Progres-raporti i KE-se Ekonomia pozitive reforma per gjyqesorin dhe ceshtjen e pronave

Ligjet me 3/5 denojne serish vendin reformat kryesore mbeten ende te paarritura

Krahas pjeses politike progres-raporti i djeshem i KE-se per Shqiperine ishte edhe nje analize e ecurise vjetore te vendit sa i perket te gjitha fushave kryesore e reformave te kryera. Ne progres-raport u vleresua ekonomia e vendit e cila sipas analizes ka ruajtur nje stabilitet makroekonomik dhe ka pesuar nje rritje pavaresisht krizes ekonomike qe ka perfshire nje pjese te mire te vendeve evropiane. Politika monetare ka rezultuar e suksesshme ne mbajtjen e inflacionit te qendrueshem si edhe ndaj cmimeve te rritura te mallrave nderkombetare. Shqiperia ka bere progres ne drejtim te funksionimit te ekonomise se tregut duke reduktuar deficitet fiskale te jashtme dhe mbajtjen e inflacionit duke perforcuar keshtu stabilitetin makroekonomik. Shqiperia duhet te jete e afte per te perballuar presionet konkurruese dhe forcat e tregut brenda Bashkimit Evropian ne nje periudhe afatmesme me kusht qe te ecin me shume hapat e reformave strukturore duke perfshire forcimin e sistemit ligjor dhe forcimin e kapitalit fizik dhe njerezor u pohua ne progres-raport. Gjithashtu vleresime pozitive ne kete raport te KE-se ishin edhe ato per sigurine e vendit marredheniet me jashte dhe te drejtat e njeriut ku ne keto te fundit progres-raporti kerkonte me shume angazhim. Progresi eshte bere ne luften kunder krimit te organizuar kryesisht nepermjet bashkepunimin te mire nderkombetar dhe zbatimin e ligjit antimafia duke perfshire konfiskimin e kriminale aseteve nenvizohej ne progres-raportin e KE-se. Por krahas ketyre arritjeve progres-raporti paraqiti edhe nje sere kritikash ku nder me kryesoret ishin ato per reformat te cilat nuk jane bere te mundura per shkak te mungeses se shumices se cilesuar te votave ne parlament. Ligji per sherbimin civil ligji per Gjykaten Administrative dhe emerimi i avokatit te popullit jane disa nga domosdoshmerite qe kerkojne shumice te cilesuar te votave te cilat progres-raporti i vendosi ne plan te pare per tu kryer ne te ardhmen. Nuk kane perfunduar ende hapa te rendesishem ne reformen e administrates publike i cili eshte nje prioritet kyc i opinionit duke perfshire ndryshime ne ligjin per sherbimin civil. Pavaresisht nga disa reforma te Keshillit te Ministrave te tilla si ajo mbi strukturen dhe organizimin e organeve publike ne qershor 2011 serish miratimi i legjislacionit thelbesor eshte ende ne pritje dhe te mundshme per tejkalimin plotesisht dhe ne menyre te qendrueshme te bllokimit politik pasi ky legjislacion kerkon miratimin nga tri te pestat e votave ne parlament. Po ashtu progres-raporti i KE-se kerkoi edhe zgjidhjen e ceshtjes se pronave ne vend.

