Matura, 5 provime me detyrim, 38 lende me zgjedhje Luljeta Ndoka
Matura Shteterore do te pesoje te tjera ndryshime ne vitin 2012. Keshtu, te gjithe ata maturante qe e kryejne shkollen e mesme ne maj te vitit te ardhshem, do te japin 4 deri ne 5 provime te detyrueshme. Kjo ne varesi te deshires se tyre. Ndersa do te rritet se tepermi edhe gama e lendeve qe do te mund te zgjedhin maturantet. Sipas udhezimit me te fundit te Matures Shteterore, firmosur nga ministri Myqerem Tafaj, do te jene gjithsej 38 lende te vena ne dispozicion te maturanteve, por te ndara sipas llojeve te shkollave.
Provimet me zgjedhje
Udhezimi me i fundit i ministrit te Arsimit dhe Shkences, Myqerem Tafaj, percakton se sivjet do te kete ndryshime rrenjesore ne procesin e Matures Shteterore 2012. Keshtu, do te vazhdojne te jene dy lende me detyrim, Letersia dhe Matematika, porse numri i provimeve me zgjedhje do te jete 2 ose 3, ne varesi te deshires se maturantit. Nese ai deshiron te shtoje numrin e krediteve te marra, atehere mund te zgjedhe 3 provime. Kesisoj, ne dispozicion te maturanteve, per te gjitha shkollat e mesme, jane 10 lende qe bejne pjese te kurrikula berthame. Behet fjale per lendet: Gjuhe e huaj e pare, Kimi, Fizike, Biologji, Shkenca e tokes, Qytetari, Histori, Gjeografi, Ekonomi dhe Teknologji. Nga ana tjeter, nga kurrikula me zgjedhje do te jene ne dispozicion 17 lendet: Letersi e thelluar, Matematike e thelluar, Fizike e thelluar, Kimi e thelluar, Biologji e thelluar, Trashegimi kulturore, Sociologji, Histori e thelluar, Gjeografi e thelluar, Psikologji, Filozofi, Ekonomi e thelluar dhe Teknologji e thelluar. Nderkaq, jane parashikuar edhe disa lende te tjera, per disa lloje shkollash. Keshtu, vetem per shkollat artistike, maturantet mund te zgjedhin: Histori muzike, Harmoni, Histori arti, Anatomi dhe Histori baleti. Nxenesit maturante qe vijne nga shkollat profesionale kane te drejte te zgjedhin teori profesionale. Nderkaq, ne listen e lendeve qe mund te zgjidhen si gjuhe e huaj e dyte, jane: gjuha angleze, italiane, franceze, gjermane dhe ajo spanjolle.
Kriteret
Udhezimi i ministrit Tafaj, terheq vemendjen se cdo maturant/kandidat mund te zgjedhe nje ose dy gjuhe te huaja nga listat e mesiperme, me kusht qe njera do te trajtohet si gjuhe e huaj e pare, me 10 kredite, ndersa tjetra si gjuhe e huaj e dyte, me 6 kredite. Po sipas udhezimit, cdo maturant ka te drejte te zgjedhe nga lista e lendeve te kurrikules me zgjedhje, nje apo me shume lende, pavaresisht nese i ka zgjedhur ose jo, i jane ofruar ose jo, nga shkolla gjate viteve te studimit ne shkollen e mesme. Gjithashtu, terhiqet vemendja qe programet orientuese te kurrikules berthame dhe te asaj me zgjedhje, jane te njejta per te gjithe maturantet/kandidatet qe plotesojne Formularin Al/AlZ. Sipas udhezimit te djeshem per Maturen Shteterore 2012, maturantet e Matures 2012 duhet te zgjedhin lendet per provimet me zgjedhje, sipas ketyre kritereve: Shuma e krediteve te ketyre lendeve te jete jo me e vogel se 8, numri i lendeve me zgjedhje te jete 2 ose 3. Maturantet e shkollave artistike kane te drejte te zgjedhin vetem njeren nga lendet: Histori muzike, Harmoni, Histori arti, Anatomi dhe Histori baleti. Nga ana tjeter, maturantet e shkollave profesionale kane te drejte te zgjedhin lenden "Teori profesionale", si nje nder lendet me zgjedhje.
