Maska e Teatrit!

Dje, aktor e regjisor jan mbledhur n Teatrin Kombtar pr t evokuar at n 65 vjet, nga dita e aktit themelues. Nuk ka qen mbushur plot e pr plot salla. Ndrsa ishin n rezistenc vetm radht e para, nga fundi i salls aktort, edhe ato m n z, dilnin nj e nga nj. T ishte kjo nj lloj shmangie far po flitej aty, nga ata q ishin caktuar pr t referuar,- si kritikt me pikatore Josif Papagjoni, Adriatik Kallulli apo regjisori Mihallaq Luarasi – apo indiferenca e tyre shkon deri aty sa kan interes pr t marr nj dor para, apo role kryesore n Teatrin Kombtar! Nj indiferenc e njerzve q hyn e doln nga teatri pas viteve ’90-t, ndrsa ata m t vjetrit ishin nderuar, si dshmi e fundit q nga koha kur vendi psoi “pushtimin” m t egr, at t diktaturs. Ai q drejtonte kt ngjarje, aktori Dritan Borii do hapte nj plag therse pr ata q kishin vesh t dgjonin kur tha se si shprehej Brehti pr ksi ditsh: mnyra m e mir pr t
nj fest sht t sulmojn at q sht e keqe, deri n kt fest”. Q t mos rrjedh lajmi, duhet thn se aty, n sall, ishin mbledhur aktor e regjisor q me prtes shkundnin duart, n trokitje n raste tepr t rralla, n ca momente kur dikush thoshte prciptazi se ua kishte ngrn hakun diktatura, se pati nj periudh q aktort m n z, t hershm t teatrit, ishin detyruar t luanin me dhjetra role mediokre t importuar nga Bashkimi Sovjetik.

Kaq ishte plaga e prekur, sulmi mbi t keqen deri n kt fest. Me nj far gzimi naiv dje u shpreh n salln e teatrit se kemi shptuar prej censurs dhe teatri sht i lir, ku shum prej t shkuarve nga jeta, aktor kan ln shpirtin e tyre aty. Askush nuk u ngrit t thoshte se censura mbaroi, por far pasojash ka ln mbi teatr?! N fakt ata q flisnin dhe ata q rrinin ulur npr karriget e kuqe, nuk ishin aq t rinj sa t linin nam pr t protestuar. sht ky sahan aktorsh e regjisorsh q kalojn heshturazi deformimin e tyre estetik, q duket m zi se diktatura, kur censura ka mbaruar. Kjo shpjegon shum fakte pse statistikat n kto 20 vjet tregojn shifra mjaft t ulta pr krijimtarin origjinale, dramaturgjin shqiptare. Po ashtu, ky fenomen on shpesh n drama q regjisort detyrojn t gjejn hapsira mediatike, pr kritikt kompromisaxhinj t kryeqytetit. Askush prej artistve t teatrit - q u mbajtn me aq guxim, deri n protesta masive n mos shembjen e godins, me arsyen e nj trualli t lir aty, pr biznes - nuk bn z, as nuk proteston m kur veprat q vihen n sken e tejkalojn edhe imagjinatn q kishin n diktatur, deri n nj shfaqje atrofizuese, t plot. Edhe kjo nj deformimi estetik, t trashguar, i takon, pavarsisht se mund t gzohen se nuk ka m censur, se diktatura shkoi, e jan t lir.

Ka akoma, t tjer nuk bjn teatr, por presin t marrin tesern dhe ndrkoh bhen si dishepuj t zjarrt n mbrojtjeje t nj shtjeje q vetm e till s’sht. Teatri do ithtar, heretik, rebel dhe jo njerz servil, hipokrit ashtu si vazhdojn t jen mbeturin nga diktatura. N vetmi iku aktori Agim Qirjaqi pr gjitha arsyet e msiprme, sepse gnjeshtra dhe hipokrizia nuk i dhan meritn, si njeri dhe aktor, pa e tepruar me “talentin” e trashguar nga diktatura.

Kjo “e keqe” deri n kt fest, si sugjeronte Brehti duhej “sulmuar”, far nuk ka ndodhur n kto 20 vite. Dikush tjetr “t keqen” deri n kt fest e shikonte tek artistt e sotm, q nuk lexojn nj vepr dramaturgjike, duke u hedhur n internet pr m shpejt. Ankimi m i natyrshm rridhte pr t rinjt, q duhet marr masa q Teatri t mos shkoj n humbje brezash, ku t mos dal asnj artist me nam. Kan t drejt t gjith, sidomos pr t kqijat e sotme, kur n kryeqytet Teatri Kombtar sht e vetmja alternativ teatrore, pa treg dhe pa ligj si Kish kur falen aktor e regjisor, t ndar n klane sa her ndrrohen partit. T kishte kt kuptim, ajo q u prmend dje m shpesh se teatri sht nj tempull i shenjt, nj gj me t ciln jan lidhur shpirtrisht?! Nuk besojm se ishte aq idealist i mendur ai q shpiku maskn e Teatrit.