Paraja, është e mundur të jetohet pa të
E gjith bota, q prej mijra vitesh, rrotullohet rreth paras. Paraja, thon q nuk t bn t lumtur, por t mundson t arrish lumturin. Sigurisht n sasi t mdha t bn dm, sikundr n sasi fare t vogla mund t t bj me t vrtet fatkeq. Po kur je trsisht pa para, a mund t jetosh, madje t jetosh dhe t jesh njherazi i lumtur. Ja nj shembull. Mark Boyle sht nj i ri 31-vjear, q ca nga bindja e ca nga dshira pr t
gjra t veanta n jet, vendosi q t hiqte dor nga monedhat, kartmonedhat dhe eqet e kartat e kreditit t t gjitha llojeve. Kt vendim e mori n vitin 2008. Pr ta
nj gj t till vendosi q t jetonte n nj karvan, q ishte parkuar n nj ferm organike n afrsi t Bristolit. Aty pran, ai ka krijuar nj rezervat me perime, t cilat i ka mbjell, kultivuar dhe rritur vet pr t’i konsumuar dhe duke mos prdorur asnj lloj plehu q kushton para. Por thjesht uj. Brenda karvanit, q sht nj dhom pa elektricitet, 31-vjeari i mbulon t gjitha nevojat pr energji me nj panel diellor, q i siguron ndriim dhe ngrohje. Kt panel kryesisht ai e ka ndrtuar vet, me pjesza t ndryshme para se t ndrmerrte eksperimentin e tij. Ve ksaj, ka edhe nj telefon celular q e prdor vetm pr telefonatat thirrse, q gjithashtu karikohet me energji diellore. Boyle sht vegan, pra jo vetm q sht vegjetarian, por konsumon sipas parimit t veganve vetm produktet q jan trsisht t pjekura. N vitin 2007, ai ngriti nj sajt me titull “Freeeconomy”, nj rrjet online q inkurajon njerzit q t ndajn me njri-tjetrin aftsi, talente, apo edhe sende. Aktualisht ky sajt ka 17 mij antar. Kto ide t reja i lindn djaloshit n nj pub, kur s bashku me miqt kishin hapur nj tem diskutimesh n lidhje me problemet aktuale n bot, me shtjet e klims, luftrave dhe konflikteve t vazhdueshme dhe dmtimit t natyrs. N at moment, 31-vjeari e kuptoi q n themel t t gjitha problemeve, n nj mnyr, apo n nj tjetr qndronin parat. Ishte ky momenti kur ai vendosi q ta braktis paran dhe t ndrtoj, sado q mund t duket e pamundur, nj ekzistenc trsisht pa para. Si hap t par ai dha dorheqjen nga pozicioni i drejtuesit q kishte n nj ferm t ushqimit organik dhe m pas, bri nj list t gjat t t gjitha gjrave m t domosdoshme q i duhen nj njeriu n ditt e sotme dhe u prpoq q t’i zvendsonte nj e nga nj me gjra t tjera t ngjashme, q nuk krkonin para. Kshtu, pr shembull, n vend t pasts s dhmbve, nisi q t prdorte nj przierje farash dhe mendr q japin thuajse t njjtin efekt pr larjen e gojs dhe pastrimin e dhmbve. Ndrsa pr sa i prket mjeteve t tilla si “iPad” e t tjera, ai thjesht i prjashtoi nga lista, duke hequr dor pa asnj lloj keqardhjeje. Muzika e “iPad” mund t zvendsohej denjsisht me kngn e zogjve n pem. N nj bot pa para pr t siguruar gjrat e domosdoshme, pr t jetuar t duhet m shum koh se n rastin kur shkon dhe i ble. Kshtu larja e rrobave n nj govat t ndrtuar nga nj zgavr druri dhe me uj t ftoht e me hi, do thuajse dy or n dit, ndrkoh q me lavatrie mbaron pun pr nj minut. Djaloshi e ndrmori fillimisht kt aventur pr t’i provuar vetes dhe t tjerve se nuk ishte e pamundur q t jetoje n nj bot pr para. Fillimisht ai kishte parashikuar q t qndronte n karvanin e tij n kushtet e msiprme pr nj vit, por ja q duket se kjo jet i plqeu dhe tani ai krkon q ta shndrroj jo m n nj eksperiment, por n realitetin e vetm ekzistencial t tijin. “Kam kaluar nj fmijri normale dhe kur vendosa q t ndrmarr kt aventur, t part q m pan me habi ishin prindrit. Por kur ua shpjegova arsyen e eksperimentit, m prkrahn dhe m mbshtetn plotsisht dhe madje m than se do ta provonin edhe ata kt gj”, rrfen djaloshi. Ndrkaq, ai e pranon se ndonjher sht e vshtir q t socializohesh kur nuk ke para. “Un jam rritur n Irlandn e Veriut, ku njerzit qerasin njri-tjetrin dhe e konsiderojn kt nj nder t madh, q ia kthejn her pas here n mnyr t rregullt njri-tjetrit, por po t fillojn q t ken nj mnyr t re t menduari, do ta kuptojn se sht e mundur q t knaqesh edhe pa pasur nj kulet plot me para. Pr momentin jam i vetm, pa ndonj mikesh. Zgjedhja q kam br, m’i ka paksuar jashtzakonisht shum mundsit, por jam i bindur q ajo q do t ndaj me mua t njjtn ide dhe mnyr jetese, do t jet me t vrtet gjysma ime binjake. Dhe m mir kshtu, se sa t kesh para dhe shum vajza rrotull e duke u sorollatur e t mos dish se cila sht vrtet e duhura pr ty”.