Kosova, tani me dalje ne det
Ani Ruci
Kosova do te kete daljen e saj ne det, per te paren here qe nga viti 1912, kur fuqite e medha te asaj kohe, e shkeputen ate nga Shqiperia. Pranimi i kerkeses se qeverise se Prishtines, nga qeveria e Tiranes, per te marre me koncesion portin e Shengjinit ne detin Adriatik, rezulton nje kombinim interesash dhe motivesh te te dyja paleve.
"Eshte nje vendim politik, por edhe ekonomik, sepse kerkesa ka ardhur nga sektori privat. Tregu i rregulluar nga dora e tij e fshehte, kerkese -oferte tregon se ka kerkesa per ndertim portesh ne Shqiperi. Dhenia e daljes ne det Kosoves do te forcoje ekonomine e saj, do te shtoje lidhjet mes ekonomise se Shqiperise dhe ekonomise se Kosoves, dhe te dy ekonomive me vendet e rajonit dhe vendet e tjera te Evropes. Vec kesaj do t'i jape nje rendesi strategjike bregdetit shqiptar dhe do te rrise konkurrencen me portet ekzistuese ne rajon", argumenton Zana Guxholli, keshilltare e kryeministrit Berisha per ekonomine.
Gjendja aktuale e Portit te Shengjinit. A eshte zgjedhja me e mire per Kosoven?
"Eshte me i vogli ne krahasim me tre portet e tjera te rrjetit portual te Shqiperise; Durresin, Saranden dhe Vloren. Kalata e tij operative eshte vetem 160 metra, me nje thellesi qe varion nga 5-7.5 metra ku mund te ankorohen vetem anije 5 mije toneshe. Sasia maksimale e mallrave, qe perpunohen ne portin e Shengjinit, arrin deri ne 350 mije tone, ndonese kapaciteti eshte per 500 mije tone. Sa per te bere nje krahasim. . . ne Portin e Durresit perpunohen 7 milione tone ne vit. Deri me sot porti i Shengjinit ka sherbyer per shkembim mallrash mes Kosoves dhe Shqiperise, kryesisht tulla, hekur, cimento, karburant dhe zhavorr, ky i fundit ne drejtim te Italise", thote per DW-ne, Sokol Kapidani, drejtor i Transportit Detar, ne Ministrine e Transporteve ne Tirane.
Por duket se ne logjiken e sektorit privat dhe qeverise se Prishtines, per te kerkuar portin e Shengjinit me koncesion nuk ka luajtur rol gjendja aktuale. Faktori percaktues ka qene me sa duket, ndryshimi i afert i kushteve te transportit mes dy vendeve me perfundimin kete vit te rruges Durres - Kukes, arteries kryesore mes dy vendeve, dhe sidomos shkurtimi i distances nga Kosova ne Shqiperi, per te arritur ne kete port.
Kjo rruge e shkurton me rreth 45 km mberritjen nga Kosova ne portin e Durresit, i cili me perfundimin e Korridorit 8, behet nje nga portat e medha te transportit detar ne Ballkan. Nderkohe porti i Durresit eshte i hapur per Kosoven, ashtu si per cdo vend tjeter te rajonit, per me teper qe qeveria e Tiranes i ka bere Kosoves lehtesira doganore dhe portuale. Me kete optike, porti i Shengjinit, per drejtorin e Transportit Detar, Sokol Kapidani, eshte nje zgjedhje shume e mire per Kosoven.
Interesi i investuesve te huaj dhe bankave nderkombetare per portet e bregdetit shqiptar
Perfundimi kete vit i rruges Durres - Kukes nuk ka zgjuar vetem interesin e sektorit privat ne Kosove. Kjo rruge e ka futur bregdetin e Shqiperise ne grupin e vendeve terheqese per investuesit dhe bankat nderkombetare, per te dhene hua dhe kredi afatgjata. Mes tyre edhe te Deutsche Bank. Serish Guxholli:
"Shume investitore te huaj, te nxitur edhe nga ligji i koncesioneve kane filluar te paraqesin kerkesat e tyre per te marre me koncesion porte ne Shqiperi. Kerkesat behen per tri zona; zona e Vlores, ajo e Durresit, ku kerkohet te ndertohet nje port ne vendin e quajtur Porto - Romano, qe te transferohen aktivitetet tregtare dhe kontenieret e portit te Durresit dhe ky i fundit te kthehet ne nje port qyteti. Zona e trete eshte porti i Shengjinit. Keto jane kompani nderkombetare, bashkime kompanish si Deutsche Bank me autoritetin portual te Izmirit, ne Turqi, kompania FASA, me autoritetin portual te Kroacise apo nje kompani tjeter sllovene me nje grup tjeter financiar", shpjegon Zana Guxholli.
