Plani amerikan i mbrojtes nga raketat vazhdon pa mbeshtetjen ceke
Republika eke ka vendosur qe te mos marre pjese ne sistemin amerikan per mbrojtjen nga raketar ballistike per Evropen. Plani amerikan per sistemin e mbrojtjes nga raketat ballistike ne Evrope ka kaluar permes shume ndryshimeve gjate viteve te fundit. Propozimi fillestar i administrates se Presidentit Bush kerkonte dislokimin e 10 interceptoreve per raketa ne Poloni dhe nje objekt radaresh ne Republiken eke. Ky projekt trajtonte kecenimin iranian me raketa ballistike me rreze te gjata veprimi.
Por administrata e Presidentit Obama ndoqi nje tjeter pikpamje. Zyrtaret amerikan thane se kercenimi vjen nga armet iraniane me rreze te shkurter dhe te mesme veprimi. Keshtu ne shtator te vitit 2009 Presidenti Barak Obama anuloi planin e pararendesit te tij per nje plan me te adaptueshem. Propozimi i ri perfshin vendosjen e interceptoreve SM-3 ne Poloni deri ne vitin 2015 dhe ne Rumani deri ne vitin 2018. Keto propozime ende jane ne zhvillim e siper. Analistet thone se raketat SM-3 aktualisht gjenden ne bordin e anijeve te marines amerikane duke i dhene planit te Presidentit Obama fleksibilitetin qe i mungonte propozimit te Presidentit Bush.
Ekspertet thone se zyrtaret ne Republiken eke muajin e kaluar reaguan negativisht ndaj planit te presidentit Obama meqenese kishin shpresa per objektin e radareve te parashikuar ne planin e Presidentit Bush.
Daril Kimball eshte shef i Shoqates per Kontrollin e Armeve nje firme private kerkimesh.
Kur administrata e Presidentit Obama hartoi planet per dislokimin e atij sistemi kjo nenkuptoi nje objekt te rendesishem radaresh ne Republiken eke e cila ishte ceshtje e debatuar brenda atij vendi dhe kishte kundershtime te medha publike ndaj saj nenkuptoi se plani i ri amerikan nuk parashikonte sistemin e radareve. Ne vend te saj administrata e Presidentit Obama ka propozuar nje rol me te vogel per Republiken eke dhe si reagim zyrtaret cek ishin te zhgenjyer dhe disa ligjvenes u cituan te kene thene se atyre u ishte ofruar nje cmim ngushellimi dhe se nuk e donin.
Marko Papic analist me STRATFOR nje firme private per ceshtjet e zbulimit flet per te ate qe ceket e quajne cmim ngushellimi.
shte nje plan i rihartuar Republika eke do te merrte si te thuash nje dhome me komjutera me nje fond prej 2 milion dollaresh ne vend te nje radari gjigand qe kushton rreth 100 milion dollare. Keshtu qe Praga thjesht vendosi qe shperblimi nuk javlente perballe rrezikut te brendeshem dhe u terhoq.
Ne thelb thote zoti Papic Shtetet e Bashkuara i hodhen nje kocke zyrtareve cek.
shte nje sistem i paralajmerimit te hershem. Dhe nuk ka asnje arsye teknologjike inxhinierike apo asnje arsye qe kjo te jete jashte Shteteve te Bashkuara.Mund te jete ne Pentagon.
Rusia vazhdimisht eshte shprehur kunder planeve amerikane per sistemin evropian te mbrojtjes nga raketat nderkontinentale. Moska nuk beson se synimi eshte mbrotja nga sulmet me raketa nga vende si Irani. Zyrtaret rus e shohin sistemin se ka ne shenjester Mosken nje akuze kjo e hedhur poshte nga Shtetet e Bashkuara. Ne anen tjeter shume vende te Paktit te Varshaves ende e shohin Mosken si kercenim. Por jo Republika eke thote zoti Papic.
Republika eke eshte nje prej vendeve qendrore dhe lindore te Evropes qe nuk ndjen te njejtat lloj kercenimesh kercenime egzistanciale sic mund te ndjeje Romania dhe Polonia. Kjo eshte perfundimisht sepse Republika eke gjendet prapa maleve Karpate dhe Tatra dhe nuk kufizohet me Rusine dhe ka zona sigurie te vetat. Ndaj per ceket sistemi i mbrojtes nga raketat ka qene si te thuash nje angzhim luksi dhe sipas deshires. Asnjehere nuk ka qene nje ceshtje e thelle e sigurise kombetare ceke.
Shume eksperte perfshi Daryl Kimball me Shoqaten per Kontrollin e Armeve thone se vendimi cek ishte i papergjegjshem. Ata thone se vendosja e pjeseve te sistemit te mbrojtjes nga raketat nuk eshte ceshtje prestigji por nevoje per te siguruar qe vendet jane te mbrojtura ne menyre adekuate kunder sulmeve te mundeshme me raketa nga vende te papergjegjshme.