Qeveria i heq Prokurorise te drejten per uljen e denimit te te burgosurve
Ulen kompetencat e Prokurorise ne lidhje me te burgosurit. Prokuroret nuk kane te drejte te kerkojne uljen e denimeve. Qeveria i heq te drejten Drejtorise se Burgjeve per te shperblyer te burgosurit: “Ka pasur abuzime”.
Erald Kapri
Projektligji i qeverise ne lidhje me te drejtat e te denuarve ne burgjet shqiptare i ka kaluar Kuvendit ku pritet edhe miratimi i tij. Projektligji ka disa ndryshime rrenjesore ne lidhje me te drejtat e te burgosurve. Projektligji i ri ka shfuqizuar Nenin 62 te ligjit te vjeter, i cili parashikonte shperblime per te burgosurit ne marredheniet brenda burgut. Ligji parashikon qe te denuarit mund t’i jepet shperblim per zbatimin shembullor te rregullave, per gjeste te veçanta me karakter human, per aktivizimin e mire ne pune dhe ne veprimtarite e tjera ne grup. Shperblimet dhe organet kompetente qe i japin ato parashikohen ne kete ligj dhe ne rregulloren e brendshme. Kjo procedure shperblimi eshte shfuqizuar duke mos u lene te burgosurve mundesi qe me punen e tyre, pendimin, aktivitetin brenda burgut, te kerkojne nepermjet organeve kompetente uljen e denimit ne baze te sjelljes se tij. Sipas hartuesve te ketij projektligji, kjo procedure eshte bere e tille per shkak te abuzimeve qe jane bere nga organet ne lidhje me shperblimet. Sipas tyre, kjo eshte paraqitur edhe ne raportet e Ministrise se Drejtesise ku titullare burgjesh kane paraqitur kerkesa per ulje denimesh dhe shperblimesh te padrejta. Projektligji i ri sipas hartuesve u pret rrugen ketyre abuzimeve qe jane bere per te burgosur te caktuar.
Nderhyrjet e prokuroreve
Po keshtu, edhe Prokuroria shqiptare nuk do te kete te njejtat kompetenca ne lidhje me te burgosurit shqiptare. Projektligji i ri i ka hequr çdo te drejte prokuroreve shqiptare per te nderhyre ne denimin qe po kryhet nga te burgosurit. Ligji qe eshte ende ne fuqi shprehet konktretisht se, “ulja e denimit behet me vendim te gjykates mbi kerkesen e te denuarit, te prokurorit ose te drejtorit te institucionit”. Ndersa ne projektligjin qe pritet te kaloje ne Kuvend thuhet se, “ulja e denimit behet me vendim te gjykates, ne baze te kerkeses se te denuarit apo te perfaqesuesit te tij, ose te drejtorit te institucionit”. Projektligji i ri u heq çdo te drejte prokuroreve qe te nderhyjne ne marredhenien gjykates - i denuar. Nderkohe, rregullat e tjera nuk jane prekur. Te denuarit qe zbatojne rregullat dhe kane nje pjesemarrje shembullore ne veprimtarite trajtuese, duke dhene prova per riintegrim ne shoqeri, mund te perfitojne nje ose disa ulje, deri 90 dite ne çdo vit te vuajtjes se denimit. Ne burgjet e sigurise se larte ulja e denimit behet deri 45 dite ne vit. Per dhenien e ketij shperblimi te veçante vleresohet qendrimi i te denuarit nga ulja e meparshme ose gjate 12 muajve te fundit.
Ku ulen kompetencat
Krahas pjeses se heqjes se te drejtes se prokuroreve per te kerkuar ulje denimi per te burgosur te caktuar, Prokurorise i jane hequr edhe disa kompetenca te tjera. Prokuroret nuk do te kene me te drejte te mbikeqyrin burgjet. Ligji aktual shprehet se zbatimi i ligjit dhe rregullave ne institucionet e vuajtjes se denimit, realizimi dhe mbrojtja e te drejtave te te denuarve mbikeqyret nga prokurori i caktuar posaçerisht ne prokurorine e territorit ne te cilin ndodhet institucioni. Ne burgjet e sigurise se larte mbikeqyrja behet nga prokurore te autorizuar nga prokurori i Pergjithshem. Ne te gjitha kategorite e institucioneve per zbatimin e ligjit dhe rregullave perkatese, te drejten e kontrollit e ka edhe Keshilli i Mbikeqyrjes, krijuar ne baze te ligjit “Per venien ne ekzekutim te vendimeve penale”. Mbi baze kerkese, ankese ose kryesisht, ai ka te drejte te beje te gjitha verifikimet e nevojshme dhe, mbi bazen e tyre, te kerkoje marrjen e masave nga drejtoria e institucionit, t’i rekomandoje prokurorit ushtrimin e kompetencave ose t’i paraqese kerkesa drejtperdrejt gjykates kompetente. Kjo pjese e mesiperme nuk perfshihet dhe eshte shfuqizuar ne projektligjin e ri. Kur kerkesa e prokurorit nuk merret ne konsiderate dhe ne te gjitha rastet kur rivendosja e ligjit, rregullit apo e se drejtes te shkelur eshte kompetence e gjykates sipas kesaj ligje ose organeve te tjera kompetente, çeshtja u paraqitet atyre per shqyrtim, por tashme e drejta per t’iu drejtuar gjykates nuk do te jete ne doren e prokuroreve. Projektligji nuk njeh edhe te drejten qe per konstatimet dhe per parregullsite apo pengesat ne drejtim te kompetences se tij te mbikeqyrjes, prokurori paraqet kerkese te drejtori i institucionit per rivendosjen e menjehershme te ligjit apo rregullit te shkelur, per realizimin e te drejtes se te denuarit, si dhe nisjen e procedimit disiplinor, administrativ apo te zhdemtimit ndaj shkaktareve, perveç kur eshte vendi per procedim penal.
Format e mbikeqyrjes se prokurorit
Mbikeqyrja realizohet nepermjet:
1. Marrjes dhe evidentimit te njoftimit per ekzekutimin e vendimit me burgim nga administrata e institucionit;
2. Pranimit te ankesave dhe kerkesave nga te denuarit, me shkrim ose drejtperdrejt;
3. Marrjes se informacionit, ankesave dhe kerkesave te te denuarve, kerkesave te Keshillit te Mbikeqyrjes ose nga persona qe kane statusin e vizitorit, sipas nenit 41 te ketij ligji ose te organeve shteterore apo organizatave joqeveritare, te cilat kane kontrolluar apo vizituar institucionin sipas kompetences qe u njeh ligji ose me autorizim, si dhe nga avokati i te denuarit;
4. Kerkimit te informacioneve nga administrata e institucionit;
5. Verifikimit mbi dokumente, ne objekte, pajisje dhe mjedise brenda dhe jashte institucionit, qe kane lidhje me te denuarit. Kur eshte vendi, behen verifikime edhe ne vete personin e denuar ose punonjesve te institucionit.
Per realizimin e mbikeqyrjes prokurori mund te marre edhe specialiste te fushave perkatese.
18 Dhjetor 2007