Me vllehet e Sarandes Po kerkojne te na asimilojne

Nje dite mes banoreve te fshatit Shkalle te Komunes se Xares te banuara kryesisht nga arumune.

Deklarojne qartazi se nuk kane asnje gjak greku nder deje e as qe u shkon ndermend qe te nderrojne kombesine neper pasaporta e regjistra Gjendjesh Civile.

Tek banoret vllehe te fshatit Shkalle komuna Xare ne rrethin e Sarandes deklarimet e ish-konsullit grek ne Korce Theodhoros Ikonomu se dhe vllehet jane greke shoqerohen me nje habi te perzier me ca nenqeshje qe percojne injorimin dhe njeheresh talljen per te tilla qendrime sipas tyre qesharake por jo dhe aq. Ndersa nderrimin e kombesise prej disa individeve me prejadhje greke a shqiptare qofshin e quajne nje budallallek me brire.

Shkalla eshte nje fshat tipik i banuar prej vllehesh pak kilometra larg kufirit me Greqine ne ane te rruges Sarande-Qafe Bote. Aty jetojne rreth 800 banore pothuaj te gjithe vllehe te ngulur aty qe nga Lufta e Pare Boterore.

Edhe ata keto dite jane perfshire ne vorbullen e problematikave me substrat nacional te provokuara prej deklarates se ish-konsullit grek Ikonomu se dhe vllehet jane greke apo nderrimit te kombesise ne gjykata apo Gjendje Civile ku me shkelje ligji e ku me nje ligj te konsideruar absurd nga disa zera institucionale shqiptare.

Eshte e habitshme thone ata se si autoritetet greke marrin kuraje te na quajne greke. Ne jemi me origjine arumune por me kombesi shqiptare sepse e kemi lidhur jeten dhe ekzistencen tone me kete vend. E duam kete vend sepse dhe na ka dashur na ka mbajtur e na ka dhene toke per tu ushqyer e per te jetuar ne ne fare menyre jemi shqiptare packa origjines.

Por greke nuk ka asnje mundesi te jemi- shprehen keshtu dy prej banoreve me te njohur te fshatit Kristo Kondi e Vasil Bakalli. Si per ti injoruar pretendimet greke Kristo Kondi permend dhe pretendimet e tyre per ta pervetesuar Skenderbeun duke luajtur me nje teze tejet qesharake ate qe meqe Skenderbeu ka luftuar turqit qenkesh automatikisht nje grek

Ndersa Vasil Bakalli sjell shembullin e asaj qe kur kane qene ne Greqi greket u kane thene alvanos pra shqiptare. Nese do ishim greke le te na therisnin greke thote ai.
Ata thone se vertet te paret tane mund te kene ardhur nga Greqia por edhe kjo nuk do te thote se jemi greke.

Sepse sipas tyre vllehet apo arumunet sic quhen ndryshe njihen popull shetites per shkak te profilit te tyre jetesor si cobener qe shkojne e jetojne nga te munden. Dhe keshtu ka ndodhur qe kane shkuar e kane shkelur ne shume vende deri sa jane ngulitur ne disa prej tyre.

Por origjina e tyre eshte arumune e shprehur ne gjuhe tradita e rite fetare. Por ata habiten me trazimet qe provokon greku. Ata e konsiderojne veten paqesisht shqiptare pa asnje kompleks ne raport me bashkekombasit e tyre dhe deri diku mirenjohes ndaj shqiptareve ne vendin e te cileve kane ngritur jetet e tyre ne shekuj apo vite. Edhe pse e pohojne origjinen e tyre arumune atyre as qe u shkon ndermend te merren me nderrime kombesish nderkohe qe jane irrituar prej pretendimve greke per ti perfshire nen sqetullat e tyre nacionale.

Nga ana tjeter thone se dhe me minoritetin nuk u eshte ngrene fort muhabeti. Me teper kemi qene te afrueshem me leberit thote Kristoja. Ndersa per arsyet e ketij fenomeni ngurrojne ti thone troc se cilat jane por Vasili e nxjerr pak e nga pak koken duke thene se prej vlleheve minoritaret jane pare pak si me nje stad me te ulet shoqeror karshi tyre.

E ky perceptim i tyre sic thone lidhet me nje kohe tjeter kur grekerit vinin ne Shqiperine e Jugut duke punuar si argate ne nje Shqiperi ku ishte ku e ku me lart se Greqia nga ana ekonomike. Por sot koherat kane ndryshuar e greket po perpiqen te realizojne qellimet e tyre per pretendime tokesore e nacionale duke perfituar nga nje tjeter situate ekonomike shoqerore e politike qe po kalon Shqiperia komentojne ata.

Panajot Bakalli i biri i Vasilit i cili mban dhe detyren e kreut te Shoqates se Arumuneve per Saranden eshte me i ashper ne qendrimt e tij. Ne nje kalendar qe ka financuar vete ai te tregon kater figura te medha te artit shqiptar si Sander Prosi Margarita Xhepa Nikolla Zoraqi e Prokop Mima sipas tij me origjine vllehe e te pyet retorikisht se si mund te jene greke keta.

