Lehtësi në kreditë për biznesin, shtrëngim për individët

Kërkesa për kredi nga korporatat rritet me 23% në 3-mujorin 2010

Kushtet e diktuara nga situata ekonomike shtyn bankat e nivelit t dyt t jen m t kujdesshme ndaj dhnies s kredive, pasi viti 2009, nj vit i ndikuar nga kriza tregoi se kredit me probleme u rritn. Nj vrojtim i
nga Banka e Shqipris tregon se bankat e nivelit t dyt n prgjithsi kan shtrnguar kushtet e kreditimit, sidomos pr individt n 3-mujorin e par t vitit 2010. Sipas ktij vrojtimi, bankat preferojn m shum t kreditojn bizneset e mdha (korporatat) sesa ndrmarrjet e vogla dhe t mesme. Vrojtimi i realizuar n muajin prill 2010 mbulon zhvillimet n aktivitetin kreditues t ndodhura gjat tremujorit t par t vitit 2010, si dhe pritjet e bankave pr ndryshime t mundshme n aktivitetin kreditues, gjat tremujorit t dyt t vitit 2010.

Sipas vrojtimit t BSH-s, standardet e kreditimit n prgjithsi n tremujorin e par t vitit 2010 jan lehtsuar pak pr kredit dhn bizneseve dhe jan shtrnguar m tej pr individt. Ecuria e standardeve pr bizneset prputhet me pritjet e bankave t shprehura n tremujorin e kaluar pr tremujorin e par t vitit 2010, ndrsa ndryshimet n standardet e individve jan n drejtim t kundrt me pritjet e nj tremujori m par. Standardet e aplikuara pr kredit dhn bizneseve jan lehtsuar n prgjithsi vetm pr korporatat. Ndrkoh, ato mbeten n kahun shtrngues pr ndrmarrjet e vogla dhe t mesme. Sipas qllimit t prdorimit t kredis, shkalla e lehtsimit t standardeve t kredis ka qen m e lart pr kredin pr investime sesa pr kredin pr kapital qarkullues. Faktort kryesor q kan ndikuar n kahun e ndryshimit t standardeve pr kredin dhn bizneseve jan problemet specifike t sektorit ku operon biznesi, situata makroekonomike dhe situata n kredit me probleme. Kta faktor jan renditur n nj shkall m t lart nga bankat krahasuar si me faktort e tjer, ashtu edhe me nivelin e vlersimit t tyre gjat tremujorit t kaluar. Faktort q kan ndikuar n kahun shtrngues n kredin pr individ jan gjendja financiare e individve, situata n kredit me probleme dhe likuiditeti i vet banks. I vetmi faktor q ka kontribuar n lehtsimin e standardeve t kredidhnies, si pr bizneset, ashtu edhe pr individt, jan “vendimet e Banks s Shqipris”. Bazuar n opinionet e mbledhura t ekspertve t bankave, krkesa e bizneseve dhe e individve ka shnuar nj rritje t leht n tremujorin e par t vitit 2010. Pritjet e bankave sinjalizojn se lehtsimi aktual i standardeve t miratimit t kredive t reja do t jet i prkohshm dhe pritet t mos vazhdoj n tremujorin e dyt t vitit 2010, megjithse krkesa e ardhshme pritet t rritet, si pr bizneset, ashtu edhe pr individt.

