Presidenti Topi dekoron personalitetin e shquar te letersise shqipe Martin Camaj pas vdekjes me Urdhrin Nderi i Kombit.
26 tetor 2010
Presidenti i Republikes Prof. Dr. Bamir Topi dekoroi sot ne Presidence ne nje ceremoni te vecante shkrimtarin dhe albanologun Martin Camaj pas vdekjes me Urdhrin Nderi i Kombit. Ishin te pranishem ne ceremonine e organizuar me kete rast bashkeshortja e te ndjerit Erika Camaj Kryetari i Akademise se Shkencave Gudar Beqiraj Zevendesministrja e Arsimit dhe e Shkences Nora Malaj shkrimtare albanologe perkthyes studiues personalitete te ndryshme te fushes se gjuhesise e letersise.
Presidenti Topi ne fjalen e mbajtur me kete rast u shpreh
E nderuar zonja Camaj
Te nderuar te ftuar
Jam thellesisht i prekur qe ne cilesine e Presidentit te Republikes me takon mua personalisht te zyrtarizoj kthimin perfundimtar ne mes te medhenjve ashtu sic i ka hije poetit prozatorit albanologut mjeshtrit te madh te gjuhes dhe fjales shqipe Martin Camajt.
Ndonese te ndam per gjysme shekulli une jam i jueji e ju jeni te mijte. Keto fjale te thena ne castet e fundit te vitit 1992 nga shkrimtari i lartesive gjithnje e me shume marrin nje forme testamenti duke shpjeguar nje marredhenie unike me letersine dhe historine me vendin dhe popullin e tij.
Jam i bindur qe sot bashkohemi te gjithe ne nje ze per te thene Po ti je i yni dhe ne jemi krenare per ty Ne jemi te tute kemi qene gjithmone te tille edhe atehere kur diktatura me dhunen dhe zhurmen e saj te mbulonte me harrese edhe sot me shume se kurre kur kuptojme sa shume na ke dashur duke e derguar kulturen shqiptare drejt Evropes perpara se Shqiperia ti afrohej asaj.
Te nderuar miq
Poeti i ri Martin Camaj u arratis nga Shqiperia per tiu larguar fatit te parashkruar e me siguri nuk ka menduar qe kjo do te ishte nje ikje fatale perfundimtare dhe me vone duke rendur sa ne Kosove ne Rome tek arbereshet e Italise apo ne Mynih ai ka kuptuar se mund te shkonte kudo i ndaluar ishte vetem ne vendin e vet dhe vendi i tij ishte i ndaluar per te.
Por kudo qe ai shkoi u shnderrua ne shkolle letrare Ai ndikoi ndjeshem mbi letersine moderne te Kosoves Ai ndikoi gjithashtu ne thellimin e vetedijes kombetare tek arbereshet e Italise Me aktivitetin e tij shkencor Camaj i dha shume prestigj ne bote albanologjise sidomos me themelimin e Katedres se gjuhes shqipe ne Mynih te Gjermanise vend ku ze fill tradita e albanologjise dhe e hulumtimit te botes shqiptare.
Ne jeten e Camajt pamundesia e kthimit eshte tragjike por fatlume per letrat shqipe. Kjo pamundesi ka kushtezuar procesin e tij krijues. Ne asnje veper tjeter te letersise shqipe nuk gjejme kaq shume atdhe kaq shume femijeri kaq shume vendlindje. Vepra e Camajt eshte perpjekja elitare dhe shpirterore njekohesisht per ta mbajtur gjithmone prane atdheun vendlindjen e per te mos e humbur ate duke e shnderruar ne fjale te thene te shkruar dhe ne mit modern.
Camaj ishte udhetar ne jete ne kohe ne letersi ne dije. Udha e tij eshte rrugetimi i nje shqiptari qe kthehet ne vendlindje nje nga kthimet mbi te cilin vete letersia themelohet. E tashmja dhe e ardhmja e Martin Camajt jane ne kete rrugetim ne vektorin nga ikja tek kthimi.
Rikthimi i Martin Camajt ne sistemin letrar nuk eshte thjesht rikthimi i shkrimtarit dhe shqiptarit por edhe rikthimi i shijes se leximit per lexuesin shqiptar per letersine e paster dhe te paangazhuar pikerisht ajo qe na kishte munguar.
