Negociata komplekse për anëtarësimin e Serbisë në BE

Më 24 mars të vitit 1999 bombat e para të lëshuara nga aeroplanët e NATO-s ishin duke shkuar për të goditur pozicionet e forcave të armatosura serbe të vendosur në territorin e Kosovës. Trembëdhjetë vjet më vonë, në Bruksel, Serbia merr statusin e vendit kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian. Historia në përgjithësi ka kohë pjekje më të gjata. Anëtarësimi i plotë i Beogradit në komitetin e kombeve europiane do të vijë në fund të negociatave që do të jenë komplekse.
Por ne jemi tashmë - me pranimin e statusit të Kroacisë dhe kandidimin e Serbisë - në përfundim të një cikli, të atij cikli të përgjakshëm të luftërave ballkanike, të cilat, të përsëritura në intervale, kanë shqetësuar ekuilibrin Europian. Për Italinë, e cila e sheh integrimin europian të vendeve të Ballkanit Perëndimor si një kusht i domosdoshëm për stabilitetin e gjithë rajonit Adriatik-Danub, është një sukses i madh diplomatik. Europianizimi i Ballkanit apo ballkanizimi i Europës? Kjo pyetje e vjetër tingëllon e tejkaluar. Zgjerimi i BE në Ballkan do të thotë që t’i sjellim këto vende më afër rregullave dhe standardet tona në të gjitha sektorët ku është e shprehur jeta në shoqërinë civile evropiane siç e njohim: Diçka e paimagjinueshme pak më shumë se një dekadë më parë.
Një pjesë e vëzhguesve të BE-së e japin me kohë të rregullt zgjerimin si diçka të vdekur;  e dënuar (sipas tyre zgjerimi i kufijve zbeh Bashkimin), për mos besim (opinioni publik peshon kundër) ose mungesa e imagjinatës. Tani është shtuar një arsye më shumë: Europa, për shkak të krizës së borxhit Sovran duket s’e ka humbur fuqinë e saj tërheqëse. Nuk është tamam kështu. Nëse Këshilli i Europës mund të miratojë "kompaktin fiskal" dhe vendimi mbi fatin e Serbisë, kjo do të thotë se BE-ja, edhe pse e lodhur dhe e tërhequr në vete mund të gjykohet, ka ende një "fuqi të butë": të brendshme dhe të jashtme. Në një diskutim të kohëve të fundit në Institutin Brookings në Uashington, u përpoqa të theksoj këtë pikë. Europa do të dalë nga kriza e euro-zonës më ngadalë se sa duhet apo do mundte, por do t’ia dalë.
Dhe, duke bërë kështu, do të ketë kontribuar në mënyrë të ndjeshme në stabilitetin ndërkombëtar. Ndërsa Europa po forcon rregullat fiskale - kusht i nevojshëm, por jo i mjaftueshëm për rritjen ekonomike - dhe ndërsa ajo përhapet në Ballkan, në anën tjetër ka të ngjarë të diferencohet në nivele të ndryshme: në një strukturë “multi-shtresore” është një skenar real. Mario Monti e konsideron këtë negative, dhe për këtë arsye është dhe me të drejtë është duke u përpjekur për të mbajtur bashkangjitur Londrën në qeverisjen e përbashkët ekonomike. Me një Mbretëri të Bashkuar periferike, në fakt, do të vuante vitaliteti i tregut të përbashkët, mënyra më efektive për të gjetur rritjet ekonomike. Është një rrezik real. Është gjithashtu e vërtetë, megjithatë, se një shkallë e caktuar fleksibiliteti në strukturën e brendshme europiane mund të përdoret.
Le të imagjinojmë, për shembull, se anëtarësimi në BE nuk do të jetë përcaktuar hyrja në të ardhmen në euro. Me fjalë të tjera, të mbetet jashtë monedhës së vetme, duke qenë brenda tregut të përbashkët, nuk duhet të jetë një "zgjedhje jashtë" (një lloj vetë-përjashtimit), por një vizion i mundur dhe një rrugë racionale për të qenë në një Europë që nuk identifikohet vetëm me euron. Sigurisht, mund të lindë kështu, pikërisht, Europa "multi-shtresore”. Por ky rezultat, së bashku me disa rreziqe për institucionet e përbashkëta mund të jetë gjithashtu i dobishëm. Jo pak prej të cilave është për të lehtësuar zgjerimet e mëtejshme në Ballkan dhe në të ardhmen, Turqinë. Logjika ekonomike dhe gjeopolitike jo gjithmonë përkojnë.
Autorja është Zv/Ministre e jashtme e Italisë