Kriza globale prek Kosoven
Nga Luljeta Krasniqi
Eksperte te ceshtjeve ekonomike thone se autoritetet kosovare duhet te marrin masa adekuate per kontrollimin e krizes globale ekonomike, e cila ka filluar te ndihet edhe ne Kosove. Sipas tyre, gjendja ekonomike sociale e qytetareve te Kosoves cdo here e me shume po rendohet nga kriza ekonomike globale. Qeveria e Kosoves duhet t'i marre masat e duhura per t'u perballur me krizen ekonomike globale, vleresojne eksperte per ceshtje ekonomike ne Prishtine. Sipas tyre, tani ne Kosove vetem jane duke u verejtur ne menyre direkte dhe indirekte shenjat e para te kesaj krize.
Flamur Keqa, nga Oda Ekonomike e Kosoves, thote se kriza ekonomike globale ende nuk e ka prekur Kosoven ne mase te madhe, por qe elementet e para tani vetem jane duke u pare. "Elementet e para te krizes po shihen si duket ne sektorin e eksporteve, ku gjate muajve te fundit shihen trendet e renies se eksporteve kosovare kundrejt shteteve ne rajon dhe ne Evropen perendimore", thote Keqa. Se ne cfare mase do te mund te preket ekonomia kosovare nga kriza globale, ai thote se kjo do te varet nga trendet qe po ndodhin ne tregjet boterore. Sipas tij, nese vendet e industrializuara, te cilat jane te prekura me se shumti nga kriza globale, marrin hapa te duhur dhe adekuate per te amortizuar kete krize ne aspektin kohor sa me te shkurter, atehere reprekucionet ne ekonomine kosovare do te jene me te uleta. "Viti 2009 dhe 2010 do te jene nje sfide shume e madhe per vendet e industrializuara, ne menyre qe te perpiqen qe ta frenojne kete krize globale. Nese efektet e ndryshimit te amortizimit nuk verehen shpejt tek vendet e industrializuara, kriza do ta preke edhe me shume Kosoven", tha Keqa. Ai po ashtu, u rekomandon institucionet relevante qeveritare qe ta monitorojne sa me afer gjendjen dhe konform ndryshimeve apo rreziqeve, te cilat mund te kene implikime ne sektore te caktuar, te ndermarrin hapa konkrete, ne menyre qe te minimizohet kriza ekonomike globale.
Nderkaq, eksperti per ceshtje ekonomike, Bedri Selmani, thote se gjendja ekonomike sociale e qytetareve te Kosoves cdo here e me shume po rendohet nga kriza ekonomike globale. "Kriza financiare dhe recesioni i ekonomise globale tani sigurisht se do te ndikojne edhe ne Kosove ne menyre direkte dhe indirekte", potencon ai. Sipas profesor Selmanit, ne menyre direkte ekonomia kosovare do te ndikohet per shkak te mosinvestimeve te huaja, te cilat jane pritur te ndodhin ne Kosove, nderkaq ne menyre indirekte Kosova humb shume, per shkak se, sic thote ai, te hyrat e medha materiale qe i vijne ekonomise kosovare nga emigracioni, po zvogelohen. Selmani thote se pa keto te hyra qe vijne nga emigracioni, Kosova nuk mund te qendroje si ekonomi. Si element tjeter qe mund te konstatohet se Kosova eshte prekur nga kjo krize ekonomike globale, sipas profesor Selmanit, eshte edhe renia e fuqise blerese ne tregun kosovar. Sipas tij, qe nga fillimi i ketij viti eshte pare se ka pasur renie te fuqise blerese ne treg nga 30 deri ne 40 per qind. "Eshte nje periudhe kur Kosoves i duhet stabilitet. Duhet te fillohet nga reformat, te cilat do te ndryshojne dhe do te bejne qe te fillohet funksionalizmi i institucioneve shteterore dhe i stabilitetit ekonomik", theksoi Selmani.
Nderkohe, ekspertet per ceshtje ekonomike i rekomandojne Qeverise se Kosoves qe te hyjne ne programin e stabilizimit ekonomik, i cili do t'i mundesoje dalje nga kriza ekonomike.