E sic thote shkrimtari i madh Ismail Kadare duke iu referuar Camajt Epokat dhe popujt zakonisht nuk bejne gabime ne vleresimin e artit te madh. Edhe kur gabimet ndodhin nuk jane vecse te perkohshme. Gjithmone vjen ora kur te vonuarit mberrijne dhe te munguarit shfaqen. Ne ngrehinen e perkore te letrave shqipe atje ku eshte duke zene vendin e vet Martin Camaj ashtu si ne cdo panteon hyhet vetem nga nje porte natyrisht asjo e madhja. E ajo porte sic e tregon emri nuk njeh vecse arsye te medha.
Kur kam firmosur urdherin Nderi i Kombit per Martin Camajn une kam patur parasysh perkushtimin e tij siperor ndaj gjuhes sone artin e madh dashurine e vuajtur e poetike ndaj Shqiperise se tij.
Te nderuar miq e admirues te Camajt
Ne periudha te caktuara per arsye rrethanash ndodh qe nje shoqeri te privohet nga vlerat por kur ato rrethana bien eshte shoqeria qe duhet te rendi drejt vlerave dhe jo e kunderta. Kjo eshte ajo qe ne po mundohemi te realizojme sot.
Pas ekzekutimit te himnit kombetar dhe leximit te dekretit perkates nga Sekretari i Pergjithshem i Institucionit te Presidences Aleksander Flloko Kreu i Shtetit i dorezoi bashkeshortes se Martin Camajt Urdhrin e larte Nderi i Kombit me motivacionin Personalitetit te mirenjohur qe dha nje kontribut te rendesishem ne studimin e gjuhes dhe te kultures kombetare si dhe ne njohjen e shkencave albanologjike ne bote shkrimtarit te shquar qe krijoi nga veprat me te mira te letersise moderne shqipe.
Duke shprehur mirenjohje te thelle per kete vleresim ne emer te familjareve pershendeti zonja Erika Camaj e cila tha Shkelqesia Juaj
Sot e nderuat burrin tim me dekorimin me te larte qe mund ti jape vendlindja e tij. Dhe me kete po e nderoni ne vend te shume bashkatdhetareve te tij qe kishin ide te njejta te ngjashme si Martin Camaj. Shume syresh nuk jane me mes nesh. Une i kujtoj plot respekt keta njerez te mrekullueshem e guximtare. Gezohem dhe ju faleminderit zoti President qe po marr kete dekorim Jam krenare qe e kam emrin Camaj dhe jam munduar gjithmone ta nderoj gje qe do ta bej edhe me tej. I falenderoj te gjithe te pranishmit qe erdhen sot ne kete dite. Shume faleminderit
Presidenti i Republikes Prof. Dr. Bamir Topi dekoroi sot ne Presidence ne nje ceremoni te vecante shkrimtarin dhe albanologun Martin Camaj pas vdekjes me Urdhrin Nderi i Kombit. Ishin te pranishem ne ceremonine e organizuar me kete rast bashkeshortja e te ndjerit Erika Camaj Kryetari i Akademise se Shkencave Gudar Beqiraj Zevendesministrja e Arsimit dhe e Shkences Nora Malaj shkrimtare albanologe perkthyes studiues personalitete te ndryshme te fushes se gjuhesise e letersise.
Presidenti Topi ne fjalen e mbajtur me kete rast u shpreh
E nderuar zonja Camaj
Te nderuar te ftuar
Jam thellesisht i prekur qe ne cilesine e Presidentit te Republikes me takon mua personalisht te zyrtarizoj kthimin perfundimtar ne mes te medhenjve ashtu sic i ka hije poetit prozatorit albanologut mjeshtrit te madh te gjuhes dhe fjales shqipe Martin Camajt.
Ndonese te ndam per gjysme shekulli une jam i jueji e ju jeni te mijte. Keto fjale te thena ne castet e fundit te vitit 1992 nga shkrimtari i lartesive gjithnje e me shume marrin nje forme testamenti duke shpjeguar nje marredhenie unike me letersine dhe historine me vendin dhe popullin e tij.
Jam i bindur qe sot bashkohemi te gjithe ne nje ze per te thene Po ti je i yni dhe ne jemi krenare per ty Ne jemi te tute kemi qene gjithmone te tille edhe atehere kur diktatura me dhunen dhe zhurmen e saj te mbulonte me harrese edhe sot me shume se kurre kur kuptojme sa shume na ke dashur duke e derguar kulturen shqiptare drejt Evropes perpara se Shqiperia ti afrohej asaj.
Te nderuar miq
Poeti i ri Martin Camaj u arratis nga Shqiperia per tiu larguar fatit te parashkruar e me siguri nuk ka menduar qe kjo do te ishte nje ikje fatale perfundimtare dhe me vone duke rendur sa ne Kosove ne Rome tek arbereshet e Italise apo ne Mynih ai ka kuptuar se mund te shkonte kudo i ndaluar ishte vetem ne vendin e vet dhe vendi i tij ishte i ndaluar per te.