Me tej duke shfletuar kalendarin te nxjerre perpara biografine e nje martiri vlleh Papa Llambro Ballamaci duke te treguar se si eshte ekzekutuar nga andartet greke me 1924. Po ashtu Panoja te citon dhe Sami Frasherin nga vepra e tij Shqiperia cka qene ceshte dhe cdo te behet ku ka thene se shqiptaret ne Ballkan nje komb kane me te cilin rrojne ne paqe e ata jane arumunet.

Deklaratat e ish-konsullit grek Ikonomu nuk perbejne asnje shqetesim per banoret arumune per vete faktin se ne jemi faktor stabiliteti ne Ballkan e jo faktor destabiliteti sic jane ata shprehet Panoja. Ai thote se meqe ish-konsulli grek pretendon se vllehet jane greke do donte ta pyeste se kur te lindi nena ti fole greqisht por une si fola E pra une fola ne gjuhen time rumanisht. E nese ju i qani te vdekurit greqisht ne i qajme ne gjuhen tone dhe ritet fetare ua bejme ne gjuhen tone komunikon ne distance Panoja me diplomatin e Athines.

Per kreun e Shoqates se Arumuneve te Sarandes sa here qe Shqiperia kalon momente krize qarqet greke bejne deklarime te tilla. Sipas tij eshte e papranueshme heshtja dhe mosreagimi dy perfaqsuesve per minoritet ne Keshillin e Ministrave Kostandina Bezhani e Kristo Goxhi karshi deklaratave te
ish-konsullit grek.

Po cfshihet pas ketyre zhvillimeve apo pas perfshirjes se vlleheve ne lojen greke nese shprehemi keshtu

Sipas Panajot Bakallit rreth 40 per qind e Greqise Veriore perbehet nga vllehe. Po ashtu sipas tij edhe ne Shqiperi vllehet jane me te shumte ne numer se minoriteti qe sic thote ai ka rreth 60 mije banore nderkohe qe vllehet e tejkalojne kete shifer. Dhe duke e vijuar prognozen e tij Panoja endrra greke eshte asimilimi i vlleheve shnderrimi i tyre ne greke duke perfituar nga disa rrethana per te patur me pas pretendime territoriale. Per kete ai sjell si argument dhe deklaraten e nje pushtetari te larte te zones me prirje filogreke i cili ka thene se do ti shperbej vllehet.

Por sipas Panos kjo nuk do te ndodhe sepse sipas tij greket nuk na i nderrojne nenat qe na linden e na mekuan ne gjuhen tone.
Ne jemi shqiptare me kombesi shqiptare por me prejardhje vllehe duket sikur eshte sllogani i tyre jetesor.

Vllehet e Shkalles nuk ndalen vetem ne vertetesine e qenies se tyre entike a nacionale. Ata thone se dhe shume fshatra apo zona ne jug te vendit te dominuara nga ortodoksia jane tipike shqiptare ndonese eshte abuzuar me fene e tyre. E si shembull ata te permendin Senicen Nivicen Shen Vasilin Xaren e Mursine e pothuaj gjithe fshatrat e bregdetit perfshiren dhe Himaren. Edhe ne jemi ortodokse thone ata por nuk na bene ne asnje rast greke

Vllehet e Sarandes asnje nderrim kombesie

Pervec pohimit te prejardhjes se tyre si arumune vllehet e Shkalles nuk u shkon ndermend te merren me gjygje per te nderruar kombesine ta shkruajne ate ndryshe neper certifikata apo regjistra Gjendjesh Civile. Ata mjaftohen me ate qe ta ruajne identitetin gjuhen e ritet e tyre packa se zyrtarisht quhen shqiptare.

Dhe deri diku te tille ndihen. Kristo Kondi thote se une ne kete vend u linda u rrita u edukova u shkollova bera ushtrine krijova familje e vijoj te jetoj pa asnje problem. Si thote se nese greku pretendon dhe ate qe vllehet kane luftuar per Greqine kjo nuk ka si te na beje greke.

Une do luftoja pa asnje ngurrim edhe per Shqiperine perballe grekut apo cdo te huaji tjeter.
Ne Shkalle nuk ka asnje banor qe te kete aplikuar per nderrim kombesie. Nuk behet fjale per tu bere nga shqiptar grek por nga shqiptar rumun.

Por as kjo nuk mund te ndodhe. Ata e garantojne kete dhe ne realitet kjo eshte e vertete. Nga ana tjeter edhe nese ka ndonje vlleh qe merr pensione nga Greqia kjo nuk i ka detyruar ata qe te greqizohen. Pensionet i kane marre pasi emrat e tyre kane qene te regjistruar ne dokumentat greke duke qene se vite te shkuara kane punuar aty por jo se jane greke.