Kredite, bankat me te "frikesuara" nga bizneset Eglantina Nasi
Ndersa vazhdojne te japin kredi si me pare per individet, duket se bankat po tregohen "me te frikesuara" nga bizneset ne dhenien e tyre. Nje fakt i tille rezulton sipas raportit me te fundit te publikuar nga Banka e Shqiperise, "Per aktivitetin kreditues per tremujorin e katert 2011". "Bankat kane shtrenguar standardet e kredidhenies ne nje mase me te madhe per ndermarrjet e vogla e te mesme, si edhe per kredine per qellime te financimit te kapitalit qarkullues, ku balancat neto u ulen me perkatesisht 14.9 per qind dhe 16 per qind", citon konkretisht ai. Duke shtuar me tej, se "ndryshimi i standardeve ka qene i nje shkalle me te ulet per korporatat dhe per kredine per qellime investimi". Ekspertet e bankes qendrore e argumentojne nje fakt te tille me situaten ekzistuese te kredive me probleme, por ne te njejten kohe, edhe me problemet specifike te sektorit ku operon biznesi, si dhe situata e pergjithshme makroekonomike. "Ne te njejtin drejtim kane ndikuar mjaftueshmeria e kapitalit, gjendja e likuiditetit dhe konkurrenca ne sistemin bankar", pohojne ata. Ndersa nder faktoret qe dhane kontribut per shtrengimin e standardeve te kredise dhene individeve, ekspertet citojne gjendjen e tyre financiare, kredite me probleme dhe zhvillimet ne tregun e pasurive te paluajtshme. Duke shtuar faktin se "niveli i konkurrences dhe gjendja e likuiditetit jane faktoret qe kane ndikuar ne lehtesimin e standardeve te kredise dhene individeve". Raporti sakteson me tej se "kerkesa e bizneseve per kredi eshte permiresuar pak ne tremujorin e katert te vitit 2011, megjithese balanca neto e saj mbetet dukshem negative. Balanca neto e kerkeses se individeve per kredi ka vijuar prirjen renese te filluar ne tremujorin e pare, duke shenuar vleren negative -5.6 ne tremujorin e katert te vitit 2011", shton raporti ne fjale. Ndersa thekson se sa i perket tremujorit te pare te vitit 2012, bankat presin vijim te shtrengimit te standardeve pa bere dallime per llojin e kredise dhene per kapital qarkullues apo per investime. "Shtrengimi pritet te ndikoje me shume kredine e dhene ndermarrjeve te vogla dhe te mesme, se sa ate per ndermarrjet e medha. Ndersa pritjet per kerkesen e bizneseve vijojne te jene pozitive", argumentojne ekspertet e BSH-se. Duke sqaruar se "bankat ne pergjithesi nuk presin ndryshime te standardeve per kredine dhene individeve, ne tremujorin e pare te vitit 2012, krahasuar dhe me nivelin e tremujorit te fundit te vitit 2011 dhe me pritjet e tyre te shprehura ne tremujorin e kaluar". Dhe se "pritjet per kerkesen e individeve per kredi, ne tremujorin e pare te vitit 2011 jane optimiste. Per tremujorin e pare te vitit 2012, ekspertet e bankave presin qe standardet e kredise per bizneset do te vijojne te shtrengohen me tej, ku balanca neto e pritjeve shenon nivelin -27.7 per qind", perfundon raporti i lartpermendur i Bankes se Shqiperise.
Bankat duan me shume kolateral, rritin marzhin e kredive me rrezik
"Politika shtrenguese e bankave gjate tremujorit te katert te vitit 2011 eshte realizuar kryesisht permes rritjes se kerkeses per kolateral ne raport me madhesine e huase dhe nepermjet rritjes se marzhit per kredite me rrezik". Keshtu citon raporti i Bankes se Shqiperise per aktivitetin kredidhenes gjate tremujorit te katert te vitit te kaluar. Duke argumentuar "kerkesa per kolateral vijon te jete nje nder kushtet kryesore me te cilat bankat zbatojne politiken shtrenguese te kreditimit nder vite". Sipas te dhenave, ky tregues u perkeqesua me rreth 1.2 pike perqindjeje ne tremujorin e katert te vitit 2011, krahasuar me tremujorin e meparshem. Nga ana tjeter, ekspertet e BSH-se vene ne dukje faktin se "ne zbatimin e politikes shtrenguese te kreditimit ne tremujorin e katert te vitit 2011, ka ndikuar dhe rritja e komisioneve. Ku balanca neto perkatese ka shenuar -8.7%, duke u perkeqesuar me 16.3 pike perqindje ne krahasim me tremujorin e kaluar". Duke perfunduar se ne te njejtin drejtim ka ndikuar edhe madhesia e kredise, si dhe maturiteti maksimal i saj.