Rrugetimi i nje mahnitjeje Historia e filmit gjerman
Gjer me sot Max dhe Emil Skladanowsky mbahen per pioniere te filmit gjerman. Me 1 nentor 1895 dy vellezerit shfaqen ne Wintergartenpalais Pallatin e Kopshtit Dimeror ne Berlin filmat e pare te shkurter me bioskopin e tyre nje aparat i thjeshte per projektime filmash. Ne repertor ishin nje kangur duke bere boks femije duke vallezuar dhe nje zhongler. Me pagese sigurisht. Publiku ishte i mahnitur. 15 minuta zgjaste nje shfaqje. Vellezerit Skladanowsky dhe pionieret e tjere te filmit sic ishte Oskar Messter dokumentonin kryesisht skena te se perditshmes nje alarm i zjarrfikeseve te Berlinit hyrja e nje treni ne stacion fragmente operash dhe operetash.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Projektor i filmit i vellezerve Skladanowsky
Me kalimin e kohes filmi u shnderrua nga zhanri dokumentar ne ate fiksional. Filloi ndertimi i kinemave. Prodhimi filmik pesoi bum aq sa ne vitin 1910 Perandoria Gjermane filloi te shqyrtonte mundesine e nje takse per produktet e defrimit edhe monarkia donte te perfitonte nga dega me perspektive rritjeje.
Drita ne fund te tunelit
Der Student von Prag Studenti nga Praga konsiderohet si filmi i pare me ambicie artistike. Drama per ekran rrefen ngjitjen dhe renien e nje te riu i cili deshiron te beje pjese ne shoqerine e dhjetemije te pareve. Ne kete prodhim u vune per here te pare ne perdorim procedura specifike kinematografike si ndricimi i dyfishte dhe iluzioni optik. Ai shenoi kalimin nga filmi i frymezuar nga teatri tek filmi si zhaner me vete kinematografik.
Ne pergjithesi ne epoken e Perandorise Gjermane u zbuluan dhe u zhvilluan disa nga elementet kryesore te filmit totalet plani i pare udhetimet e kamerave efektet dhe truket e ndricimit sfumimet nderrimi i perspektives dhe thellesia e pamjes.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Studio e pare e madhe filmike ishte Babelsberg 1927
Studioja e pare e madhe Babelsberg
Rritja e interesimit te publikut ndikoi ne numrin e shoqerive gjermane per prodhimin e filmave Ndersa ne vitin 1913 ishin 28 te tilla gjashte vjet me vone u bene 245. Teatrot e kinemave u bene gjithnje e me te medha u perhapen ne te gjithe vendin dhe terhiqnin sidomos borgjezine e mesme. Ne vitin 1912 u hap ne Babelsberg prane Berlinit atelieja e pare e madhe per prodhimin e filmit. Ketu ze fill zhvillimi i metejshem tekniko-estetik i kinematografise drita artificiale loja fiksionale kinemaja narrative ketej e tutje do te ishin pjese te perhershme te filmit gjerman.
Argetim e jo propagande
Gjate Luftes se Pare Boterore u prodhuan kryesisht filma te rendomte me permbajtje patriotike qe kishin si synim ti benin thirrje popullit per durim. Por kur viktimat e luftes ishin me miliona sidomos per shkak te luftes se llogoreve ne fushebetejat e Flandres publiku i kinematografise e humbi interesin per filma te tille propagandistike. Vendin e tyre e zune temat e kohes se paqes. Aty benin pjese filma kriminale e me detektive filma per qytete te medha apo ata qe trajtonin raportin e marredhenieve mes njeriut dhe makines. Nder filmat me te njohur ishte Der Golem Homunculus dhe Der Andere.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Asta Nielsen nje nder yjet e para te kinemase gjermane
Regjisore teatri shkrimtare dhe aktore te famshem iu kthyen filmit si per shembull Paul Wegener Max Reinhardt Frank Wedekind Gerhart Hauptmann dhe Else Lasker-Schuumller. Kesisoj linden edhe yjet e para qe mbrujten kinemane e hershme gjermane Asta Nielsen dhe Henny Porten.
Konkurence per Hollywoodin UFA
Viti 1917 shenoi nje date te rendesishme ne historine e filmit. Universum Film A.G. e njohur si UFA u krijua ne Luften e Pare Boterore nga nje konsorcium i drejtuar nga Deutsche Bank me pjesemarrjen e fshehte te Perandorise Gjermane. Filmi si medium per masat do te bente propagande lufte per Gjermanine brenda dhe jashte vendit me filma artistike kronika javore dhe filma dokumentare dhe kulturore.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Studenti nga Praga - filmi i pare artistik 1926Por nuk zgjati shume dhe mes Ushtrise gjermane Deutsche Reichwehr dhe Deutsche Bank filluan konfliktet. Kjo e fundit ishte e interesuar per UFA-n per shkaqe biznesi e jo per qellime ushtarake. Keshtu ndodhi qe koncerni filmik fillimisht nuk beri as edhe nje film propagandistik. Perkundrazi UFA do te luante nje rol shume te madh ne periudhen e Republikes se Weimar-it e cila per shkak te shperthimit te saj te jashtezakonshem kulturor ne histori njihet me emrin te Njezetat e Arta.
Autor Michael Marek/Anila Shuka
Redaktoi Lindita Arapi