Prage.
Kafka lindi me 3 korrik ne nje familje hebre ne Prage. Pas nje femijerie dhe rinie te veshtire, me nje baba qe atij i dukej shpeshhere i padrejte dhe i plotfuqishem, vijne studimet ne degen e juridikut dhe nje pune ne nje shoqeri sigurimesh. Ky ishte thjesht nje profesion per te fituar buken e gojes. Sepse ajo qe donte te bente Kafka ishte thjesht te shkruante. Letersine e Kafkes e karakterizon hendeku i madh mes individit dhe shoqerise, sqaron Tvrdik. Gjithnje behet fjale per ballafaqimin e nje njeriu te vetmuar me ambientin familjar, me nje shoqeri anonime, me nje burokraci te pameshirshme teknokrate. Edhe punonjesja ne biletarine e muzeut te Kafkes dridhet kur kujton letersine e tij: “Vete i kam lexuar tregimet e tij dhe gjithnje me nje ndjesi tmerri i kam hedhur menjane. Me kete ne nuk jemi ballafaquar ende. Kam pershtypjen se absurditetin qe pershkruan ai, ne e kemi perjetuar ne vitet e komunizmit”
TURISTET
Ne vitet ‘90-te, pas renies se Murit, Praga u rizbulua. Nje qytet, qe ende gjendej ne erresire, qe mbulohej me lidhjen me Kafken dhe vepren e tij. Me sa dukej, kjo zgjoi interesin per te zbuluar se si jetohej ne kete qytet te larget. Dhe fenomeni “Kafka i pelqyeshem” eshte nje zbulim iu kohes moderne e post-moderne.