Por kudo qe ai shkoi u shnderrua ne shkolle letrare Ai ndikoi ndjeshem mbi letersine moderne te Kosoves Ai ndikoi gjithashtu ne thellimin e vetedijes kombetare tek arbereshet e Italise Me aktivitetin e tij shkencor Camaj i dha shume prestigj ne bote albanologjise sidomos me themelimin e Katedres se gjuhes shqipe ne Mynih te Gjermanise vend ku ze fill tradita e albanologjise dhe e hulumtimit te botes shqiptare.
Ne jeten e Camajt pamundesia e kthimit eshte tragjike por fatlume per letrat shqipe. Kjo pamundesi ka kushtezuar procesin e tij krijues. Ne asnje veper tjeter te letersise shqipe nuk gjejme kaq shume atdhe kaq shume femijeri kaq shume vendlindje. Vepra e Camajt eshte perpjekja elitare dhe shpirterore njekohesisht per ta mbajtur gjithmone prane atdheun vendlindjen e per te mos e humbur ate duke e shnderruar ne fjale te thene te shkruar dhe ne mit modern.
Camaj ishte udhetar ne jete ne kohe ne letersi ne dije. Udha e tij eshte rrugetimi i nje shqiptari qe kthehet ne vendlindje nje nga kthimet mbi te cilin vete letersia themelohet. E tashmja dhe e ardhmja e Martin Camajt jane ne kete rrugetim ne vektorin nga ikja tek kthimi.
Rikthimi i Martin Camajt ne sistemin letrar nuk eshte thjesht rikthimi i shkrimtarit dhe shqiptarit por edhe rikthimi i shijes se leximit per lexuesin shqiptar per letersine e paster dhe te paangazhuar pikerisht ajo qe na kishte munguar.
E sic thote shkrimtari i madh Ismail Kadare duke iu referuar Camajt Epokat dhe popujt zakonisht nuk bejne gabime ne vleresimin e artit te madh. Edhe kur gabimet ndodhin nuk jane vecse te perkohshme. Gjithmone vjen ora kur te vonuarit mberrijne dhe te munguarit shfaqen. Ne ngrehinen e perkore te letrave shqipe atje ku eshte duke zene vendin e vet Martin Camaj ashtu si ne cdo panteon hyhet vetem nga nje porte natyrisht asjo e madhja. E ajo porte sic e tregon emri nuk njeh vecse arsye te medha.
Kur kam firmosur urdherin Nderi i Kombit per Martin Camajn une kam patur parasysh perkushtimin e tij siperor ndaj gjuhes sone artin e madh dashurine e vuajtur e poetike ndaj Shqiperise se tij.
Te nderuar miq e admirues te Camajt
Ne periudha te caktuara per arsye rrethanash ndodh qe nje shoqeri te privohet nga vlerat por kur ato rrethana bien eshte shoqeria qe duhet te rendi drejt vlerave dhe jo e kunderta. Kjo eshte ajo qe ne po mundohemi te realizojme sot.
Pas ekzekutimit te himnit kombetar dhe leximit te dekretit perkates nga Sekretari i Pergjithshem i Institucionit te Presidences Aleksander Flloko Kreu i Shtetit i dorezoi bashkeshortes se Martin Camajt Urdhrin e larte Nderi i Kombit me motivacionin Personalitetit te mirenjohur qe dha nje kontribut te rendesishem ne studimin e gjuhes dhe te kultures kombetare si dhe ne njohjen e shkencave albanologjike ne bote shkrimtarit te shquar qe krijoi nga veprat me te mira te letersise moderne shqipe.
Duke shprehur mirenjohje te thelle per kete vleresim ne emer te familjareve pershendeti zonja Erika Camaj e cila tha Shkelqesia Juaj
Sot e nderuat burrin tim me dekorimin me te larte qe mund ti jape vendlindja e tij. Dhe me kete po e nderoni ne vend te shume bashkatdhetareve te tij qe kishin ide te njejta te ngjashme si Martin Camaj. Shume syresh nuk jane me mes nesh. Une i kujtoj plot respekt keta njerez te mrekullueshem e guximtare. Gezohem dhe ju faleminderit zoti President qe po marr kete dekorim Jam krenare qe e kam emrin Camaj dhe jam munduar gjithmone ta nderoj gje qe do ta bej edhe me tej. I falenderoj te gjithe te pranishmit qe erdhen sot ne kete dite. Shume faleminderit