Nobelistet takohen ne Mantove

Fitues te cmimeve Booker Goncourt dhe Friedenspreis rrefimtare mendimtare dhe fabuliste. Do te jene me shume se 300 shkrimtare intelektuale dhe artiste qe do tu japin jete 270 takimeve ne edicionin e 14-te te Festivalit te Letersise ne Mantova qe mbahet nga data 8 deri ne 12 shtator. Vitin e shkuar ishin 90 mije gra dhe burra qe kane dashur te degjojne shkrimtaret poetet dhe studiuesit pjesemarres ne kete festival. Mes emrave qe mberrijne ne Mantova jane zgjedhur dhjete shkrimtare takimet me te cilet nuk duhen humbur.

Amos Oz

Kur flet ai i ngjan nje gjyshi qe tregon perralla. Tek e fundit kjo e dallon letersine e nje shkrimtari me i njohuri i dhjetevjecareve te fundit ne bote dhe i ftuari i nderit i Festivalit te Mantoves. Ka rithemeluar letersine izraelite por sidomos ka ndikuar ne dy breza shkrimtaresh nga koha kur me 1967 ne moshen 32-vjecare botoi Majkelli im. Behet fjale per nje roman ku ne pamje te pare ndodhin shume pak gjera njesoj si ne librat e Cehovit. Ne te vertete pershkruan me ndjeshmeri prekese shpirtin e nje gruaje te re nga Jerusalemi e cila duke kerkuar kuptimin e jetes dhe te emocioneve shkaterron martesen. I shoqi nje njeri i mire nuk arrin te kuptoje qe ajo nuk eshte e lumtur. Jo rastesisht Oz e perkufizon dashurine si formen me radikale te egoizmit. Prej asaj kohe rrefen vetmine endrrat dhe ndrydhjet e njerezve ne qytetet e vogla te shkretetires. Oz flet shpesh me optimizem per politiken.

Azar Nafisi

Ka lindur ne Iran dhe qe prej 13 vitesh jeton ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes. Libri i saj Te lexosh Loliten ne Teheran botuar me 2003 eshte shitur ne 1.5 milione kopje ne te gjithe boten. Libri bazohet ne pervojen e saj si mesuese ne Iran eshte nje lloj himni per forcen subversive te letersise qe ben te mundur imagjinimin e nje bote ndryshe. Vajzat e mbuluara lexojne Loliten Zonjen Bovari dhe heroina te librave te tjere te mbushur me eros njesoj sikur te ishin ne Paris apo ne Londer. Ndersa ne librin Ato qe nuk kam thene botuar me 2009 tregon per nenen shtypese dhe totalitare. Duke folur ne publik tregon nje Iran te ndryshem kozmopolit dhe i dominuar nga gra te forta.

Frederick Forsyth

Per adhuruesit e trilerit eshte nje mit per te tjeret eshte vecse autori i Dita e Cakallit dhe Dosja Odesa. Mjeshtri i historive te spiunazhit takon Carlo Lucarelli-n per te folur per stilin e tij mes gazetarise dhe pasionit personal. Nga koha kur nje hetim u konsiderua se kishte perkrahur se tepermi pavaresine ne Biafra u detyruar te largohej nga BBC. Libri me i fundit titullohet Afgani nje analize e pameshirshme per deshtimin e luftes ndaj Al-Kaedes.

V.S. Naipaul

Nje nga shkrimtaret me te njohur te gjuhes angleze Nobel2001 ka lindur ne Trinidad nga prinder me origjine indiane dhe jeton ne Angli. Romancier eseist dhe njeri i kundershtive. Eumlshte autori i kryeveprave Nje shtepi per zotin Biswas dhe Besnik ndaj neperkembjes ankohet shpesh se nuk ka me shkrimtare te medhenj. Edhe per Prustin thote Eumlshte i mire per europianet por mua nuk me thote asgje. I akuzuar ne nje biografi se ka keqtrajtuar gruan e pare dhe se ka frekuentuar bordellot shume shpesh dhe me deshire ne publik thote gjera turbulluese politikisht jo korrekte bezdisese por te guximshme. Ka pranuar te jete pjese e festivalit te Matoves per tiu pergjigjur polemikave qe ka hapur libri i tij Maska e Afrikes me te cilin eshte akuzuar per racizem dhe se sheh ne Afrike vetem plehra.