Ne kete klime interesante kerkese-oferte nuk dihet ende se sa i madh do te jete investimi i sektorit privat dhe qeverise se Kosoves ne portin e Shengjinit. Nuk perjashtohet rasti optimal i ndertimit te nje porti krejt te ri, ne vend te ristrukturimit te portit ekzistues, nje porti qe mund te konkurroje portin e Durresit, per te cilin qeveria e Tiranes ka nje projekt me nje kompani te njohur hollandeze. Porti i Shengjinit do te behej keshtu, nje porte hyrese per shkembimet ekonomike jo vetem Kosoves dhe Shqiperise:
"Porti i Shengjinit do te jete nje port qe do te shfrytezohet edhe nga vendet e tjera te rajonit apo te Evropes, nga cilido qe do te kete interes dhe leverdi ekonomike, sepse kriteri ekonomik eshte i rendesishem dhe i pashmangshem. Dhe per sa kohe ky port do te menaxhohet nga Kosova, kjo do te ndodhe ne baze kriteresh ekonomike dhe financiare. eshte ne interes te cdo menaxhuesi te nje porti, qe ai te jete i hapur dhe te terheqe sa me teper kliente", thote keshilltarja ekonomike e kryeministrit Berisha, Zana Guxholli.
Dhenia Kosoves me koncesion, e portit te Shengjinit shenon edhe te paren here kur Shqiperia jep nje port me koncesion. Termat financiare dhe kohezgjatja e koncesionit nuk jane percaktuar ende. Por vendimi eshte marre, jane ngritur Komitetet Nderministrore ne Tirane dhe ne Prishtine, qe do te studiojne dhe nxjerrin te dhenat e fisibilitetit te projektit, qe realizon endrren e Kosoves per te pasur daljen e vet ne det.
Kosova do te kete daljen e saj ne det, per te paren here qe nga viti 1912, kur fuqite e medha te asaj kohe, e shkeputen ate nga Shqiperia. Pranimi i kerkeses se qeverise se Prishtines, nga qeveria e Tiranes, per te marre me koncesion portin e Shengjinit ne detin Adriatik, rezulton nje kombinim interesash dhe motivesh te te dyja paleve.
"Eshte nje vendim politik, por edhe ekonomik, sepse kerkesa ka ardhur nga sektori privat. Tregu i rregulluar nga dora e tij e fshehte, kerkese -oferte tregon se ka kerkesa per ndertim portesh ne Shqiperi. Dhenia e daljes ne det Kosoves do te forcoje ekonomine e saj, do te shtoje lidhjet mes ekonomise se Shqiperise dhe ekonomise se Kosoves, dhe te dy ekonomive me vendet e rajonit dhe vendet e tjera te Evropes. Vec kesaj do t'i jape nje rendesi strategjike bregdetit shqiptar dhe do te rrise konkurrencen me portet ekzistuese ne rajon", argumenton Zana Guxholli, keshilltare e kryeministrit Berisha per ekonomine.
Gjendja aktuale e Portit te Shengjinit. A eshte zgjedhja me e mire per Kosoven?
"Eshte me i vogli ne krahasim me tre portet e tjera te rrjetit portual te Shqiperise; Durresin, Saranden dhe Vloren. Kalata e tij operative eshte vetem 160 metra, me nje thellesi qe varion nga 5-7.5 metra ku mund te ankorohen vetem anije 5 mije toneshe. Sasia maksimale e mallrave, qe perpunohen ne portin e Shengjinit, arrin deri ne 350 mije tone, ndonese kapaciteti eshte per 500 mije tone. Sa per te bere nje krahasim. . . ne Portin e Durresit perpunohen 7 milione tone ne vit. Deri me sot porti i Shengjinit ka sherbyer per shkembim mallrash mes Kosoves dhe Shqiperise, kryesisht tulla, hekur, cimento, karburant dhe zhavorr, ky i fundit ne drejtim te Italise", thote per DW-ne, Sokol Kapidani, drejtor i Transportit Detar, ne Ministrine e Transporteve ne Tirane.