Kreditet
Sic vihet re edhe nga tabelat, sivjet lendet do te vleresohen me kredite, per here te pare ne procesin e Matures Shteterore. Gjate gjithe viteve te shkolles supozohet qe maturanti duhet te kete grumbulluar rreth 90 kredite ne total, per t'u drejtuar me pas dyerve te fakulteteve ku synojne te studiojne. "Ne diplomen e tij do te figurojne jo vetem notat, por edhe piket e krediteve qe ka mbledhur secili nxenes. Maturanti duhet te fitoje minimalisht 90 kredite, per t'u konsideruar si kalues i matures dhe per t'u pajisur me diplome te posacme mature. Projektet kurrikulare, sherbimi komunitar dhe modulet profesionale kane kreditet e tyre, por nuk vleresohen me note",- thone burime nga MASH-i. Sigurisht qe studentet do te pranohen sipas parimit merite-preference. Parimi i merites percaktohet sipas pikeve te grumbulluara ne baze te rezultateve te shkolles se mesme, te provimeve te Matures Shteterore dhe per programe studimi te caktuara: arte, sporte, arkitekture, etj; deget me konkurs edhe ne baze te plotesimit te kritereve te vecanta te propozuara nga IALP-te dhe te miratuara nga ministria e Arsimit dhe Shkences. Parimi i preferences percaktohet nga vullneti i kandidateve, i shprehur nepermjet preferences me te larte te grupit te preferencave fituese, midis 10 ose me pak preferencave te zgjedhur prej tyre
Lendet "e avancuara", me nivel te larte veshtiresie
Pervec lendeve te perbashketa te kurrikules berthame qe mesojne nxenesit ne shkollen e mesme, ata i mesojne ato edhe si te avancuara. Pikerisht keto lende te avancuara do te mund te zgjidhen nga maturantet, pasi do te jene ne listen e lendeve me zgjedhje. Por, MASH terheq vemendjen se kur behet fjale, per shembull, per Fizike te Avancuar, testi nuk do te jete me me tre nivele veshtiresie, por do te jete me nje nivel te vetem, qe do te jete i thelluar. Keshtu, ata qe zgjedhin nje lende me prapashtesen "e avancuar" do te vihen perballe pyetjeve relativisht te veshtira, ndaj duhet te maten mire para se t'i zgjedhin ato lende, pasi nese nuk jane te sigurte ne dijet e tyre, rrezikojne qe te humbasin pike.
Kurrikula me zgjedhje
Lenda "Trashegimi kulturore" permban trashegimine kulturore shqiptare (2 kredite) dhe trashegimine kulturore evropiane (2 kredite).
Maturantet/kandidatet qe do te perzgjedhin lenden "Trashegimi kulturore" do te testohen duke e trajtuar ate lende si nje e tere, me 4 kredite.
Lenda "Histori e thelluar" permban histori te qyteterimit boteror (2 kredite) dhe histori te qyteterimit shqiptar (2 kredite).
Maturantet/kandidatet qe do te perzgjedhin lenden "Histori e thelluar" do te testohen duke e trajtuar ate lende si nje e tere, me 4 kredite.
Kriteret per lendet me zgjedhje
Shuma e krediteve te ketyre lendeve te jete jo me e vogel se 8
Numri i lendeve me zgjedhje te jete 2 ose 3.
Maturantet/kandidatet e shkollave artistike kane te drejte te zgjedhin vetem njeren, nga lendet e pershkruara ne tabelen e tyre te posacme
Maturantet/kandidatet e shkollave profesionale kane te drejte te zgjedhin lenden "Teori profesionale", si nje nder lendet me zgjedhje.
Kandidatet qe rrezikojne te ngelin, si te veprojne
Sipas udhezimit te djeshem te ministrise se Arsimit dhe Shkences, kandidatet e Matures 2012, te cilet kane dhene provime me zgjedhje dhe jane vleresuar me note me te madhe se 4.50, mund t'i mbartin ato, me kusht qe kreditet e seciles prej tyre do te llogariten sipas listes se pikes 4 te ketij udhezimi. Ne qofte se numri i krediteve te lendeve te dhena, rezulton me i vogel se 8, atehere kandidatet jane te detyruar te japin edhe nje lende tjeter me zgjedhje, per te plotesuar kriterin e pikes 5.a te ketij udhezimi. Kur kandidati i matures 2012, ka fituar vetem njerin nga provimet me zgjedhje, ai mund ta mbarte ate dhe te jape aq provime te tjera sa parashikohen ne piken 5 te ketij udhezimi.
