Ministri Nishani kthen ne akt ligjor rregulloren per marredheniet gjykate-publik
Firmoset propozimi rregullorja e detyrueshme per zbatim. Akti cfare lejon dhe kufizon ne dhenie dokumentacioni.
Pas me teper se dy jave nga prezantimi i projektrregullores per rregullimin e marredhenieve mes gjyqesorit dhe publikut ministri i Drejtesise Bujar Nishani dy dite me pare e ka kthyer ate ne akt ligjor. Qellimi i hartimit te kesaj rregulloreje sipas ministrit ka qene nevoja per me teper transparence ne gjyqesor per shkak te pengesave te shumta qe has publiku apo media shpeshhere per informacion ne kete sistem. Rregullorja e re percakton kriteret e qarta te marredhenies se gjykates me publikun median etj. dhe eshte hartuar nga Ministria e Drejtesise ne bashkepunim me Institutin per Studime Publike dhe Ligjore si pjese e shoqerise civile ne kuader te rritjes se transparences se sistemit te drejtesise. Sipas ministrit Nishani diten e prezantimit te rregullores gati dy jave para se ta firmoste kjo rregullore eshte kontribut i drejtperdrejte per rritjen e transparences dhe ka te beje me ofrimin e informacionit aksesin e publikut ne punen e gjykates aksesin e cdo individi jo thjesht per te qene i barabarte ne nje proces gjyqesor por edhe per tu njohur ne teresi dhe ne detaje me te gjithe proceduren gjyqesore te vete ceshtjes per te cilen ka interes. Por pa dyshim sipas tij do te jete ne sherbim edhe te nje prej pushteteve me te rendesishme ne nje shoqeri demokratike sic eshte media.
Qellimi i rregullores
Kjo rregullore ka per qellim rregullimin e marredhenies se gjykates me publikun si dhe synon garantimin e informimit te publikut per veprimtarine e gjykatave te republikes me ose pa interesimin e tij te drejtperdrejte. Rregullorja ka per objekt te vendose rregulla te pjesemarrjes se publikut ne veprimtarite e gjykates rregullimin e detajuar te procedurave dhe te pergjegjesive brenda gjykates ne funksion te garantimit te se drejtes per informim dhe marredhenies me publikun garantimin e te drejtes se publikut per informim ne menyre uniforme te barabarte te drejte dhe ne kohe te arsyeshme standardizimin e marredhenieve te gjykates me mediat si dhe percaktimin e procedurave per dhenien e informacionit qe permbajne dokumentet zyrtare. Gjithashtu kjo rregullore rregullon marredhenien e gjykates me publikun pa perfshire dhe pa penguar marredhenien e gjykates me palet ose pjesemarresit ne gjykim. Zyra e Marredhenieve me Publikun ka per detyre te leshoje deklarata per shtyp qe eshte dokumenti i leshuar nga kjo zyre nen autoritetin e kryetarit te gjykates qe komunikon ne menyre te permbledhur nje ose disa ceshtje per publikun. Ceshtjet objekt te deklarates kane te bejne me gjykimin e ceshtjeve konkrete me veprimtarine ne teresi te gjykimit si dhe me veprimtari te tjera te gjykates. Marredhenie me publikun do te thote marredhenie e dyanshme e gjykates nga njera ane dhe e publikut nga ana tjeter ku gjykata ka per detyre te informoje publikun me saktesi profesionalizem dhe ne menyre te barabarte per veprimtarine e saj sipas kufizimeve qe permban ligji dhe kjo rregullore. Ajo perfshin jo vetem detyrimin per te dhene informacion me kerkese te publikut por edhe detyrimin e gjykates per te informuar publikun per veprimtarine e saj pa kerkese te publikut. Elementet qe permban marredhenia e gjykates me publikun dhe qe detajohen ne kete rregullore jane Informimi per dokumentet zyrtare aksesi i medias ne veprimtarine e gjykates informimi orientues i publikut ne ambientet e gjykates dhe veprimtari te tjera publike te iniciuara nga gjykata. Palet dhe pjesemarresit ne gjykim jane personat fizike ose perfaqesuesit e personave juridike qe sipas Kodit te Procedures Civile dhe Kodit te Procedures Penale paraqiten ne gjykate per nje proces gjyqesor konkret. Marredhenia e tyre me gjykaten rregullohet sipas legjislacionit procedural. Kjo rregullore nuk pengon dhe as kundershton zbatimin e atij legjislacioni.
