Një vështrim mbi atë se çfarë fshihet pas sulmeve ajrore mes Iranit dhe Pakistanit

Sulmet ajrore të kësaj jave midis Iranit dhe Pakistanit të cilat vranë të paktën 11 persona, shënojnë një përshkallëzim të rëndësishëm në marrëdhëniet e tensionuara midis dy fqinjëve.

Kryengritjet e gjata në të dyja anët e kufirit kanë frustruar të dy vendet. Objektivat e dukshme të sulmeve – ai i Iranit të martën dhe përgjigja e Pakistanit të enjten – ishin grupet kryengritëse, qëllimi i të cilëve është një Baluchistan i pavarur për zonat etnike Baluche, Irani, Pakistani dhe Afganistani.

Pyetja është pse Irani dhe Pakistani do të zgjedhin të godasin kryengritësit në territoret e njëri-tjetrit dhe jo në territoret e tyre, duke pasur parasysh rrezikun e një lufte më të gjerë.

Irani dhe Pakistani ndajnë një kufi 900 kilometra, kryesisht pa ligj, ku kontrabandistët dhe militantët bredhin lirshëm. 

Të dy vendet kanë dyshuar për mbështetjen, ose të paktën për sjellje të butë ndaj disa prej grupeve që veprojnë në anën tjetër të kufirit.

Jaish al- Adl, grupi separatist sunit që Irani synoi të martën, besohet se vepron jashtë Pakistanit, duke nisur sulme ndaj forcave iraniane të sigurisë. 

Ushtria Çlirimtare Baluch, e cila u formua në vitin 2000 dhe ka nisur sulme kundër forcave pakistaneze të sigurisë dyshohet se fshihet në Iran. 

Pse Pakisatni u hakmorr?

Pakistani tha se sulmet e tij në Iran të enjten kishin për qëllim strehimin e Ushtrisë Çlirimtare të Baluchistanit dhe Frontit Çlirimtar Baluchistan. Ajo gjithashtu donte t’i dërgonte një mesazh Iranit dhe fqinjëve të tjerë se mund të kundërpërgjigjet nëse provokohet.

Hera e fundit që Pakistani u hakmor kundër një vendi fqinj ishte në vitin 2019, kur rrëzoi dy avionë luftarakë indianë dhe kapi një pilot në rajonin e diskutueshëm të Kashmirit. 

Ai pasoi një sulm indian brenda Pakistanit kundër asaj që Nju Delhi tha se ishte një kamp trajnimi terrorist. 

Pse tani?

Irani dhe Pakistani kanë pasur prej kohësh një marrëdhënie të paqëndrueshme, por këto sulme ka të ngjarë të nxiten edhe nga dinamika e brendshme.

Teherani ka përjetuar një presion në rritje për një lloj veprimi pas një sulmi vdekjeprurës të grupit të Shtetit Islamik në fillim të këtij muaji, luftës së Izraelit ndaj aleatit të Iranit, Hamasit, dhe trazirave më të gjera kundër teokracisë së tij. 

Sulmi i Pakistanit të enjten i shërbeu gjithashtu një qëllimi të brendshëm sipas analistëve.

“Qeveria dhe ushtria kanë qenë nën presion të madh (që nga e marta),” tha Abdullah Khan nga Instituti i Pakistanit për Studimet e Konfliktit dhe Sigurisë në Islamabad. 

“Perceptimi publik për një ushtri të fortë nuk është si dikur, kështu që duhej të përgjigjej.” 

A mund të përshkallëzohet situata?

Ushtria iraniane filloi të enjten një stërvitje të planifikuar vjetore të mbrojtjes ajrore që shtrihet nga porti i saj i Chabahar pranë Pakistanit në lindje, përgjatë gjithë vendit deri në kufirin e saj me Irakun në perëndim. 

Stërvitja do të përfshijë zjarr të drejtpërdrejtë nga avionët, dronët dhe sistemet e mbrojtjes ajrore.

Sulmet e reja nga Irani dhe Pakistani nuk mund të përjashtohen, megjithëse sulmet e kësaj jave ngrenë pikëpyetje rreth gatishmërisë së ushtrive të tyre, veçanërisht sistemeve të tyre të radarit dhe mbrojtjes ajrore.

Për Pakistanin, sisteme të tilla janë vendimtare duke pasur parasysh tensionet e tij të vazhdueshme dhe të nivelit të ulët me rivalin e tij të armatosur bërthamor, Indinë. 

Pajisjet e saj janë vendosur prej kohësh përgjatë atij kufiri, në vend të kufirit me Iranin. Më vete, Irani mbështetet në radarët dhe sistemet e mbrojtjes ajrore në rastin e sulmeve të mundshme nga armiku i tij kryesor, Shtetet e Bashkuara.

Çfarë do të thonë sulmet ajrore për Iranin dhe Pakistanin?

Nisja e këtyre sulmeve i lejon Teheranit të tregojë që ai mund të ndërmarrë drejtpërdrejt veprime ushtarake pa rrezikuar një konfrontim më të gjerë as me Izraelin dhe me SHBA-në, veçanërisht pasi tensionet mbeten gjithashtu të larta për programin bërthamor të Iranit që përparon me shpejtësi.

Megjithatë, sulmet ajrore mund të rezultojnë të kundërta në Pakistan, sepse Ushtria Çlirimtare Baluch tha se do të hakmerret për vrasjet dhe do të bëjë luftë kundër shtetit islamik. AP

/rtsh.al/