Maqedonia, farsa që na kujton vatrat e reja të konfliktit

Kontrasti absurd midis Athinës dhe Shkupit ka zgjatur dy dekada, duke penguar kështu zhvillimin e dy vendeve dhe integrimin e Ballkanit në Europë. është koha për të gjetur një marrëveshje.
Kemi pothuaj nëntëmbëdhjetë vjet që çështja greko-maqedonase - është krejtësisht e pakuptueshme për pjesën më të madhe europianëve - ndez pasionin e Ballkanit. Arsyeja e mospajtimit, duke e bazuar në kohëzgjatjen e këtij problemi duket mjaft paradoksale: është emri i ish-Republikës Jugosllave të Maqedonisë. Greqia kundërshton përdorimin e emrit "Maqedoni", e cila e konsideron pjesë të trashëgimisë së saj historike. Ne duhet të pranojmë se të dy vendet ka bërë çmos për ta çuar debatin drejt bllokimit pothuajse të pakapërcyeshëm, duke bërë një shfaqje e mosbesimit dhe intolerance. Maqedonasit kanë zgjedhur qysh nga fillimi vijën e provokimit kontinuitativ, duke u përpjekur të provojë me çdo kusht origjinën e tyre “të lashtë". Kurse grekët kanë shpenzuar një sasi të pabesueshme energjie për të përgënjeshtruar kërkesat e rivalëve, ndërkohë kanë bllokuar integrimin Euro-Atlantik të Shkupit. Rezultati: negociatat për pranimin e Maqedonisë në Bashkimin Europian kanë ngecur, ndërkohë që ftesa për anëtarësim në NATO as nuk e sheh horizontin. Athina, nga ana e saj, nuk ka përfituar shumë nga polemika, përveçse ka konfirmuar rolin e saj si ngatërrestare në rajon.
Hapja dhe kokëfortësia/Përkundër të gjithash, ka ende një shpresë të vogël se grekët dhe maqedonasit të vendosin për të lënë jashtë dorezat e boksit dhe të shtrëngojnë duart. është e vërtetë se të gjitha zgjidhjet e propozuara nga Shkupi janë kthyer nga Athina gjatë viteve, dhe anasjelltas. Megjithatë, deklarata e fundit e ministrit të Jashtëm grek, Dimitris Droutsas, duket se ka hapur një fije shprese në luftës “mur kundër murit”, midis dy vendeve. Ministri fuqiplotë për këtë çështje, Droutsas tha se “nuk e kundërshtoj plotësisht” përkufizimin si “Maqedonia Veriore”. Prandaj, kjo duket se është një shenjë e vogël e hapur nga qeveria greke, e cila tregon se Athina është e gatshme për një kompromis, ose të paktën më shumë se në vitet e mëparshme.
Gjithsesi kjo nuk do të thotë se çështja është zgjidhur. Përkufizimi i propozuar nga ministri grek nuk është i re, dhe në të kaluarën nuk ka shërbyer për të zhbllokuar këtë impasse. Së dyti nuk është aspak e qartë se kryeministri maqedonas Nikola Gruevski, pavarësisht presionit nga popullsia shqiptare (35 përqind në Maqedoni), të lëvizë prej pozicionit të saj të papajtueshëm. “Vendi im është Maqedonia. Kjo është e gjitha", vazhdon të përsërisë. Kurse deklarata e Droustas, megjithatë, e çon topin në kampin maqedonas.
E gjitha kjo, megjithatë, është me interes të vogël për europianët. Pasi Brukseli pret sinjale pozitive për të transformuar në fund veprime konkrete. Sot në kontinentin e vjetër duket të përballet me probleme shumë më të delikate dhe më serioze sesa emri i një shteti. Edhe pse bëhet fjalë për Maqedoninë e lavdishme të Lekës së Madh.
Mitra evropiano-lindore e konflikteve të reja/Maqedonia nuk është i vetmi vend i ish-bllokut komunist që është qendër e një debati mbi kufijtë, emrin apo pakicat etnike, vëren “The Economist”: "Shumica e rumunëve e konsiderojnë Moldavinë asgjë më shume sesa një provincë të humbur të Rumanisë. Për bullgarët, Maqedonia është vetëm një rrëmujë e historisë, dhe sa më shpejt të rikthehet si një pjesë e Bullgarisë, aq më mire do të jetë për të gjithë. Kurse nacionalistët sllovakë mendojnë se pjesëtarët e pakicës hungareze duhet "të qëndrojnë të qetë, të mos krijojnë probleme dhe të sillen si të tjerët. Nëse pastaj nuk u pëlqen të jetojnë në Sllovaki, ata gjithmonë mund të kthehen në Hungari”. Përsa i përket pakicës polake në Lituani, "nuk janë sllavë. Ata janë lituanë të polonizuar gjatë shekujsh asimilimi të detyrueshëm. Ne duhet sa më shpejt dhe plotësisht t’i depolonizojmë dhe ti ri-lituanizojmë. Së fundi, “kush e quan kryeqytetin e Galicisë Lwóë është një nacionalist polak; të gjithë ata që e shkruajnë Lviv është një fashist ukrainas; kush e përdor Lvov është një vrasës sovjetik; kush ka guxim për ta thirrur Lemberg, nuk është gjë tjetër veçse një nazist i pisët”.