Progres raporti per ceshtjet kryesore

Ekonomia

Ekonomia e Shqiperise ka ruajtur stabilitetin makroekonomik dhe rritjen ekonomike pozitive gjate dhe pas krizes globale. Megjithate bllokimi politik ka penguar kapacitetin e qeverise per te zbatuar reformat e nevojshme strukturore. Ekonomia u rrit me 3.8 ne 2010 ne saje te eksporteve nderkohe qe kerkesa e brendshme ishte mbytur. Politika monetare ka rezultuar e suksesshme ne mbajtjen e inflacionit te qendrueshem si edhe ndaj cmimeve te rritura te mallrave nderkombetare. Mangesia ne lidhje me ekzekutimin e kontratave dhe sundimin e ligjit se bashku me infrastrukturen e dobet dhe ekonomine informale vazhdojne te pengojne zhvillimin ekonomik te vendit. Per sa i perket kritereve ekonomike Shqiperia ka bere progres ne drejtim te funksionimit te ekonomise se tregut duke reduktuar deficitet fiskale te jashtme dhe mbajtjen e inflacionit duke perforcuar keshtu stabilitetin makroekonomik. Shqiperia duhet te jete e afte per te perballuar presionet konkurruese dhe forcat e tregut brenda Bashkimit Evropian ne nje periudhe afatmesme me kusht qe te ecin me shume hapat e reformave strukturore duke perfshire forcimin e sistemit ligjor dhe forcimin e kapitalit fizik dhe njerezor. Pavaresisht nga peizazh i polarizuar politik bazat kryesore te nje ekonomie te tregut jane ruajtur. Ekonomia shqiptare ka vazhduar te rritet ndonese me nje ritem te ngadalte. Politika monetare mbeti e shendoshe duke ruajtur stabilitetin e cmimeve e gjithashtu inflacioni qendroi brenda objektivit. Deficiti i llogarise korente dhe i pabarazise fiskale ka rene ne vitin 2010. Perfshirja e shtetit ne ekonomi eshte e ulet dhe subvencionet mbeten te kufizuara. Sektori bankar mbetet i mirekapitalizuar dhe likuid. Njefare progresi eshte bere edhe per te lehtesuar me tej hyrjen ne treg. BE-ja vazhdon te jete tregtari kryesor i Shqiperise dhe partner kryesor i investimeve. Megjithate nje ulje e qendrueshme e borxhit publik i cili eshte relativisht i larte nuk eshte arritur. Ecuria e tregut te punes eshte perkeqesuar ne 2010 ndersa papunesia mbetet e larte. Ceshtja e te drejtave pronesore mbetet i pazgjidhur. Niveli i larte i kredive me probleme ne sistemin bankar vazhdon te jete nje ceshtje shqetesuese. Sektori informal mbetet sfide. Perqendrimi i prodhimit ne drejtim te sektoreve dhe te tregjeve te eksportit e le ekonomine te ndjeshme ndaj goditjeve te jashtme.

Gjyqesori

Per sa i perket gjyqesorit pak progres eshte arritur ne kompletimin e reformes gjyqesore e cila eshte nje prioritet kyc i Opinionit. Strategjia e reformave gjyqesore dhe Plani i Veprimit u miratua ne korrik. Ata formojne nje baze te mire per perpjekjet e reformes. Zbatimi do te kerkoje ndarjen e resurseve adekuate njerezore dhe financiare si dhe Legjislacion nder-institucional te shendoshe qe kerkon miratimin me voten e tre te pestave te shumices ne parlament te tilla si Ligji per Gjykaten Administrative i cili eshte ne pritje te miratimit. Efikasiteti i sistemit gjyqesor eshte penguar nga procedurat gjyqesore te gjata te pazgjidhura. Planifikimi buxhetor per gjyqesorin ne pergjithesi mbetet i pamjaftueshem. Shkalla e zbatimit te vendimeve te tij eshte ende i dobet. Nuk jane marre hapa konkrete per te luftuar korrupsionin ne gjyqesor duke perfshire kufizimin ose heqjen e imunitetit te gjyqtareve. Progresi i kufizuar eshte bere ne fushen e politikave antikorrupsion qe eshte nje prioritet kyc i Opinionit. Kuadri ligjor dhe strukturat nderinstitucionale jane kryesisht ne vend por zbatimi i veprimeve specifike mbetet i pergjithesisht i paefektshem dhe rezultatet jane te pamjaftueshme. Fushatat e ndergjegjesimit publik jane vetem ne fillim te tyre. Imuniteti i zyrtareve te caktuar publike mungesa e nje qasje pro aktive dhe mungesa e burimeve dhe pajisjeve vazhdojne te pengojne rende hetimin efektiv. Nje regjister i hetimeve dhe ndjekjeve penale e denimeve mungon ne te gjitha nivelet. Korrupsioni mbizoteron ne shume fusha dhe vazhdon te jete nje vecanti problem serioz

