Pertej Kufijve
Shpejtesia dhe shtrirja e krizes financiare qe filloi ne SHBA vetem nje vit me pare ka derguar vale tronditese ne te gjithe boten. Askush nuk eshte me i imunizuar. Ne kemi pare disa prej gjiganteve te botes se finances qe papritmas perballen me falimentimin. Per shume kryefamiljare dhe biznese, e ardhmja papritmas eshte bere shume e veshtire.
Do te kete kohe me vone per te bere autopsine. Ajo qe tani eshte thelbesore eshte qe udheheqesit boterore te japin pergjigje te drejta - per te ndaluar krizen e menjehershme, per te mbrojtur kursimet e qytetareve dhe per te siguruar qe bizneset te kene kredite e mjaftueshme per nevojat e tyre, dhe pastaj per te ngritur nje sistem me te mire kontrolli per te ardhmen.
Viti i kaluar ka pare veprimin e BE-se ne shume nivele per te zgjidhur problemet e sistemit financiar, nga qeverite kombetare, Banka Qendrore Evropiane dhe Komisioni Evropian. Ne jemi duke rritur transparencen, mbikeqyrjen dhe standardet.
Por pergjigjja e Evropes eshte akoma e nje natyre shume nacionale. Megjithese ekzistojne me shume se 8000 banka ne BE, 2/3 e totalit te aseteve te bankave te BE-se jane mbajtur ne vetem 44 banka nderkombetare. Shume prej tyre veprojne ne te pakten 6 vende te ndryshme anetare te BE. Ky eshte nje treg unik qe funksionon: Por bankat nderkombetare duhet te perballen me sisteme te ndryshme mbikeqyrjeje ne secilin vend anetar.
Ditet e fundit kane treguar se keta aktore kyc mund te bashkohen dhe te perballojne me shpejtesi problemet. Kapaciteti yne per te bashkepunuar ne momentet me te nxehta, tani duhet te transformohet ne nje sistem shume me te fuqishem, shume me evropian ne nje periudhe afatmesme.
Nje bashkepunim shume me i strukturuar do te detyronte zgjidhje qe kane rezultuar te veshtira ne te kaluaren. Por ka kuptim te largojme mosfunksionimin midis nje sistemi kombetar mbikeqyrjeje dhe nje sistemi mbikeqyrjeje ne shkalle kontinenti. Kur nje banke nderkufitare eshte nen presion, gjetja e zgjidhjeve te shpejta me disa mbikeqyres kombetare paralelisht eshte e mundshme, por jo e lehte. Do te ishte me mire te kishte bashkepunim ne terren, keshtu qe te gjithe do te binin dakord paraprakisht sesi te vepronin.
Komisioni Evropian eshte i vendosur per te ndihmuar, per te pajtuar keto ne nje menyre te drejte. Konkurrenca jone dhe rregullat e ndihmes shteterore ndihmojne tashme. Ato kane rezultuar te shpejta, elastike dhe mjaftueshem pergjegjese, per te luajtur pjesen e tyre ne veprimet e diteve te fundit. Dhe ato do te thone se secili mund te jete i sigurt se vendimet mbi shpetimin dhe ristrukturimin nuk do tu japin disa lojtareve ose disa vendeve nje avantazh te padrejte.
Objektivi yne kryesor duhet te jete rindertimi i besimit te plote brenda sektorit financiar si edhe besimit te publikut ne sistemin financiar. Eshte veshtire te shikosh sesi kjo mund te jete e mundur pa nje mbikeqyrje dhe bashkepunim gjithnje ne rritje ne nivelin e BE-se.
Kete jave, Komisioni Evropian eshte duke paraqitur propozimet per te permiresuar cilesine e kapitalit te mbajtur nga bankat dhe per te krijuar kolegje te mbikeqyresve per bankat nderkufitare ne BE. Ne javet e ardhshme, ne do te cojme deri ne fund nje sistem te ri rregullash per agjensite e vleresimit te kredive. Sa me shpejt qe vendet anetare dhe Parlamenti Evropian ti adoptojne keto propozime, aq me i madh do te jete impakti, persa i perket rivendosjes se besimit.
Pertej masave me nje diapazon te gjere te miratuara nga ministrat e Finances dhe propozimet aktuale nga Komisioni, une besoj se ne mund te bejme me shume.
