Kriza dhe euro A eshte rikthimi tek marka e vjeter gjermane nje mundesi reale
Ne nje kohe qe qeveria gjermane po punon me zell per krijimin e nje mekanizmi te qendrueshem per perballimin e krizave Viti i ri nis atje ku eshte mbyllur viti i vjeter. Ne fjalimin me rastin e Vitit te Ri kancelarja terhoqi vemendjen per forcimin e euros sepse...Evropa ndodhet gjate ketyre muajve ne kulmin e nje sprove te madhe.
Angela Merkel e di per cfare flet. Ne 2011-en vendet e euros duhet te marrin kredi te reja si asnjehere me pare. Fjala eshte per 560 miliarde euro gjithsej. Paketat e shpetimit te perpiluara me nxitim per Greqine dhe Irlanden nuk influencuan aspak ndaj tregjeve te financave perkundrazi ato kerkojne prim gjithnje e me te larte risku per bonot e thesarit te vendeve te falimentuara te zones se euros dhe spekulojne ndaj kandidateve te ardhshem per falimentim si Portugalia dhe Spanja.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Angela Merkel perkrahese e flakte e euros
Rikthehet mundesia per marken gjermane
Studiuesi i financave Markus Kerbe paralajmeron Me se voni me Spanjen ne do te arrijme kufijte maksimale te kapaciteteve financiare. Ai eshte per nje diskurs pa tabu lidhur me opcionet se si mund te shmanget ne formen aktuale nje deshtim i unionit monetar. Ne Gjermani ekonomistet nderkohe kane filluar te mendojne edhe per rikthimin e markes gjermane.
Ekonomisti nga Darmshtadi Volker Nitsch i njohur si nje skeptik ndaj euros ne asnje menyre nuk e preferon shperberjen e unionit monetar megjithate ne debatin qe zhvillohet aktualisht ate e shqeteson fakti qe monedha e perbashket paraqitet si paalternative prej politikaneve sepse ne rast deshtimi kostoja do te ishte e paperballueshme. Problemi ne kete histori eshte se gjithcka mund te sheshohet dhe cdo hap qe ndermerret per ta mbajtur ne kembe Unionin Monetar Evropian justifikohet me ate se kostot do te ishin te paiamgjinueshme ndaj unioni monetar eshte e keqja me e vogel. Une nuk mund ta kuptoj kete argumentim. Nitsch duhet ta di mire kete sepse ai ka studiuar historite e unioneve te deshtuara monetare pas Luftes se Dyte Boterore dhe ka konstatuar se me shume unione monetare kane deshtuar se sa jane krijuar te tilla.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Prof. Volker Nitsch
Ndermjet viteve 1948 deri ne 2007 kane deshtuar 69 bashkime monetare por kjo nuk ka cuar ne falimentimin e vendeve pjesemarrese. Ekonomisti i njohur nga SHBA Barry Eichengreen i cili ne vitin 2007 eshte marre me shperberjen eventuale ose me fundin e zones se euros vlereson se Gjermania mund ta riktheje marken gjermane pa rrezikuar te zhytet ne krize financiare.
Rikthimi i markes - kosto e jashtezakonshme por e perballueshme
Eshte e padiskutueshme qe rikthimi i monedhes se vjeter ne qarkullim shkakton kosto te jashtezakonshme. Ne radhe te pare keto jane kosto teknike duhen shtypur kartmonedha te reja dhe stampuar monedha te reja arkat dhe automatet duhen konvertuar serish per marken gjermane. Por keto jane shpenzime qe duhen bere vetem nje here dhe te perballueshme.
Situata veshtiresohet me kursin e kembimit. Ky eshte edhe nje argument i preferuar i kundershtareve te markes gjermane Marka do te zhvleftesohej fuqishem eksporti do te shtrenjtohej e kesisoj ekonomia gjermane e varur prej eksportit do te dobesohej. Por Nitsch edhe kete e perjashton sepse produktet gjermane jane solide ne tregun boteror te konkurrences. Sipas tij ne plan afatgjate kostot e nje monedhe te fuqishme duhet te jene te perballueshme. Disa produkte prodhohen vetem ne Gjermani e me siguri qe ato do te kerkohen edhe nese do te rihidhet marka ne qarkullim.
Te gjitha kostot dhe humbjet qe do te ishin te lidhura me rivendosjen e markes gjermane shume gjermane i konsiderojne si minimale ne krahasim me shumat qe perballon Gjermania per zgjidhjen e krizes se euros. Deri tani gjermanet kane marre pjese me mbi 30 miliarde euro per shpetimin e Greqise dhe te Irlandes. Qe Gjermania do te vere edhe me shume ne dispozicion kete e ka gjithkush te qarte. Gjermanet paguajne ne nje fuci pa fund i shkruan kancelares Merkel studiuesi i shkencave ekonomike dhe kritiku i njohuri euros Wilhelm Hankel.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift 201Symbolbild Finanzkrise Griechenland. DW-Grafik Per Sander 20100811symbolbildfinanzkrisegriechenland2.psd
Deshtim i unionit monetar - krize per integrimin evropian
Nen moton me mire nje fund me tmerr se sa nje tmerr pa fund Gjermania mund ta perballoje ekonomisht kthimin tek marka gjermane. Por cfare do te ndodhe me projektin politik te integrimit evropian Mos valle ky proces do te kthehet me dekada pas nese terhiqet Gjermania vendi me i madh ne zonen e euros Kesaj pyetjeje i pergjigjet me nje po te qarte Volker Nitsch.
Euro nuk eshte aplikuar e izoluar ajo eshte realizuar permes nje procesi te gjate integrimi gjate te cilit jane shmangur barrierat tregtare jane zhvilluar procese politike afrimi dhe eshte krijuar nje treg i brendshem i perbashket. Nese monedha e perbashket vleresohet si nje hap i integrimit atehere procesi i integrimit fillimisht do te deshtoje.
Por Nitsch nuk do te shprehet lidhur me ate nese Gjermania eshte e gatshme te marre parasysh nje risk te tille. Tek e fundit kjo eshte nje ceshtje e vleresimit politik. Sipas nje konstatimi te pergjithshem te historianit te ekonomise unionet monetare farketohen gjithmone per aresye politike dhe atyre u jepet fund permes vendimeve politike.
Autor Zhang Danhong/Vilma Filaj-Ballvora
Redaktoi Lindita Arapi