Rënie apo rritje ekonomike?

N shkurt t vitit t kaluar, Fondi Monetar Ndrkombtar i jepte Shqipris nj parashikim pr rritje ekonomike vetm 0.44 pr qind. Askush nuk besonte se vendi yn do t’i prballonte cunamit t nj krize financiare dhe ekonomike nga m t vshtirat q bota kishte kaluar. Ndodhi e kundrta. Shnuam nj rritje 3.5 pr qind dhe monedha jon kombtare ra vetm 7 pr qind n krahasim me euron, ndrsa monedhat e tjera t rajonit u teposhtn me ulje nga 15-60 pr qind t vlers s tyre. Nj tkurrje m e pakt e ekonomis son sht nj baz e mir pr t shpresuar n rritje ekonomike pr kt vit. Sigurisht q periudha m e vshtir pr ne ishte tremujori i katrt i vitit t kaluar, kur efektet e investimeve t jashtzakonshme t gjysms s par t vitit nuk mbanin m. N periudhn tetor-dhjetor 2009 shnuam edhe rnien e par ekonomike pr nj tremujor q nga viti 1997. Mirpo e morm veten shpejt. N janar 2010, sipas Shoqats s Bankave t Shqipris, erdhn n kasafortat bankare 135 milion euro. Depozitat u rritn brenda tre muajve t par t ktij viti, pr t kapur nivelet e para krizs, prpara shtatorit 2009. Eksportet n katrmujorin e par njohn nj rritje t pashoqe si periudh n gjith harkun e tranzicionit shqiptar. Kjo, jo vetm pr bumin e eksportit t energjis elektrike. Industria e fasonit, eksportuesja kryesore e vendit me 42 pr qind t vlers s eksporteve, rriti edhe ajo porosit dhe mallrat e prodhuara. Rritje patn, duke shfrytzuar koniunkturn e mimeve n tregun ndrkombtar, edhe eksportet e kromit dhe t bakrit. N kushte t tilla, industria shqiptare e mori veten dhe sektort q praktikisht ndien peshn m t madhe t pasojave t krizs ishin ai tregtar, sidomos i supermerkatove dhe sektori i ndrtimit. I pari u prball me nj ulje t ndjeshme t krkess konsumatore pr blerje, pr shkak t frenimit, para s gjithash psikologjik t konsumatorit shqiptar. I dyti vuajti uljen e menjhershme t kredive pr banesa, sidomos pr apartamente t reja. Megjithat, n mars barometri i mirfillt fiskal i ekonomis, Tatimi mbi Vlern e Shtuar, u rrit me 25 pr qind, n krahasim me marsin 2009. Nj dshmi e qart q transaksionet e siprmarrjes n ekonomi kishin rifilluar vrullshm. Dhe ky vrull n asnj lloj mnyre dhe logjike ekonomike nuk mund t prodhoj rnie, recesion ekonomik. Ja prse fjalnaja pr recesion formal t ekonomis shqiptare (nse do t vrtetohej se tre muajt janar-mars 2010 shnuan rnie, ather bhen dy tremujor bashk me rnie dhe vendi hyn zyrtarisht n recesion) nuk ka pse t besohet. Por edhe pse vendi vijon rritjen, kjo nuk do t thot se dy muajt e par janar dhe shkurt 2010 nuk ishin problematik dhe gati trsisht t prgjumur. Por marsi erdhi vrulltas. Krahas eljes s gjethit n pranvern e hershme, shprtheu edhe siprmarrja dhe nisma e lir private shqiptare. Motori i vrtet q on prpara kt ekonomi. Dy muajt e tjer, prill dhe maj, njohn vetm kontrata t reja t lidhura, si dhe rigjallrim real t kredis shqiptare. Mund t thuhet pa frik se sikur t mos kishte qen kriza greke dhe teposhtja e euros n dy muajt e fundit, rritja ekonomike shqiptare pr kt vit mund t parashikohej edhe 5-6 pr qind. Por kriza e fqinjit pa tjetr q do t na godas, madje pasojat e para jan ndier me uljen relative t biznesit t zonave t Jugut. Srish parashikimet e ekspertve t huaj pr madhsin e prekjes son nga kriza greke jan jasht realitetit, asaj q ndiejm ne t gjith. Ekonomia shqiptare ka shum lidhje me at greke, por nuk sht e lidhur si vlla siamez me ekonomin e fqinjit. Madje, nga kjo an ka pavarsi relative t fort. Bankat greke ktu tek ne jan praktikisht banka shqiptare, pse mbajn depozitat e shqiptarve dhe kreditojn siprmarrje shqiptare. Ato nuk e kan ulur ritmin e huadhnies. Prkundrazi, po raportojn kto dit njra pas tjetrs fitim t rritur pr tremujorin e par t ktij viti. Kto dhe shum t tjera jan arsye pr t mos qen pesimist pr rritjen ekonomike t vendit ton. Emigrantt kt ver do t vijn me xhepat plot me euro, pse vera 2010 nuk sht si vera 2009, kur dentistt dhe kasapt e Shqipris ngeln pa pun, pse emigrantt erdhn vetm pr pushime dhe nuk nxorn euro nga xhepi. Nga ana tjetr, heqja e vizave Shengen do t’u jap pa dyshim nj impuls t mirpritur eksporteve dhe biznesit shqiptar me partnert e huaj. Jo, nuk jemi n recesion! Jemi n rritje ekonomike t qndrueshme, madje ksaj radhe jo shum t varur nga drgesat e emigrantve apo fondet e donatorve.