Michael Blumenthal Vij si amerikan dhe iki si hebre
Naten prej dates 9 deri ne 10 nentor 1938 ne Gjermanine naziste u perfshine nga flaket dhe u plackiten mijera dyqane dhe banesa te hebrenjve iu vu zjarri 520 sinagogave dhe u vrane 91 hebrenj. Michael Blumenthali ishte atehere 12 vjec dhe jetonte ne Berlin. Edhe dyqani i nenes se tij u shkaterrua. Sot Mihael Blumenthali eshte 84 vjec. Por atij ende i kujtohet atmosfera mbytese atehere para 72 vjetesh
...frika. Jo dhe aq e imja se une isha shume i ri per ti kuptuar te gjitha. Por presioni mbi prinderit e mi dhe mbi te gjithe hebrenjte gjermane qe ishin ende ketu. Im ate sapo ishte liruar nga kampi i perqendrimit nje burre i derrmuar te cilin e kishin munduar atje shume...pengesat burokratike per te dale nga Gjermania dhe frika se mund te arrestoheshim dhe keqtrajtoheshim prape. Kjo eshte dicka te cilen une nuk do ta harroj dhe njekohesisht indiferentizmi i njerezve perreth nesh.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Ne 80 vjet perqark botes biografia e Michael Blumenthal-it
Me 7 prill 1939 me ne fund familja arriti te largohej nga Gjermania ne drejtim te Shangait drejt vendit i cili kishte mbetur mundesia e fundit e arratise. Pa para dhe nenshtetesi familja arriti te mbijetonte. Michael Blumenthali mbijetoi me pune ndihmese u rrit ne kete qytet pa ligj dhe te eger. Dy vjet pas fundit te luftes ne shtator 1947 ai mori me ne fund vizen e enderruar per ne SHBA. Me entuziazem u leshua ai ne jeten e re studioi ne tri universitete mori neshtetesine amerikane dhe besoi se nuk do ta shihte me kurrte Gjermanine. Por tema e tij e dizertacionit per industrine e qymyrit dhe te celikut e beri te nevojshem nje qendrim ne Gjermani ku ne fillim te viteve 50 ai takoi ende modele te vjetra te menduari keqardhje per veten dhe perpjekje per justifikim. Keshtu qe ai ishte i gezuar qe pas nje viti u largua serish nga ky vend. Pozicionet e tij te larta ne ekonomi dhe ne politiken e SHBA - midis te tjerash si keshilltar ekonomik i Kenedit dhe si minister financash nen Karterin e cuan ate me vone ne te gjithe boten dhe disa here edhe ne Gjermani. Me pershtypjet e reja distanca e tij me vendin e femijerise se tij nisi te pakesohet gradualisht. Me sy gri ne bojeqielli me nje cigare te ftohte ne dore ai e sheh personin perballe vetes direkt ne sy kur formulon mendueshem
Kjo ndodhi gradualisht dhe besoj qe ne mase me te madhe vetem pas 1970-es. Sepse kjo eshte koha ne te cilen une mund te konstatoja se gjermanet nisen te merren me te kaluaren e tyre te shtrojne pyetje qe me pare qene tabu pyetje per pergjegjesine morale per ate qe kishte ndodhur per riparimin e asaj qe kish ndodhur brenda kufijve te se mundures dhe per mesimet qe mund te nxirreshin nga kjo histori e tmerrshme koha e nazizmit. Dhe kur pashe me sa seriozitet dhe ne menyre rrenjesore po merreshin me kete qe RFGJ u shnderrua ne nje vend solid te vertete demokratik u rrit respekti im per nje proces shume shume te veshtire.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Muzeumi Hebre ne Berlin
Kjo e pati kulmin ne ribashkimin e dy shteteve gjermane. Ne festimet e 2 tetorit 1990 Michael Blumenthali qe ftuar ne Berlin se bashku me nje grup perfaqesuesish te rendesishem te ekonomise amerikane. Ketu e degjoi ai fjalimin e kancelarit Kohl pa ngritjen e flamurit gjerman prej 80 metrash katrore para Rajshtagut perjetoi thirrjet e gezimit fishekzjarret - dhe ishte i pasigurte per rrugen e kesaj Gjermanie te ribashkuar. Nderkohe ai eshte kthyer ne Berlin. Ne vitin 1997 ai e pranoi lutjen e Berlinit dhe u be drejtor i Muzeut Hebre. Rreth pese here ne vit vjen ai ne kryeqytet. Dhe sot ai nuk ka me dyshim Gjermania eshte nje vend demokratik me i madhi dhe me ekonomine me te fuqishme ne Evrope- mikja me e mire e Izraelit ne Evrope.
Autor Sabine Wuttke/ AuronDodi
Redaktoi Aida Cama