PD Zgjatje mandatesh ne Kushtetuese

Ne kerkesen e tyre 28 deputetet e Partise Demokratike kerkojne interpretimin e neneve 125 dhe 136 te Kushtetutes ku saktesohet roli i institucionit te Presidentit dhe Kuvendit ne zgjedhjen e anetareve te ketyre gjykatave. Qe ne fillim te parashtreses se tij perfaqesuesi i deputeteve te PD-se deputeti Viktor Gumi kerkoi interpretimin nga kjo gjykate te kritereve te perzgjedhjes se kandidaturave per anetare te Gjykates Kushtetuese dhe Gjykates se Larte por dhe procedurave qe ndiqen per emerimin e tyre. Perfaqesuesi i Kuvendit propozoi qe ngerci i krijuar lidhur me riperteritjen e anetareve te Gjykates Kushtetuese mund te zgjidhej permes nje zgjatje te mandatit te disa anetareve te kesaj gjykate duke e cilesuar te papranueshme ate qe po ndodh tani me riperteritjen e gjashte anetareve te saj. Ne fjalen e tij gjate shqyrtimit te kerkeses nga Kushtetuesja deputeti i PD-se Viktor Gumi kerkoi nje proces sa me transparent seleksionimi nga Presidenti i Republikes per anetaret e Gjykates se Larte dhe asaj Kushtetuese duke theksuar se dekreti i presidentit per keto emerime te jete i motivuar. Nga nje analize e sistemeve dhe kritereve qe perdoren per emerimin e gjykatesve te larte dhe asaj kushtetuese ne vleresojme se pergjithesisht jane tre parimet te cilave duhet tu jepet rendesia dhe efekti i duhur nese kerkohet qe gjyqesori te posedoje besimin e nje shoqerie te hapur demokratike i Gjykatesit duhet te emerohen nepermjet nje procesi te hapur ii Gjykatesit duhet te emerohen vetem ne baze te merites dhe sipas kritereve te qarta dhe te njohura publikisht. Kjo presupozon eksperience domethenese relevante dhe te dallueshme e cila te jete e vleresueshme dhe te bashkeshoqerohet me kontribut konkret dhe te vecante te kandidatit ne detyrat qe kryen/ka kryer me pare. Integriteti i kandidatit nuk duhet te kete asnje afiliacion politik qe te kercenoje te cbalancoje ose paragjykoje pavaresine e tij.
iii Gjykates duhet ti zgjidhen njerez me karakter te forte integritet moral te larte dhe kuraje morale. Integriteti moral presupozon qe kandidatet duhet te tregojne standarde te larta te moralit dhe vlera te larta te pavaresise- u shpreh deputeti Gumi. Deputeti demokrat kerkoi dhe interpretimin e nenit 125 te Kushtetutes ku percaktohet se riperteritja me 1/3 behet nje here ne tre vjet nderkohe ne kete gjykate brenda ketij viti jane riperterire gjashte anetare duke ndryshuar menjehere balancat ne kete institucion. Neni 124 i Kushtetutes sakteson se Gjykata Kushtetuese garanton respektimin e Kushtetutes ndaj edhe saktesimi i nje praktike te tille rotacioni madje edhe urdherimi i Kuvendit per te vijuar apo mosvijuar perfundimisht me shqyrtimin e kandidaturave vleresojme se eshte pjese e misionit kushtetues te Gjykates Kushtetuese u shpreh Gumi. Perfaqesuesi i Kuvendit juristi Lulezim Lelcaj nuk iu pergjigj asnje prej pyetjeve te bera nga anetaret e Gjykates Kushtetuese lidhur me kushtetutshmerine ose jo te kritereve qe ka ndjekur presidenti ne perzgjedhjen e anetareve te Gjykates Kushtetuese apo nese respektimi i ketyre kritereve ka sjelle ose jo mosfunksionim te ketyre institucioneve. Vendimi i gjykates nuk ka nje afat te percaktuar per tu dhene. Dialogu ne Gjykaten Kushtetuese