Kredia pr bizneset, toleranc ndaj korporatave

Bazuar n t dhnat e vrojtimit pr tremujorin e par t vitit 2010, rezulton se bankat kan lehtsuar disi standardet e aplikuara pr kredin dhn bizneseve. Ky zhvillim vihet re pr her t par q n gjashtmujorin e dyt t vitit 2007. Balanca neto, e cila prmbledh t gjitha prgjigjet e peshuara t bankave lidhur me standardet e vendosura prej tyre, shnoi vlern pozitive 13.5 pr qind. Kjo balanc shnonte -2.3 pr qind n tremujorin e katrt t vitit 2009. Si duket edhe nga grafiku 1, lehtsimi i standardeve sht pothuajse n t njjtn mas me pritjet e shprehura nga ekspertt e bankave n vrojtimin e tremujorit t katrt t vitit 2009. Balanca neto e pritjeve pr standardet e kredis n tremujorin e par t vitit 2010 ishte rreth 15.2 pr qind. Lehtsimi i standardeve t kreditimit sht zbatuar vetm pr korporatat e mdha. Prqindja neto e bankave q kan lehtsuar kriteret pr to sht +16.7 pr qind, krahasuar me -6.6 pr qind n tremujorin e mparshm. Kriteret e kredidhnies jan shtrnguar pr ndrmarrjet e vogla dhe t mesme, por n nj shkall m t ult se n tremujort paraardhs. Balanca neto pr standardet e kredis t aplikuara pr ndrmarrjet e vogla dhe t mesme gjat tremujorit t par t vitit 2010 rezultoi -3.2 pr qind. Kjo prbn nj rritje me 4.6 pik prqindjeje nga vrojtimi i kaluar. Sipas qllimit t prdorimit t kredis, bankat kan lehtsuar m shum standardet pr kredin pr investime, sesa pr kredin pr qllime t financimit t kapitalit qarkullues. Balancat prkatse jan rritur me 27.9 dhe 4.6 pik prqindjeje. N tremujorin e par t vitit 2010, faktori me kontributin kryesor n shtrngimin e standardeve, lidhet me problemet specifike t sektorit ku zhvillon aktivitetin e tij biznesi. Balanca e tij ra me 24 pik prqindjeje, duke arritur nivelin -44.2 pr qind. Situata makroekonomike dhe gjendja e kredive me probleme vijojn t jen faktor q ndikojn n shtrngimin e standardeve. Faktort q lidhen me nivelin e konkurrencs n sistemin bankar dhe mjaftueshmria e kapitalit t vet bankave kan dhn nj kontribut t paprfillshm n prcaktimin e kahut t ndryshimit t standardeve. Vendimet e Banks s Shqipris jan cilsuar si i vetmi faktor q ka dhn kontribut lehtsues n standardet e kredidhnies. Politika lehtsuese e bankave gjat tremujorit t par t vitit 2010 sht ndjekur kryesisht nprmjet zbatimit t komisioneve m t ulta pr kredin e miratuar. Nga ana tjetr, kushtet e tjera q lidhen me koston e kredis kan ndihmuar n zbatimin e nj politike shtrnguese. Bankat kan rritur marzhin pr kredit n prgjithsi dhe ato me rrezik t lart n veanti gjat tremujorit t par t vitit 2010. Shtrngimi i standardeve sht zbatuar gjithashtu edhe nprmjet rritjes s krkess pr kolateral.

Biznesi rrit krkesn pr kredi n 2010-n

Sipas vrojtimit t
nga Banka e Shqipris, krkesa neto e bizneseve pr t marr kredi sht rritur disi n tremujorin e par t vitit 2010, bazuar n opinionin e ekspertve t bankave. Prqindja neto e bankave q e perceptojn t rritur krkesn pr kredi gjat tremujorit t par 2010, sht rritur me 7.0 pik prqindjeje pr ndrmarrjet e vogla dhe t mesme dhe me 23.3 pik prqindjeje pr korporatat e mdha. Faktori kryesor q ka prcaktuar prmirsimin e krkess s bizneseve pr kredi n tremujorin e par t ktij viti, sht nevoja pr financimin e kapitalit qarkullues. Balanca neto e tij u rrit me 50.3 pik prqindjeje, duke shnuar vlern +46.9 pr qind. Gjithashtu, kushtet e kreditimit t aplikuara nga bankat dhe perceptimi pr situatn makroekonomike kan dhn kontribut pozitiv n rritjen e krkess pr kredi.