Te drejtat e njeriut dhe minoriteteve

Shqiperia ka zgjeruar me tej kuadrin ligjor dhe institucional per te drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e minoriteteve. Ka pasur progres ne disa fusha prioritare kyce te tilla si forcimi i mbrojtjes se te drejtave te femijeve permes miratimit te nje ligji gjitheperfshires dhe permiresimet ne kushtet e personave te ndaluar ne burg dhe alternativat e zhvillimit ndaj paraburgimit. Megjithate progresi ne fushen e te drejtave te njeriut ka qene i pabarabarte dhe shqetesimet kane dale ne fusha te caktuara te tilla si liria e medieve ku pavaresia editoriale vazhdon te pengohet nga interesat politike dhe ato te biznesit. Duhet perforcuar ndjeshem zbatimi efektiv dhe zbatimi i mjeteve ligjore dhe politike per te drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e pakicave. Ka pasur progres te pjesshem ne adresimin e prioriteteve kyce te cilat bejne thirrje per te perforcuar mbrojtjen e te drejtave te njeriut sidomos per grate femijet dhe romet dhe efektivitet ne zbatimin e politikave antidiskriminuese. Ka pasur zhvillime ne kete fushe duke perfshire edhe miratimin e Strategjise se re Kombetare mbi barazine gjinore dhe luften kunder dhunes ne familje apo edhe ne fillimin e zbatimit te Ligjit per mbrojtje nga diskriminimi. Mbeten disa boshlleqe te rendesishme legjislative ne vecanti ato ne lidhje me personat me aftesi te kufizuara ku Shqiperia duhet te siguroje zbatimin konsekuent te legjislacionit ekzistuese. Vetedija e pergjithshme per legjislacionin kunder diskriminimit dhe mekanizmi i ankesave duhet te rritet. Shqetesuese mbetet situata sa i perket diskriminimit te vazhdueshem qe ndodh ndaj disa grupeve te rrezikuara te tilla si personat homoseksuale biseksuale dhe transgender apo edhe romet. Komuniteti rom vazhdon te margjinalizohet dhe i mungon qasja ne mbrojtjen sociale dhe te sherbimeve.

E drejta e pronesise

E drejta e pronesise mbetet nje ceshtje e shqetesim i madh. Ka pasur pak progres ne drejtim te miratimit dhe zbatimit te nje strategjie koherente te reformes se prones dhe planit te veprimit te saj. Ky eshte nje prioritet kryesor i Opinionit. Fragmentimi i pergjegjesive dhe mungesa e koordinimit midis institucioneve te ndryshme te perfshira pengon zbatimin efektiv te politikave dhe krijon pasiguri ligjore dhe nje rrezik sistematik te korrupsionit.

Ceshtjet rajonale dhe nderkombetare

Lidhur me ceshtjet rajonale dhe detyrimet nderkombetare Shqiperia ka vazhduar te kontribuoje per stabilitetin rajonal duke nxitjen e marredhenieve pozitive me fqinjet dhe partneret rajonale. Ajo tani ka nje regjim pa viza ne vend me gjithe vendet e Ballkanit Perendimor. Vendi ka vazhduar te marre pjese ne menyre aktive ne iniciativat per bashkepunim rajonal duke perfshire Procesi i Bashkepunimit te Evropes Juglindore SEECP Keshilli per Bashkepunim Rajonal RCC dhe Marreveshja e Tregtise se Lire te Evropes CEFTA.