Ne fusha te tilla si mbikeqyrja ne nivelin e BE-se te bankave nderkufitare, sigurimin e masave qe mund te implementohen me shpejtesi dhe bashkerisht.
Me shume skema te qendrueshme per garantimin e depozitave neper te gjitha vendet anetare te BE,
Dhe mekanizmat e reja per te vleresuar "asetet komplekse", per te shmangur paqendrueshmerine e cmimeve ne treg, dhe per te siguruar qe bankat e BE-se te vihen ne kushte te ngjashme me homologet e tyre kur behet fjale per ceshtje te tilla si ne aplikojme rregullat e kontabilitetit.
Pervec kesaj ne do te perballemi edhe me tej me ceshtjen e pagesave ndaj drejtuesve te bankave, mbi bazen e rekomandimeve qe Komisioni ka bere tashme ne 2004. Nese keto do te ishin zvogeluar akoma me shume, ne te gjithe mund te kishim shmangur disa veshtiresi.
Tani eshte koha per te levizur pertej perspektivave kombetare. Nese kjo krize tregoi dicka, kjo eshte qe tregjet financiare nderkombetare jane kaq te integruara saqe kufijte kombetare mund te kene pak rendesi. Nese banka dhe shtepite financiare jane nderkombetare, atehere rregullatoret dhe ata te cilet mbrojne interesat e depozituesve duhet gjithashtu te jene ne gjendje per te vepruar me shpejtesi pertej kufijve.
Duke pare rritjen e BE-se ndaj sfidave ne shume rrethana te ndryshme, une kam bindjen se ne kemi aftesine per ta bere serish kete, nese kemi vullnetin politik. Me eksperiencen tone te kombinimit te ekspertizes teknike me mungesen e vemendjes politike, BE ka shume per te ofruar si brenda Evropes ashtu edhe ndaj nje bote e cila eshte duke pare per nje sistem me te mire per rregullimin e tregjeve financiare.
Propozimi i Presidentit Nikolas Sarkozi per nje konference nderkombetare eshte nje sugjerim i mrekullueshem: Ne kemi jetuar me sistemin e sotem per me shume se 50 vjet, por ne ia kemi borxh atij keto goditje te krizes se sotme dhe hedhim nje veshtrim te gjate per te pare sesi te sigurojme stabilitetin dhe prosperitetin ne te ardhmen.
*President i Komisionit Evropian
"The International Herald Tribune"
Do te kete kohe me vone per te bere autopsine. Ajo qe tani eshte thelbesore eshte qe udheheqesit boterore te japin pergjigje te drejta - per te ndaluar krizen e menjehershme, per te mbrojtur kursimet e qytetareve dhe per te siguruar qe bizneset te kene kredite e mjaftueshme per nevojat e tyre, dhe pastaj per te ngritur nje sistem me te mire kontrolli per te ardhmen.
Viti i kaluar ka pare veprimin e BE-se ne shume nivele per te zgjidhur problemet e sistemit financiar, nga qeverite kombetare, Banka Qendrore Evropiane dhe Komisioni Evropian. Ne jemi duke rritur transparencen, mbikeqyrjen dhe standardet.
Por pergjigjja e Evropes eshte akoma e nje natyre shume nacionale. Megjithese ekzistojne me shume se 8000 banka ne BE, 2/3 e totalit te aseteve te bankave te BE-se jane mbajtur ne vetem 44 banka nderkombetare. Shume prej tyre veprojne ne te pakten 6 vende te ndryshme anetare te BE. Ky eshte nje treg unik qe funksionon: Por bankat nderkombetare duhet te perballen me sisteme te ndryshme mbikeqyrjeje ne secilin vend anetar.
Ditet e fundit kane treguar se keta aktore kyc mund te bashkohen dhe te perballojne me shpejtesi problemet. Kapaciteti yne per te bashkepunuar ne momentet me te nxehta, tani duhet te transformohet ne nje sistem shume me te fuqishem, shume me evropian ne nje periudhe afatmesme.
Nje bashkepunim shume me i strukturuar do te detyronte zgjidhje qe kane rezultuar te veshtira ne te kaluaren. Por ka kuptim te largojme mosfunksionimin midis nje sistemi kombetar mbikeqyrjeje dhe nje sistemi mbikeqyrjeje ne shkalle kontinenti. Kur nje banke nderkufitare eshte nen presion, gjetja e zgjidhjeve te shpejta me disa mbikeqyres kombetare paralelisht eshte e mundshme, por jo e lehte. Do te ishte me mire te kishte bashkepunim ne terren, keshtu qe te gjithe do te binin dakord paraprakisht sesi te vepronin.
