Kur Pipa na mbushte me ideale!

Në paradoks, Arshi Pipa nuk kujtohet sot nga ithtarët e tij, por nga një njeri i thjeshtë që e ka njohur rastësisht në emigrim

Arshi Pipa lindi n Shkodr m 28 korrik 1920 dhe ndrroi jet n Uashington m 1977. Ai jetoi pjesn m t madhe t jets s tij jasht atdheut, n mrgim t detyruar. Arshi Pipa ishte shum i njohur n qarqet akademike e kulturore n Perndim e sidomos n Amerik, por gjat periudhs s komunizmit ishte "persona non grata", si n Shqipri, ashtu edhe n Kosov. Megjithse nuk e ndiej veten as t denj dhe as t kualifikuar pr t shkruar pr Arshi Pipn dhe veprat e tij, dua vetm t shnoj kt prvjetor, pasi e kisha njohur at dhe motrn e tij, Fehimen, me t ciln kam punuar n “Zrin e Ameriks”. Ndiej nj detyrim moral - pr vuajtjet e ksaj familjeje nn regjimin e Enver Hoxhs, pr burgun q psoi Arshiu vet n ferrin komunist shqiptar dhe pr vrasjen nga komunistt e t vllait t tyre Myzaferin - q me dy-tri fjal t prkujtoj kt njeri t madh, n kt prvjetor t lindjes s tij.

Arshi Pipn, prve kontributeve t mdha q i ka ln kombit n fushn e letrsis, gjuhsis, filozofis dhe publicistiks - n baz t takimeve e bisedave t disa hershme me t n Uashington - e mbaj mend m shum si atdhetar dhe antikomunist, pasi afr zemrs kishte dashurin pr Shqiprin dhe lirimin e saj nga komunizmi. E vlersoj shum qndresn e tij antikomuniste. Megjithse kishte vuajtur ferrin n burgjet e Shqipris duke e shikuar vdekjen n sy, ai kurr nuk humbi shpresn pr liri, pr veten dhe pr kombin shqiptar dhe si rrjedhim pr kt ideal ai punoi pa ndrprerje deri n minutn e fundit t jets s tij. Ai shpesh thoshte: "Komunizmi nuk ka t ardhme. Ai do t prsritet n involucione gjithnj ma t dobta derisa t shterret vetvetiu".

Takimi im i par me Arshi Pipn nuk ishte si person, por ishte “Libri i Burgut” i shkruar n burg si nj dokument kundr regjimit komunist. Nj libr ky pr t cilin vet autori thot se "... u nis me qllim q t delte ai nga burgjet prej t cilave un ndofta nuk do t delsha... Kshtu q, qysh hert shestova me mbledh prvojn time dhe jo vetm timen, t kohs s robnis, qi t ishte ky libr dshmi e jets s burgut dhe t kampit - e nj ans s jets nn diktaturn komuniste e cila karakterizon mir gjith kompleksin". Kshtu q, pa e takuar at, un kisha njfar ideje se kush ishte Arshi Pipa. Kam pas fatin t takoja kt dijetar t madh shqiptar disa her dhe e kam admiruar sa ishte gjall si edhe pas vdekjes, pasi ai kishte nj prgatitje t dijes s gjithanshme. Dituria e tij ishte rrjedhim e fryt i studimeve t pareshtura dhe vuajtjeve personale e familjare. Ai, n bised t angazhonte intelektualisht dhe n argumentet e tij kishte nj gjallri prbindse t idealeve.

Arshi Pipa personifikonte patriotin dhe intelektualin, ndr m t shquarit e kombit shqiptar, i cili asnj dit t jets s tij nuk pushoi s luftuari pr liri e demokraci dhe pr lirin e fjals, pr lirin e Shqipris dhe t Kosovs, gjithmon n nj papajtueshmri t plot ndaj regjimit dhe diktaturs komuniste. Majin q kaloi, Presidenti i Shqipris, zoti Bamir Topi, mori pjes n prurimin e fotoekspozits s shkrimtarve dhe poetve t vrar nga diktatura, t titulluar "Letrsia e shkruar brenda telave me gjemba dhe prball plumbave", n mjediset e Muzeut Historik. Me at rast, Presidenti Topi vuri n dukje prvojn e hidhur t viktimave dhe t persekutuarve gjat diktaturs dhe ndriimin e s vrtets historike, duke thn se "kjo e vrtet sht tragjike, por edhe heroike. Ajo na thot se aty ky ishte burgu, aty ku ishin telat me gjemba, aty ku ishin torturat, aty ku prballej vdekja - aty ishte atdheu..." Me at rast, Presidenti Topi prmendi vllezrit Arshi e Myzafer Pipa dhe tha: “Liria fillon e shuhet ather kur vritet shkrimtari, si zri m i artikuluar i shoqris, kur vritet avokati, mbrojtsi i s drejts, ather kur frika mbyte kundrshtimin, ather kur zri ndryshe shihet si krcnim. Shkrimtari sht personazhi m i frikshm pr diktaturat dhe diktatort". “Shqipria, - tha Presidenti Topi, - ka prvojn, rastet dhe kryeveprat e veta n kt marrdhnie. Shoqria demokratike dhe institucionet e saj, tek kta shkrimtar e avokat dhe veprat e tyre duhet t shohin prsosjen e vet”. Presidenti prfundoi duke thn se "institucionet shtetrore q mbulojn trashgimin kulturore dhe historike, duhet t ken nj vizion t qart. Dogmat e s djeshmes duhet t zvendsohen nga objektiviteti shkencor".

Sot, n kt 90-vjetor t lindjes, kujtojm Arshi Pipn, personalitetin e madh kulturor, poetin e shkrimtarin, atdhetarin, demokratin e antikomunistin e flakt q vuajti n burgjet e diktaturs komuniste. Kujtojm gjithashtu personin q mund t thuhet se jo vetm q nuk sht zbuluar ende si duhet, por mund t deklaroj se nganjher e nga disa ai mbetet i keqkuptuar dhe i trajtuar n mnyr indiferente, sidomos nga institucionet kulturore pr t cilat bn fjal m lart, Presidenti Topi.

Jan fjal q nuk duan vesh t shurdhr. Arshi Pipa ishte lvrues i palodhur i kulturs, shkrimeve dhe studimeve shqiptare, duke zn vend n krye t radhs.

Ai gjith jetn dhe vuajtjet ia kushtoi atdheut dhe kombit. Ai ishte ndr m t ndritshmit patriot e shkollar, veprat e t cilit jan jetike pr kombin e vuajtur shqiptar nga terri 50-vjear komunist. sht gati si amanet kur thuhet se duhen njohur veprat e elits s qndress antikomuniste shqiptare, duke prfshir edhe veprat e Arshi Pips, do t rivendoste dinjitetin dhe nderin e nprkmbur njerzor t elits s vuajtur dhe t viktimizuar shqiptare.

Arshi Pipa tr jetn u mor me fatin e atdheut t vet, prandaj n kt prvjetor t lindjes s tij ta nderojm kt dijetar q solli drit mbi historin ton dhe q na prfaqsoi n botn e jashtme me dinjitet, duke e paraqitur kombin shqiptar si t denj t zr vendin q i takon n radht e kombeve t qytetruara. Duke i kthyer ligjshmrin dhe vendin q i takon Arshi Pips dhe veprave t tij n historin e kombit shqiptar, n nuk bjm asgj tjetr vese vm n dukje fisnikrin e vetes son.

Arshi Pipa, veprat e t cilit nuk do t njohin kurr mort, sht i denj pr nderimet tona dhe meriton mirnjohjen e t gjith shqiptarve.