Shqiperia ka bere progres ne permiresimin e aftesise se saj per te marre persiper detyrimet e anetaresimit ne vecanti ne fushat e levizjes se lire te mallrave drejtesise lirise dhe sigurise marredhenieve te jashtme dhe kontrollin financiar. Ne fushen e levizjes se lire te mallrave ka pasur progres te mire ne standardizimin. Progresi ka qene i kufizuar ne zona te tjera te tilla si levizja e lire e punetoreve prokurimit publik e drejta e pronesise intelektuale shoqeria informative dhe mediet si dhe energjia mjedisi dhe transportit ajror. Ne pergjithesi jane te nevojshme perpjekje te vazhdueshme per forcimin e kapaciteteve administrative per implementimin dhe zbatimin e legjislacionit. Perpjekje shtese jane te nevojshme per te siguruar zbatimin ne kohe te angazhimeve te Marreveshjes se Stabilizim-Asociimit. Duhet te themelohet nje strukture adekuate e mbikeqyrjes se tregut. Ne fushen e lirise se levizjes se punonjesve ka pasur pak perparim dhe pergatitjet jane ende ne nje faze te hershme. Ka pasur njefare progresi ne fushen e levizjes se lire te kapitalit per sa i perket kuadrit ligjor per sistemet e pagesave dhe luftimin e pastrimit te parave. Kerkohen perpjekje te metejshme ne menyre efektive per zbatimin e strategjise kombetare per luftimin e pastrimit te parave dhe krimit financiar. Progresi ne fushen e politikes sociale dhe te punesimit ka qene i pabarabarte. Edhe pse ka pasur disa zhvillime pozitive ne fushen e shendetit dhe sigurise ne pune ne dialogun social si dhe mbrojtjes sociale nivelet e larta te informalitetit dhe pasivitetit vazhdojne te ekzistojne ne tregun e punes. Zbatimi i pergjithshem i politikave te mbetet i pamjaftueshem vecanerisht sa i perket sociale perfshirjes eshte i shqetesuar. Pergatitjet ne kete fushe nuk jane shume te avancuara. Ka pasur progres ne fushen e politikes se ndermarrjeve dhe industriale vecanerisht per sa i perket permiresimin e kuadrit rregullator per biznesin dhe per qasje ne financa per NVM-te. Institucionet jane krijuar per te lehtesuar inovacionit dhe zhvillimit teknologjik. Pergatitjet ne kete fushe jane duke perparuar. Njefare progresi eshte bere ne fushen e rrjeteve trans-evropiane. Ka pasur progres te kufizuar ne fushen e politikes rajonale dhe koordinimin strukturor te fondeve. Ka ende disa boshlleqe te rendesishme sa i perket gjyqesorit dhe te drejtave themelore pavaresisht nga disa perpjekje per te zhvilluar legjislacionin ne perputhje me standardet evropiane. Per me teper zbatimi i mjeteve legjislative dhe politike mbetet pergjithesisht i pamjaftueshem dhe paraqet nje sfide te madhe. Shqiperia ka bere progres ne fushen e drejtesise lirise dhe sigurise. Udhetimin pa viza ne Zonen Shengen hyri ne fuqi ne dhjetor 2010 per qytetaret qe mbajne pasaporta biometrike. Progres eshte bere ne luften kunder krimit te organizuar kryesisht nepermjet bashkepunimin te mire nderkombetar dhe zbatimin e ligjit antimafia duke perfshire konfiskimin e kriminale aseteve. Megjithate krimi i organizuar mbetet nje sfide. Perpjekjet duhet te vazhdohen per zbatimin efektiv te kuadrit ligjor dhe per forcimin e luftes kunder krimit te organizuar e cila eshte nje prioritet kyc i Opinionit te Komisionit. Duhet te ndiqen ne menyre aktive masat per te rritur ekspertizen dhe fuqizimin e hetuesit dhe bashkepunimin e agjencive te zbatimit te ligjit. Lufta kunder trafikut te droges pastrimit te parave trafikimit te qenieve njerezore dhe mbrojtjen e viktimave te saj duhet te intensifikohet dhe te behen sistematike. Nuk eshte raportuar progres ne lidhje me kapacitetin per te zbatuar acquis ne fushen e shkencen dhe kerkimin. Progresi ne adresimin e prioriteteve kyce dhe sfidat e tjera te identifikuara ne Opinion ka qene i pabarabarte. Ka pasur pak progres ne zbatimin e masave per te luftuar krimin e organizuar per permiresimin e trajtimit te personave te paraburgosur ne burgje dhe te drejtat e femijeve. Megjithate ka pasur progres te kufizuar ne lidhje me punen e parlamentit zgjedhjet gjyqesorit antikorrupsionit te politikes te drejtat e prones dhe permiresimin e kushteve te jeteses se komunitetit rom. Shqiperia do te duhet te beje perpjekje te konsiderueshme dhe te vazhdueshme ne te gjitha fushat e identifikuara ne Opinionin e vitit te kaluar. Sa i perket demokracise dhe sundimit te ligjit vazhdimi i bllokimit politik zhvillimet konfrontuese dhe mosbesimi ne rritje midis shumices dhe opozites kane ndikuar negativisht ne axhenden e reformave te Shqiperise. Fushat kyce te reformave jane ende ne proces dhe nje pjese e rendesishme e legjislacionit jane ne pritje te miratimit ose te finalizimit te tyre. Pavaresisht nga disa permiresime ne rregullat parlamentare ne praktiken dhe rritjen e kapaciteteve administrative parlamentit puna e legjislative e Parlamentit dhe funksionet e mbikeqyrjes nje perparesi kyce kjo e Opinionit mbeten ende te pamjaftueshme.