Si duhet te funksionoje Zyra e Marredhenieve me Publikun
Zyra e Marredhenieve me Publikun ne Gjykate eshte ne varesi te kancelarit i cili mbikeqyr veprimtarine e kesaj zyre ne perputhje me kriteret percaktuara ne legjislacionin ne fuqi me interesin e vete gjykates per te informuar per veprimtarine e saj si dhe ne perputhje me interesin e medias dhe publikut te gjere per tu informuar per veprimtarine e gjykates. Kjo zyre ka per detyre komunikimin e vazhdueshem profesional me gazetaret dhe me median elektronike pergatit broshura informative per publikun dhe per median te cilat i shperndan ne mjediset e gjykates pasi permbajtja e tyre te jete miratuar nga kryetari i gjykates keshillon dhe i sugjeron kryetarit te gjykates ose gjyqtareve te ceshtjeve per reagime publike ose per dhenien e informacioneve per publikun miremban dhe perditeson faqen e internetit te gjykates pergatit deklaratat per shtyp per cdo ceshtje qe cmohet nga kryetari dhe nga gjyqtaret se duhet bere publike komunikon deklaratat per shtyp ne emer te gjykates pergatit dhe shperndan kur eshte mundesia teknike per mediat elektronike disk/kasete te regjistruar te seancave gjyqesore administron sipas rregullave qe percakton kjo rregullore pranon dhe percjell per miratim kerkesat e publikut jo te paleve dhe te medias per informacion si dhe per te ndjekur seancat gjyqesore ndjek dhe lehteson median elektronike qe lejohet te filmoje ne mjediset e gjykates. Siguron qe vendimi i trupit gjykues/gjyqtarit te vetem te zbatohet nga media elektronike ne mjediset e gjykates. Gjithashtu kjo zyre organizon punen per transmetimin e drejtperdrejte te seancave gjyqesore ne median elektronike ne perputhje me rregullat e vendosura nga trupi gjykues perkates administron regjistrimet audio e video kur ato ekzistojne per efekt mediatik te proceseve gjyqesore mban lidhje me ZMP te gjykatave te tjera dhe koordinon punen per te
shmangur dhenien ne menyre paralele te informacioneve per publikun organizon dhe administron procesin e terheqjes se mendimit te publikut per gjykaten perfshire dhe ankesat per veprimtarine e gjykates si dhe harton planin per vendosjen e shenjave dalluese te orientimit te publikut ne ambientet e gjykates dhe ia sugjeron kryetarit te gjykates per miratim.
Te drejtat dhe detyrimet e gazetareve ne gjykate
Rregullorja sakteson se gazetaret lejohen te ndjekin pa asnje pengese seancat gjyqesore te hapura. Perjashtimisht mund te vendosen kufizime per rastet kur salla e zhvillimit te gjyqit eshte e pamjaftueshme per akomodimin e te gjithe te interesuarve per te ndjekur seancen. Ne kete rast kryetari i gjykates vendos administrativisht per pjesemarresit e lejuar ne salle sipas kesaj radhe preferenciale fillimisht akomodohen pjesemarresit ne gjykim palet dhe avokatet ne vijim akomodohen familjaret dhe te afermit se fundi akomodohen gazetaret. Kur numri i familjareve eshte me i madh sesa numri i vendeve ne salle kryetari cakton nje kuote vendesh ne salle per familjaret ne menyre te tille qe te ruaje edhe nje kuote perfaqesuese per gazetaret. Ne cdo rast kryetari duhet te parallogarise edhe hapesiren qe duhet per vendosjen e mundshme te kamerave. Kamerat vendosen gjithmone ne fund te salles dhe ne menyre statike. Ndalohet perdorimi i tyre ne menyre te levizshme. Kur eshte mundesia teknike regjistrimi dhe transmetimi behet nga vendi i posacem qe administrohet nga ZMP gjithmone sipas percaktimeve konkrete qe ben trupi gjykues. Ne kete rast kryetari i gjykates vendos per akomodimin e gazetareve ne vendin perkates. Gazetaret jane te detyruar te ndjekin procesin gjyqesor pa bere asnje koment dhe brenda rregullave qe diktohen ne seance per zhvillimin e gjykimit te drejte. Rregullat e percaktuara ne kete rregullore per qendrimin ne ambientet e gjykates si dhe per qendrimin ne sallen e gjyqit vlejne pa asnje perjashtim per gazetaret dhe punonjesit e operatoreve radiotelevizive.
Dokumentet qe konsiderohen informacione me akses te kufizuar
1. Te dhenat personale te cdo personi sipas kuptimit qe jep ligji per mbrojtjen e te dhenave personale
2. Te dhena sensitive qe kane te bejne me racen origjinen besimin pikepamjet filozofike apo politike gjendjen seksuale dhe shendetesore te individit
3. Te dhena qe kane te bejne me jeten private te cdokujt si materiale filmike fotografi e-mail letra personale etj.
4. Te dhenat financiare te ardhura dhe shpenzime te individeve dhe personave juridike per aq sa nuk zbatohet legjislacioni i transparences financiare
5. Materialet gjyqesore qe gjenden ne nje dosje gjykimi
6. Materialet gjyqesore ne nje gjyq me dyer te mbyllura
7. Materiale gjyqesore per cdo punonjes te drejtesise qe eshte ne gjykim
8. Informacion personal mbi viktimat deshmitaret apo ekspertet e nje gjykimi penal. Ketu nuk futen emrat e tyre
9. Dosjet e personelit te punonjesve te gjykates
10. Te dhena qe kane te bejne me vete aplikuesin per te marre informacion prane gjykates
11. Te dhena qe perbejne sekret tregtar apo sekret shteteror sipas percaktimeve qe ben legjislacioni per sekretin dhe aktet nenligjore te Keshillit te Ministrave
12. Te dhena qe kane te bejne me shqyrtimin e kerkesave te prokurorise per marrjen e masave paraprake te sigurise ndaj personave qe dyshohen se kane kryer krime
13. Materiale qe kane te bejne me masat disiplinore te gjykatesve me perjashtim te ekstrakteve te dispozitivit te vendimeve te marra nga KLD-ja.