Zadie Smith

E veshtire jeta e shkrimtares ishte shume e bukur per te qene e zonja. Nga koha e Dhembe te bardhe Smith lufton kunder rrezikut qe te masivizohet si yll i librarive e jo si shkrimtare e vertete. Romanet e anglo-xhamajkanes gjejne ne Amerike histori te perditshme heronjsh e antiheronjsh ne nje shoqeri te perfshire mundimshem ne luften kunder racizmit. Romanet e saj e tregojne boten ne nje menyre te tille qe shume pak sociologe kane arritur ta bejne. Nuk e do publikun as gazetaret por do lexuesit.

Kader Abdolah

Shkruan ne nje gjuhe te marre hua holandisht. U largua nga Irani kur revolucioni i vitit 1979 e transformoi ne Republike Islamike. Eumlshte shnderruar ne nje holandez te perkohshem. I vendosur ne vendin lakuriq sic e quan ai i rritur ne nje bote te mbuluar ne sensualitetin modest te grave te tokes se tij. Ka shkruar romane te suksesshme si Shtepia e xhamise Udhetimi i shisheve bosh Portrete dhe nje enderr e vjeter e tashme edhe Lajmetari. Do te jete nje nga shkrimtaret qe ia vlen ta takosh ne Mantova per te zbuluar tridimensionalitetin e islamit. Thellesine sensualitetin inteligjencen dhe bukurine qe fondamentalistet kane fshehur.

John Berger

Romancier dhe eseist poet dhe polemit anglezi Berger e ka filluar rrugen e tij si kritik arti. Eumlshte rasti te takosh nje autor kulti Booker Prize me romanin G. nje klasik universiteti me menyra te jetuari shkrimtar i madh i dashurise dhe i te drejtave njerezore me vepren e fundit Nga A. ne X. qe jep me te miren e vetes ne takimet me lexuesit.

Nicolograve Ammaniti

Ne moshen 15-vjecare ende shkrimtar i ri ai e zhdoganoi zhanrin e letersise se zeze ne nivelin e cmimeve letrare. Nga romani Gusha deri te me i fundit Le te filloje festa historite e tij kane mbushur librarite dhe kinemane. Por ate Ammaniti-n nuk eshte e lehte ta takosh ne rrethet letrare e aq me pak ne televizione apo ta degjosh te flase per letersine e tij ashtu sic do te beje ne Mantove me Marino Sinibaldi-n.

Donald Sassoon

Anglezi eshte autor i Kultura e europianeve nje ese e perkryer se si nje roman mund te ofroje bazat e identitetit europian nje intuite qe e ndan me sociologun e njohur Zygmunt Bauman. Ne te njejtin liber permes zhvillimit dhe bashkejeteses se formave te ndryshme te shprehjes artistike operes lirike kinemase teatrit industrise diskografike shpjegon se si kontinenti i vjeter eshte nje konstrukt kulturor dhe jo etnik apo fetar. Do te flase edhe per te ardhmen e librit ne versionin elektronik dhe jo vetem.

Seamus Heaney

Imagjinoni nje mit te gjalle. I ulur atje ne skenen e takimit qe mbyll Festivalin e Letersise 2010. Poeti qe fitoi Nobel me 1995 njeriu i afte te perfshije ne poezi cdo lloj emocioni cdo cast te jetes se perditshme e mbi te gjitha cdo tingull. Sepse poezia eshte si lentja e dylbive qe ndihmon ti vere zjarrin botes. Por bota ndryshon pasi te kesh degjuar nje poet te tille te degjosh zerin e tij qe lexon disa poezi te perzgjedhura ne qetesine e Piazza Castello.