Lumturia tashmë është skandinave
Kur u hedh nj sy klasifikimeve t prvitshme n listn e vendeve q kan prqindjen m t madhe t lumturis n bot, sheh se jan nordikt ata q kryesojn vazhdimisht. Edhe n klasifikimin e fundit t bie n sy nj vend skandinav si Finlanda, q z vendin e par dhe m pas Suedia, n vendin e tret, e ndjekur nga Norvegjia n vendin e gjasht dhe Danimarka n t dhjetin. Pra 10 vendet, popujt e t cilve gzojn nj jet shpirtrisht t shndetshme, jan kryesisht vende nga veriu i bots. Pyetja q t lind natyrshm n nj rast t till sht se prse ndodh gjithmon q kjo popullsi ka arritur t krijoj balanca t tilla pr t qen e lumtur, madje edhe n koh krizash, kur vende t tjera vuajn?
Duke qen se klima e ktyre vendeve krijon nj situat n t ciln predominon grija, errsira dhe t ftohtt pr nj pjes t madhe t vitit, ndoshta banort e ktyre vendeve kan krijuar nj minibot t brendshme dhe bhet fjal pr nj krijim n perfeksion, q bie n kundrshti me klimn depresive q mbizotron jasht. Intuitivisht njerzit mund t mendojn se n vendet ku mbizotron klima e ngroht, pra ku njerzit prgjat pjess m t madhe t vitit jetojn n t ngroht, ndihen m mir se njerzit q jetojn n nj klim m t ashpr. Ky mendim bie kryekput posht, sepse numrin e par pr popullsin m t lumtur e ka Finlanda dhe jo, t themi Burkina Faso, nj vend ku dielli djeg e pjek gjat gjith vitit, por q pr nga koeficienti i lumturis renditet n vendin e 100-t. Lidhja mes klims s ftoht dhe renditjes n krye t klasifikimit bhet edhe m e qart kur na vihen prpara disa argumente. Kshtu, nj klas e ngroht sht m mir se sa t jesh jasht, nn hije t palms. Ja ku del rndsia e arsyes s t qenit i lumtur. T lvizsh me shpejtsi pr shkak t t ftohtit, sht ve t tjerash edhe e shndetshme pr organizmin, sepse kjo t bn robust dhe t shndetshm. Edhe marrdhniet njerzore prmirsohen kur njerzit, pr t’i shptuar t ftohtit, i rrin shum afr njri-tjetrit. Kjo duket edhe n ambientin politik, q synon t zgjidh gjithka n tryez, sepse t dalsh jasht n demonstrat nuk sht e mundur pr shkak t temperaturave tepr t ulta dhe s fundmi dinamizmi ekonomik tenton q t jet i lart te njerzit q kan msuar se si t’i mbijetojn acarit t natyrs, duke gjetur nj ekuilibr dhe duke arritur t bashkjetojn. T ftohtt t bn t zgjuar dhe nikoqir n prdorimin forcave t tua. Nj nga arsyet kryesore t mirqenies s popullsis s Finlands sht edhe reputacioni q ka ky popull pr krenarin dhe diplomacin. Ky popull ka luftuar dhe u ka rezistuar me shum dinjitet dy pushtuesve shum t rrezikshm: rusve dhe gjermanve. Le t shohim tani vendin q z numrin 2 n kt list, Zvicrn. Edhe ky vend neutral ka pak a shum t njjtn histori me at t Finlands: sht i kufizuar me fuqi t mdha, ka nj natyr t shndetshme q anon nga t ftohtt, duke qen se ka edhe Alpet e famshme, q do t thot se edhe ushqimi sht shum m i shndetshm. M pas vijn bankat, ose t paktn deri s fundmi, q jan shum t mira pr t t dhn kredi kur je n vshtirsi, apo pr t t mbajtur parat q mund t mos vijn nga burime aq t pastra dhe mbi t gjitha ka edhe t ashtuquajturin “neutralitet”, pra mosprfshirje n luftra dhe konflikte. T gjitha kto dhe t tjera t marra s bashku, t kombinuara, e kan
Zvicrn nj vend me t vrtet t dshirueshm pr t jetuar. A e dini pr shembull q n Zvicr, n Alpe, ka tunele shum t gjat, t gjith t mbushur me ushqim pr popullsin n rast t shprthimit t nj lufte brthamore? N fakt mund t prmendim edhe djathin, apo okollatn, prve orve q jan nj tregues tjetr i nj mirqenieje jetsore, duke qen se flasin pr saktsin dhe korrektesn. Kshtu mund t vazhdonim me t gjitha vendet q ndodhen n krye t lists dhe n prfundim do t thoshim pak a shum se ato kan t njjtat karakteristika q jan jetike pr mirqenien shpirtrore t nj populli. Ato fillojn me faktin elementar, at t t mosqenit n luft, apo t prfshir qoft edhe n mnyr t trthort n konflikte. Nj tjetr fakt i prbashkt sht se bhet fjal pr vende t ftohta, ku njerzit prvese jan t lumtur, kan edhe nj prqindje jo t vogl depresiviteti. Kjo ndoshta i atribuohet faktit se nj pjes e jeton n errsir nj periudh t vitit. Po shtetet e mdha? Shtetet e Bashkuara t Ameriks renditen n vendin e 11-t t lists. Kjo edhe pse ky vend sht i vetmi n bot q e ka t shkruar si t drejt kushtetuese pr njerzit “t drejtn pr t krkuar lumturin”. Por, pavarsisht ksaj, kjo sht nj e drejt q vitet e fundit u sht kufizuar shum amerikanve, pr arsye t ndryshme.