Eksperte te ceshtjeve ekonomike thone se autoritetet kosovare duhet te marrin masa adekuate per kontrollimin e krizes globale ekonomike, e cila ka filluar te ndihet edhe ne Kosove. Sipas tyre, gjendja ekonomike sociale e qytetareve te Kosoves cdo here e me shume po rendohet nga kriza ekonomike globale. Qeveria e Kosoves duhet t'i marre masat e duhura per t'u perballur me krizen ekonomike globale, vleresojne eksperte per ceshtje ekonomike ne Prishtine. Sipas tyre, tani ne Kosove vetem jane duke u verejtur ne menyre direkte dhe indirekte shenjat e para te kesaj krize.
Flamur Keqa, nga Oda Ekonomike e Kosoves, thote se kriza ekonomike globale ende nuk e ka prekur Kosoven ne mase te madhe, por qe elementet e para tani vetem jane duke u pare. "Elementet e para te krizes po shihen si duket ne sektorin e eksporteve, ku gjate muajve te fundit shihen trendet e renies se eksporteve kosovare kundrejt shteteve ne rajon dhe ne Evropen perendimore", thote Keqa. Se ne cfare mase do te mund te preket ekonomia kosovare nga kriza globale, ai thote se kjo do te varet nga trendet qe po ndodhin ne tregjet boterore. Sipas tij, nese vendet e industrializuara, te cilat jane te prekura me se shumti nga kriza globale, marrin hapa te duhur dhe adekuate per te amortizuar kete krize ne aspektin kohor sa me te shkurter, atehere reprekucionet ne ekonomine kosovare do te jene me te uleta. "Viti 2009 dhe 2010 do te jene nje sfide shume e madhe per vendet e industrializuara, ne menyre qe te perpiqen qe ta frenojne kete krize globale. Nese efektet e ndryshimit te amortizimit nuk verehen shpejt tek vendet e industrializuara, kriza do ta preke edhe me shume Kosoven", tha Keqa. Ai po ashtu, u rekomandon institucionet relevante qeveritare qe ta monitorojne sa me afer gjendjen dhe konform ndryshimeve apo rreziqeve, te cilat mund te kene implikime ne sektore te caktuar, te ndermarrin hapa konkrete, ne menyre qe te minimizohet kriza ekonomike globale.
Nderkaq, eksperti per ceshtje ekonomike, Bedri Selmani, thote se gjendja ekonomike sociale e qytetareve te Kosoves cdo here e me shume po rendohet nga kriza ekonomike globale. "Kriza financiare dhe recesioni i ekonomise globale tani sigurisht se do te ndikojne edhe ne Kosove ne menyre direkte dhe indirekte", potencon ai. Sipas profesor Selmanit, ne menyre direkte ekonomia kosovare do te ndikohet per shkak te mosinvestimeve te huaja, te cilat jane pritur te ndodhin ne Kosove, nderkaq ne menyre indirekte Kosova humb shume, per shkak se, sic thote ai, te hyrat e medha materiale qe i vijne ekonomise kosovare nga emigracioni, po zvogelohen. Selmani thote se pa keto te hyra qe vijne nga emigracioni, Kosova nuk mund te qendroje si ekonomi. Si element tjeter qe mund te konstatohet se Kosova eshte prekur nga kjo krize ekonomike globale, sipas profesor Selmanit, eshte edhe renia e fuqise blerese ne tregun kosovar. Sipas tij, qe nga fillimi i ketij viti eshte pare se ka pasur renie te fuqise blerese ne treg nga 30 deri ne 40 per qind. "Eshte nje periudhe kur Kosoves i duhet stabilitet. Duhet te fillohet nga reformat, te cilat do te ndryshojne dhe do te bejne qe te fillohet funksionalizmi i institucioneve shteterore dhe i stabilitetit ekonomik", theksoi Selmani.
Nderkohe, ekspertet per ceshtje ekonomike i rekomandojne Qeverise se Kosoves qe te hyjne ne programin e stabilizimit ekonomik, i cili do t'i mundesoje dalje nga kriza ekonomike.