Provimet me zgjedhje
Udhezimi me i fundit i ministrit te Arsimit dhe Shkences, Myqerem Tafaj, percakton se sivjet do te kete ndryshime rrenjesore ne procesin e Matures Shteterore 2012. Keshtu, do te vazhdojne te jene dy lende me detyrim, Letersia dhe Matematika, porse numri i provimeve me zgjedhje do te jete 2 ose 3, ne varesi te deshires se maturantit. Nese ai deshiron te shtoje numrin e krediteve te marra, atehere mund te zgjedhe 3 provime. Kesisoj, ne dispozicion te maturanteve, per te gjitha shkollat e mesme, jane 10 lende qe bejne pjese te kurrikula berthame. Behet fjale per lendet: Gjuhe e huaj e pare, Kimi, Fizike, Biologji, Shkenca e tokes, Qytetari, Histori, Gjeografi, Ekonomi dhe Teknologji. Nga ana tjeter, nga kurrikula me zgjedhje do te jene ne dispozicion 17 lendet: Letersi e thelluar, Matematike e thelluar, Fizike e thelluar, Kimi e thelluar, Biologji e thelluar, Trashegimi kulturore, Sociologji, Histori e thelluar, Gjeografi e thelluar, Psikologji, Filozofi, Ekonomi e thelluar dhe Teknologji e thelluar. Nderkaq, jane parashikuar edhe disa lende te tjera, per disa lloje shkollash. Keshtu, vetem per shkollat artistike, maturantet mund te zgjedhin: Histori muzike, Harmoni, Histori arti, Anatomi dhe Histori baleti. Nxenesit maturante qe vijne nga shkollat profesionale kane te drejte te zgjedhin teori profesionale. Nderkaq, ne listen e lendeve qe mund te zgjidhen si gjuhe e huaj e dyte, jane: gjuha angleze, italiane, franceze, gjermane dhe ajo spanjolle.
Kriteret
Udhezimi i ministrit Tafaj, terheq vemendjen se cdo maturant/kandidat mund te zgjedhe nje ose dy gjuhe te huaja nga listat e mesiperme, me kusht qe njera do te trajtohet si gjuhe e huaj e pare, me 10 kredite, ndersa tjetra si gjuhe e huaj e dyte, me 6 kredite. Po sipas udhezimit, cdo maturant ka te drejte te zgjedhe nga lista e lendeve te kurrikules me zgjedhje, nje apo me shume lende, pavaresisht nese i ka zgjedhur ose jo, i jane ofruar ose jo, nga shkolla gjate viteve te studimit ne shkollen e mesme. Gjithashtu, terhiqet vemendja qe programet orientuese te kurrikules berthame dhe te asaj me zgjedhje, jane te njejta per te gjithe maturantet/kandidatet qe plotesojne Formularin Al/AlZ. Sipas udhezimit te djeshem per Maturen Shteterore 2012, maturantet e Matures 2012 duhet te zgjedhin lendet per provimet me zgjedhje, sipas ketyre kritereve: Shuma e krediteve te ketyre lendeve te jete jo me e vogel se 8, numri i lendeve me zgjedhje te jete 2 ose 3. Maturantet e shkollave artistike kane te drejte te zgjedhin vetem njeren nga lendet: Histori muzike, Harmoni, Histori arti, Anatomi dhe Histori baleti. Nga ana tjeter, maturantet e shkollave profesionale kane te drejte te zgjedhin lenden "Teori profesionale", si nje nder lendet me zgjedhje.