Vladimir Kristo Ligji 71 i Kushtetutes i kerkon Gjykates Kushtetuese te therrase ne nje gjykim te tille edhe subjektin qe pretendojme se ka interpretuar gabim Kushtetuten. Cili mendoni ju se ka interpretuar gabim kushtetuten qe juve ju ka detyruar ti drejtoheni Gjykates Kushtetuese Presidenti i Republikes i tanishem apo i meparshmi Kuvendi apo dikush tjeter
Viktor Gumi Praktika e gjykates sone ka treguar se jane shqyrtuar edhe ceshtje qe skane pasur konflikt kushtetues. Kerkesa jone ka te beje me saktesimin e elementeve proceduriale. Ne nuk kerkojme qe gjykata te nxjerre nje ligj per kete interpretim. Ne mendojme se kontributi i Gjykates Kushtetuese eshte i domosdoshem i paanshem dhe duhet pare si nje guide e forte per proceset qe mund te lindin tek Presidenti i Republikes dhe Kuvendi i Shqiperise.
Petrit Plloci Lidhur me kriteret dhe procedurat qe duhet te plotesojne kandidatet A duhet ti marre leje kujt Parlamenti per te plotesuar keto mangesi legjislative sic thoni ju
Viktor Gumi Praktika e Parlamentit ka treguar se ka mundesi te permbushe keto mangesi por ajo qe kerkojme sot pikerisht me kete rotacion te 6 anetareve te Gjykates Kushtetuese dhe tre anetareve te Gjykates se Larteeshte qe ceshtje te tilla te mos drejtohen dhe terhiqen nga spontaniteti por te kete nje percaktim te qarte te sakte dhe kushtetues se cilat duhet te jene detyrat e secilit institucion ne kete procedure. Per rendesine qe kane keto kandidatura ky saktesim do te beje te mundur qe perzgjedhjet me natyra politike te jene sa me te kufizuara. Prandaj kerkohet nje standardizim ne kete proces. Ne nuk duam qe kete proces tia leme spontanitetit dhe shqyrtimit rast pas rasti.
Sokol Sadushi Si mendoni ju ku e pengon Kushtetuta ligjvenesin ne drejtim te dispozites konkrete per te plotesuar kuadrin ligjor.
Viktor Gumi Ne nuk kerkojme nga Gjykata Kushtetuese te shqyrtoje perputhshmerine e kritereve me ligjin por kerkojme te shqyrtoje perputhshmerine e ketyre kritereve me kushtetuten ne frymen qe kjo e fundit ia dedikon Gjykates se Larte. Gjykata e Larte emerohet sipas ligjit organik te saj nga 10 vjet gjyqtar ose 15 vjet jurist i shquar. Potencialisht ne nje situate mund te ndodhi qe ne krye te 20 apo 30 vjeteve shumicen maksimale ne trupen perberese te Gjykates se Larte ta kene gjyqtare te cilet nuk kane nje natyre gjyqesore.
Sokol Sadushi Mund tju nderhyj pak Ju po i referoheni ligjit per organizimin e Gjykates se Larte nderkohe qe Kushtetuta lidhur me emerimet me anetaret e kesaj gjykate nuk permend afatet permend vetem arsimin e larte juridik.
Viktor Gumi Pushteti gjyqesor ne Shqiperi perbehet nga gjykatat e shkalles se pare te Apelit dhe Gjykata e Larte. Ajo qe ne kerkojme eshte qe ne kuptim te Kushtetutes Gjykata e larte duhet te kete nje predominance gjyqtaresh dhe jo furnizime nga institucione te tjera jo gjyqtaresh dhe se dyti karriera ne kete gjykate duhet te vije rrjedhshem dhe natyrshem nga Gjykata e Shkalles se Pare ne Gjykaten e Apelit per te kulmuar ne Gjykaten e Larte. Ne mendojme se pas disa vitesh nese ne Gjykaten e Larte do te dominojne shumica e gjyqtareve me pervoje juristi me pervoje por jo nga gjyqesori kjo na duket si antikushtetuese pasi kushtetuta e percakton pushtetin gjyqesor me tre shkalle.
Vladimir Kristo shte kompetence e Gjykates Kushtetuese apo e Kuvendit te percaktoje kriteret per anetaret e Gjykates se Larte dhe asaj Kushtetuese
Viktor Gumi Kuvendi eshte aty per te miratuar ligje. Sipas Kushtetutes ligjet miratohen me 3/5 e votave te Kuvendit. Per nje sere aktoresh dhe faktoresh apo situatave politike ne smund te sigurojme vazhdimisht nje votim me 3/5 dhe kerkesa me normale dhe me logjike eshte garantimi i Kushtetutes nga ana e Gjykates Kushtetuese per te percaktuar procedurat dhe rregullat nga ana kushtetuese. Mungon perfaqesuesi i presidences

Institucioni i presidentit nuk ka pasur perfaqesues ne seancen e djeshme te Gjykates Kushtetuese dhe pse ishte i thirrur te ishte i pranishem per shkak te kritereve dhe procedures se perzgjedhjes se anetareve te gjykatave. Presidenca permes nje letre informoi Gjykaten Kushtetuese se Institucioni i Presidentit ka permbushur misionin e tij kushtetues. Kompetencat e presidentit lidhur me Gjykaten Kushtetuese dhe Gjykaten e Larte jane ushtruar mbi bazen e Kushtetutes
-thuhet ne letren e derguar nga presidenca.

ARISTIR LUMEZI