Komisioni Evropian eshte i vendosur per te ndihmuar, per te pajtuar keto ne nje menyre te drejte. Konkurrenca jone dhe rregullat e ndihmes shteterore ndihmojne tashme. Ato kane rezultuar te shpejta, elastike dhe mjaftueshem pergjegjese, per te luajtur pjesen e tyre ne veprimet e diteve te fundit. Dhe ato do te thone se secili mund te jete i sigurt se vendimet mbi shpetimin dhe ristrukturimin nuk do tu japin disa lojtareve ose disa vendeve nje avantazh te padrejte.
Objektivi yne kryesor duhet te jete rindertimi i besimit te plote brenda sektorit financiar si edhe besimit te publikut ne sistemin financiar. Eshte veshtire te shikosh sesi kjo mund te jete e mundur pa nje mbikeqyrje dhe bashkepunim gjithnje ne rritje ne nivelin e BE-se.
Kete jave, Komisioni Evropian eshte duke paraqitur propozimet per te permiresuar cilesine e kapitalit te mbajtur nga bankat dhe per te krijuar kolegje te mbikeqyresve per bankat nderkufitare ne BE. Ne javet e ardhshme, ne do te cojme deri ne fund nje sistem te ri rregullash per agjensite e vleresimit te kredive. Sa me shpejt qe vendet anetare dhe Parlamenti Evropian ti adoptojne keto propozime, aq me i madh do te jete impakti, persa i perket rivendosjes se besimit.
Pertej masave me nje diapazon te gjere te miratuara nga ministrat e Finances dhe propozimet aktuale nga Komisioni, une besoj se ne mund te bejme me shume.
Ne fusha te tilla si mbikeqyrja ne nivelin e BE-se te bankave nderkufitare, sigurimin e masave qe mund te implementohen me shpejtesi dhe bashkerisht.
Me shume skema te qendrueshme per garantimin e depozitave neper te gjitha vendet anetare te BE,
Dhe mekanizmat e reja per te vleresuar "asetet komplekse", per te shmangur paqendrueshmerine e cmimeve ne treg, dhe per te siguruar qe bankat e BE-se te vihen ne kushte te ngjashme me homologet e tyre kur behet fjale per ceshtje te tilla si ne aplikojme rregullat e kontabilitetit.
Pervec kesaj ne do te perballemi edhe me tej me ceshtjen e pagesave ndaj drejtuesve te bankave, mbi bazen e rekomandimeve qe Komisioni ka bere tashme ne 2004. Nese keto do te ishin zvogeluar akoma me shume, ne te gjithe mund te kishim shmangur disa veshtiresi.
Tani eshte koha per te levizur pertej perspektivave kombetare. Nese kjo krize tregoi dicka, kjo eshte qe tregjet financiare nderkombetare jane kaq te integruara saqe kufijte kombetare mund te kene pak rendesi. Nese banka dhe shtepite financiare jane nderkombetare, atehere rregullatoret dhe ata te cilet mbrojne interesat e depozituesve duhet gjithashtu te jene ne gjendje per te vepruar me shpejtesi pertej kufijve.
Duke pare rritjen e BE-se ndaj sfidave ne shume rrethana te ndryshme, une kam bindjen se ne kemi aftesine per ta bere serish kete, nese kemi vullnetin politik. Me eksperiencen tone te kombinimit te ekspertizes teknike me mungesen e vemendjes politike, BE ka shume per te ofruar si brenda Evropes ashtu edhe ndaj nje bote e cila eshte duke pare per nje sistem me te mire per rregullimin e tregjeve financiare.
Propozimi i Presidentit Nikolas Sarkozi per nje konference nderkombetare eshte nje sugjerim i mrekullueshem: Ne kemi jetuar me sistemin e sotem per me shume se 50 vjet, por ne ia kemi borxh atij keto goditje te krizes se sotme dhe hedhim nje veshtrim te gjate per te pare sesi te sigurojme stabilitetin dhe prosperitetin ne te ardhmen.
*President i Komisionit Evropian
"The International Herald Tribune"