Kreditet
Sic vihet re edhe nga tabelat, sivjet lendet do te vleresohen me kredite, per here te pare ne procesin e Matures Shteterore. Gjate gjithe viteve te shkolles supozohet qe maturanti duhet te kete grumbulluar rreth 90 kredite ne total, per t'u drejtuar me pas dyerve te fakulteteve ku synojne te studiojne. "Ne diplomen e tij do te figurojne jo vetem notat, por edhe piket e krediteve qe ka mbledhur secili nxenes. Maturanti duhet te fitoje minimalisht 90 kredite, per t'u konsideruar si kalues i matures dhe per t'u pajisur me diplome te posacme mature. Projektet kurrikulare, sherbimi komunitar dhe modulet profesionale kane kreditet e tyre, por nuk vleresohen me note",- thone burime nga MASH-i. Sigurisht qe studentet do te pranohen sipas parimit merite-preference. Parimi i merites percaktohet sipas pikeve te grumbulluara ne baze te rezultateve te shkolles se mesme, te provimeve te Matures Shteterore dhe per programe studimi te caktuara: arte, sporte, arkitekture, etj; deget me konkurs edhe ne baze te plotesimit te kritereve te vecanta te propozuara nga IALP-te dhe te miratuara nga ministria e Arsimit dhe Shkences. Parimi i preferences percaktohet nga vullneti i kandidateve, i shprehur nepermjet preferences me te larte te grupit te preferencave fituese, midis 10 ose me pak preferencave te zgjedhur prej tyre
Lendet "e avancuara", me nivel te larte veshtiresie
Pervec lendeve te perbashketa te kurrikules berthame qe mesojne nxenesit ne shkollen e mesme, ata i mesojne ato edhe si te avancuara. Pikerisht keto lende te avancuara do te mund te zgjidhen nga maturantet, pasi do te jene ne listen e lendeve me zgjedhje. Por, MASH terheq vemendjen se kur behet fjale, per shembull, per Fizike te Avancuar, testi nuk do te jete me me tre nivele veshtiresie, por do te jete me nje nivel te vetem, qe do te jete i thelluar. Keshtu, ata qe zgjedhin nje lende me prapashtesen "e avancuar" do te vihen perballe pyetjeve relativisht te veshtira, ndaj duhet te maten mire para se t'i zgjedhin ato lende, pasi nese nuk jane te sigurte ne dijet e tyre, rrezikojne qe te humbasin pike.
Kurrikula me zgjedhje
Lenda "Trashegimi kulturore" permban trashegimine kulturore shqiptare (2 kredite) dhe trashegimine kulturore evropiane (2 kredite).
Maturantet/kandidatet qe do te perzgjedhin lenden "Trashegimi kulturore" do te testohen duke e trajtuar ate lende si nje e tere, me 4 kredite.
Lenda "Histori e thelluar" permban histori te qyteterimit boteror (2 kredite) dhe histori te qyteterimit shqiptar (2 kredite).
Maturantet/kandidatet qe do te perzgjedhin lenden "Histori e thelluar" do te testohen duke e trajtuar ate lende si nje e tere, me 4 kredite.
Kriteret per lendet me zgjedhje
Shuma e krediteve te ketyre lendeve te jete jo me e vogel se 8
Numri i lendeve me zgjedhje te jete 2 ose 3.
Maturantet/kandidatet e shkollave artistike kane te drejte te zgjedhin vetem njeren, nga lendet e pershkruara ne tabelen e tyre te posacme
Maturantet/kandidatet e shkollave profesionale kane te drejte te zgjedhin lenden "Teori profesionale", si nje nder lendet me zgjedhje.
Kandidatet qe rrezikojne te ngelin, si te veprojne
Sipas udhezimit te djeshem te ministrise se Arsimit dhe Shkences, kandidatet e Matures 2012, te cilet kane dhene provime me zgjedhje dhe jane vleresuar me note me te madhe se 4.50, mund t'i mbartin ato, me kusht qe kreditet e seciles prej tyre do te llogariten sipas listes se pikes 4 te ketij udhezimi. Ne qofte se numri i krediteve te lendeve te dhena, rezulton me i vogel se 8, atehere kandidatet jane te detyruar te japin edhe nje lende tjeter me zgjedhje, per te plotesuar kriterin e pikes 5.a te ketij udhezimi. Kur kandidati i matures 2012, ka fituar vetem njerin nga provimet me zgjedhje, ai mund ta mbarte ate dhe te jape aq provime te tjera sa parashikohen ne piken 5 te ketij udhezimi.