Opera e parë amerikane në Tiranë

Një opera amerikane vihet për të parën herë në skenën shqiptare. Premiera “Porgy and Bess”, një opera muzikal, e cila hap sezonin e ri artistik, vjen si një bashkëpunim shqiptaro-amerikan me regji të Andis Gjoni dhe Lawrence Craig. Dje, në një konferencë për shtyp drejtori i Teatrit të Operës, Zhani Ciko, është shprehur optimist për këtë projekt, në kuadër të zgjerimit të bashkëpunimeve edhe me artistë nga SHBA-ja. “Kjo është një premierë, e cila e kalon gjininë e një opere. Është një ëndërr që pritej të realizohej prej 38 vjetësh më parë, pra në një bashkëpunim me një staf amerikan”, - është shprehur drejtori i TKOB-së. “Porgy dhe Bess” tregon historinë e një njeriu të gjymtuar që jetonte në lagjet e varfra të Charleston, Carolina e Jugut. Gjithçka trajton përpjekjet e personazhit në fjalë, të quajtur Porgy, për të shpëtuar Bess-in nga kthetrat e kurorës, dashurin e saj të dhunshme dhe poseduese, jetën argëtuese të tregtarit të drogës.

Jazz dhe bluz

Jazz dhe bluz e shprehje popullore amerikane, por në këndvështrim më klasik. Këto janë disa nga motivet që do të karakterizojnë shfaqjen e re në Teatrin e Operës me muzikë të kompozuar nga George Gershwin e libret të DuBose Heyward dhe Ira Gershwin. Veç regjisë, Andis Gjoni do të kujdeset edhe për skenografinë e kostumografin. Kori dhe orkestra simfonike e TKOB dirigjohet nga Dritan Lumshi dhe Edmond Doko, ndërsa si mjeshtër koncertues vjen Jason Tramm. Në premierë janë ftuar të këndojnë Lawrence Craig, Patrick Blackwell, ndërsa interpretojnë Evis Mula, Sidrit Bejleri, Armando Likaj, Eriona Gjyzeli, Emiljana Palushaj, Majlinda Laska, Erlind Zeraliu, Gilmond Myftari, Sofika Kola, Denis Skuro, Roel Llupo, Aleksandër Rrapi, Xhiliola Shima, Eduard Sokoli, Rezarta Qevani, Egla Shkurti, Ardita Meni, Oltion Marku, Sokol Tomorri, në datat 17-19-20-22 ora 19:00.

Porgy dhe Bess është një opera, e shfaqur për herë të parë në 1935, me muzikë nga George Gershwin, libret nga DuBose Heyward, Ira Gershwin. Ai është i bazuar në romanin e DuBose Heyward e Porgy dhe i luajtur me të njëjtin emër nga ai që e shkroi bashkë me gruan e tij, Dorothy Heyward. Të tria veprat merren me jetën afrikano-amerikane (bazuar në jetën e vërtetë - Cabbage Row) në Charleston, Karolina e Jugut, në fillim të 1920-ës. E konceptuar në mënyrë origjinale nga Gershwin si një opera “popullore amerikane”, Porgy dhe Bess u shfaq si premierë në Nju Jork në vjeshtë të 1935-s dhe përfshiu gjithë kastën e këngëtarëve të trajnuar klasik afrikano-amerikane, një zgjedhje e guximshme dhe vizionare artistike për kohën. Gershwin zgjodhi afrikano-amerikanen, Eva Jessye, si dirigjente kori për operën. Gershwin e konsideroi si punën e tij me të mirë përfshirjen e elementeve të muzikës bluz dhe xhaz në formën e artit klasik të operës. Vepra nuk u pranua gjerësisht në Shtetet e Bashkuara si një opera e ligjshme deri në vitin 1976, kur Grand Opera Houston realizoi prodhimin e Gershwin si një triumf artistik. Nëntë vjet më vonë Opera Metropolitane dha rezultatet e para të punës. Ky prodhim është transmetuar edhe si pjesë e vazhdueshme e jetës së të shtunës pasdite ne transmetimet radio te operës Metropolitane. Vepra tani konsiderohet si pjesë e repertorit standard të operës kombëtare dhe ndërkombëtare. Pavarësisht nga ky sukses, opera ka qenë e diskutueshme; disa kritikë qe nga fillimi e kanë konsideruar atë një portretizim racist te amerikanëve afrikane.

“Summertime” është deri tani pjesa më e njohur e veprës. Interpretimet e panumërta të këtij dhe numrave te tjerë të veçantë, kanë qenë të regjistruar dhe performuar. Numri i dytë më i njohur është “Kjo nuk është domosdoshmërish kështu” (It Ain’t Necessarily So”.

“Porgy dhe Bess”, kasta origjinale, është regjistruar dhe përfshirë nga Bordi Kombëtar i Ruajtjes dhe Regjistrimit në Bibliotekën e Kongresit, Regjistrin e Regjistrimit Kombëtar në vitin 2003.