Por duket se ne logjiken e sektorit privat dhe qeverise se Prishtines, per te kerkuar portin e Shengjinit me koncesion nuk ka luajtur rol gjendja aktuale. Faktori percaktues ka qene me sa duket, ndryshimi i afert i kushteve te transportit mes dy vendeve me perfundimin kete vit te rruges Durres - Kukes, arteries kryesore mes dy vendeve, dhe sidomos shkurtimi i distances nga Kosova ne Shqiperi, per te arritur ne kete port.
Kjo rruge e shkurton me rreth 45 km mberritjen nga Kosova ne portin e Durresit, i cili me perfundimin e Korridorit 8, behet nje nga portat e medha te transportit detar ne Ballkan. Nderkohe porti i Durresit eshte i hapur per Kosoven, ashtu si per cdo vend tjeter te rajonit, per me teper qe qeveria e Tiranes i ka bere Kosoves lehtesira doganore dhe portuale. Me kete optike, porti i Shengjinit, per drejtorin e Transportit Detar, Sokol Kapidani, eshte nje zgjedhje shume e mire per Kosoven.
Interesi i investuesve te huaj dhe bankave nderkombetare per portet e bregdetit shqiptar
Perfundimi kete vit i rruges Durres - Kukes nuk ka zgjuar vetem interesin e sektorit privat ne Kosove. Kjo rruge e ka futur bregdetin e Shqiperise ne grupin e vendeve terheqese per investuesit dhe bankat nderkombetare, per te dhene hua dhe kredi afatgjata. Mes tyre edhe te Deutsche Bank. Serish Guxholli:
"Shume investitore te huaj, te nxitur edhe nga ligji i koncesioneve kane filluar te paraqesin kerkesat e tyre per te marre me koncesion porte ne Shqiperi. Kerkesat behen per tri zona; zona e Vlores, ajo e Durresit, ku kerkohet te ndertohet nje port ne vendin e quajtur Porto - Romano, qe te transferohen aktivitetet tregtare dhe kontenieret e portit te Durresit dhe ky i fundit te kthehet ne nje port qyteti. Zona e trete eshte porti i Shengjinit. Keto jane kompani nderkombetare, bashkime kompanish si Deutsche Bank me autoritetin portual te Izmirit, ne Turqi, kompania FASA, me autoritetin portual te Kroacise apo nje kompani tjeter sllovene me nje grup tjeter financiar", shpjegon Zana Guxholli.
Ne kete klime interesante kerkese-oferte nuk dihet ende se sa i madh do te jete investimi i sektorit privat dhe qeverise se Kosoves ne portin e Shengjinit. Nuk perjashtohet rasti optimal i ndertimit te nje porti krejt te ri, ne vend te ristrukturimit te portit ekzistues, nje porti qe mund te konkurroje portin e Durresit, per te cilin qeveria e Tiranes ka nje projekt me nje kompani te njohur hollandeze. Porti i Shengjinit do te behej keshtu, nje porte hyrese per shkembimet ekonomike jo vetem Kosoves dhe Shqiperise:
"Porti i Shengjinit do te jete nje port qe do te shfrytezohet edhe nga vendet e tjera te rajonit apo te Evropes, nga cilido qe do te kete interes dhe leverdi ekonomike, sepse kriteri ekonomik eshte i rendesishem dhe i pashmangshem. Dhe per sa kohe ky port do te menaxhohet nga Kosova, kjo do te ndodhe ne baze kriteresh ekonomike dhe financiare. eshte ne interes te cdo menaxhuesi te nje porti, qe ai te jete i hapur dhe te terheqe sa me teper kliente", thote keshilltarja ekonomike e kryeministrit Berisha, Zana Guxholli.
Dhenia Kosoves me koncesion, e portit te Shengjinit shenon edhe te paren here kur Shqiperia jep nje port me koncesion. Termat financiare dhe kohezgjatja e koncesionit nuk jane percaktuar ende. Por vendimi eshte marre, jane ngritur Komitetet Nderministrore ne Tirane dhe ne Prishtine, qe do te studiojne dhe nxjerrin te dhenat e fisibilitetit te projektit, qe realizon endrren e Kosoves per te pasur daljen e vet ne det.