SHBA ka shansin per nje fillim te ri ne marredheniet me Rusine
Nga Garry Kasparov
Ish-kampioni i botes ne shah dhe nje prej udheheqesve te opozites ruse.
Sapo Barak Obama perballet me ceshtjet te rendesishme te tilla si Iraku, Irani dhe Afganistani, ai akoma duhet te gjeje kohe dhe kurajo per te trajtuar me nje lloj autokracie te armatesor me arme berthamore qe kontrollon shume prej naftes dhe gazit te botes.
Si duhet te sillet z.Obama me Presidentin zyrtar te Rusise, Dimitrij Medvedev, dhe udheheqesin real te Rusise, Vladimir Putini ? Alternativa eshte e hapur : Z.Obama mund ti trajtoje ata ashtu si udheheqesit demokratike ose si njerez qe aspirojne te jene diktatore. Vendimi i tij do ti thote botes nje marreveshje te madhe mbi ate sesa seriozisht ai i merr premtimet e tija per te ndryshuar. Kremlini eshte shume i etur per tu pranuar si i barabarte. Ai ne dukje shpreson qe z.Obama do te dergoje sinjalin se demokracia ne Rusi nuk ka rendesi, qe shkaterrimi i opozites dhe lirise se fjales se lire nga Kremlini eshte i pavend, dhe qe aneksimi I pjeseve te Gjeorgjise eshte nje ceshtje lokale dhe jo nje ceshtje nderkombetare.
Javen e kaluar. Z.Medvedev ishte ne France per tu takuar me udheheqesit e Evropes. Presidenti francez, Nicolas Sarkozi, i cili eshte edhe presidenti aktual I Bashkimit Evropian, pengimi mbi gjuhen e tij per te bere per vete ate vete dhe per te paraqitur ate vete si nje ndermjetes te madh. Z.Sarkozi shpalli me krenari se Rusia "pothuajse ka kompletuar" detyrimet e saja per te zgjidhur konfliktin me Gjeorgjine. Por nuk ka asnje menyre per diktature.
Elita qeverisese e Rusise ka aleate te ngushte midis vendeve evropiane per te cilet z.Obama eshte perpjekur qe ti fitoje. Une jam shume me pak i shqetesuar nga deklaratat e vrazhda te kryeministrit italian Silvio Berluskoni mbi "nxirjen" e z.Obama sesa mbi rrugen ne te cilen ai leviz per te mbrojtur interesat tregtare dhe politike te klanit te z.Putin. Udheheqes te tille si z.Berluskoni dhe z.Sarkozi nuk kane besnikeri te shteti i Rusise.
Per me teper, ata jane duke mbrojtur z.Putin ndersa nje mjet per te mbrojtur marredheniet e tyre personale dhe te biznesit . A do te jete deshira e Obames per te ngritur dolline per Evropen ne kurriz te demokracise ne Rusi? Z.Obama duhet te degjoje me me shume kujdes kur zera evropiane mbrojne regjimin e Putinit. Pothuajse gjithmone ka fershellime gazi ose gurugullime nafte ne sfond. Javen e kaluar z.Medvedev ishte ne Uashington per te vazhduar ofensiven e tij te re magjepsese. Por z.Obama duhet te sjelle ndermend se ai ishte zgjedhur nga mbi 66 milion votues ndersa z.Medvedev ka nevoje vetem per nje - ate te paraardhesit te tij, z.Putin.
Ka pak dyshime se zgjedhjet me te fundit ne Rusi kane qene me pak te vlefshme sesa ato ne Venezuela dhe Iran. " Udheheqesi suprem" i vete Rusise nuk mund te jete trajtuar si nje perfaqesues i vertete demokratik nese deshirat e administrates se re amerikane per te mbajtur ndonje kredibilitet mbi ceshtjet e te drejtave te njeriut dhe lirise jashte. Per nje shikim te shpejte ne " demokracine" e Rusise, shikoni vetem ne idene e tij per nje garanci.Ndersa Uashingtoni eshte i shqetesuar per Main Street, ne Rusia qeveria deshiron ti vije ne ndihme oligarkeve - ne kurriz te taksapaguesve ruse.
Ne fjalimin e z.Medvedev ne Moske, me 5 Nentor, ai garantoi mafien drejtuese te vendit se cdo gje eshte biznes si zakonisht megjithe krizen financiare globale. Ai gjithashtu foli mbi zgjerimin e afateve per postet e presidentit dhe parlamentet, megjithese zgjedhjet e ardhshme parlamentare ruse nuk jane perpara 2011. Fjalimi dergoi dy sinjale. I pari, qe Kushtetuta, e mburrur nga z.Medvedev si "guri i themelit te ligjit", mund te jete shtremberuar. Kjo ndihmon hapjen e rruges per rikthimin e z.Putin ne zyren e tij te vjeter ne Kremlin, mbase edhe perpara se te gjitha aparatet kane qene larguar. Po aq e rendesishme, ai thote se zz.Medvedev dhe Putin nuk jane duke shkuar gjekundi derisa ata te jene detyruar te largohen.
Ne takimin e 7 Nentorit me zyrtare te larte, z.Medvedev instruktoi ministrin e Brendshpm te shtypte ndonje demostrues " te shfrytezonte krizen" si ekstremistet dhe kriminelet. Nese BE-ja ka injoruar "pothuajse plotesisht" gjakderdhjen ne Gjeorgji, a do ta pranojne ata kete edhe ne Rusi? Ekonomia ruse ne renie pershpejtoi nje grup te ri kercenimesh. Shumica e gjere e ruseve, te cilet nuk kane ndare lugen me eliten e z.Putin gjate dekades se kaluar, jane duke pare te realizohet ajo te cilen ata nuk e duan kurre.
Kur z.Medvedev mori postin ai tha se Rusia do te behej nje qender globale financiare dhe se rubla do te behej nje valute alternative rezerve. Por me naften qe i afrohet 50 USD/fucI, miti i nje Rusie te forte dhe te qendrueshme ka perfunduar. Me kaq shume aspekte te jetes ne Rusi qe po perkeqesohen ne menyre simultane, rregjimi duhet te shtrengohet shume per te ruajtur kontrollin. Cdo dite zvogelon mundesine e nje tranzicioni te qete te pushtetit me vone. Ashtu sic thoshte John F.Kennedy, " ata te cilet e bejne te pamundur revolucionin paqesor do ta bejne te paevitueshem revolucionin e dhunshem" . Nje bisede e te tille mbi renien e rregjimit te Putinit nuk eshte vetem nje mendim i deshiruar. Kujtoni te gjithe ata eksperte te cilet deshtuan ne parashikimin e shembjes se Bashkimit Sovjetik.
Mos besoni qe demi nga nje renie e dhunshme do te jete kufizuar brenda kufijve te Rusise. Gazprom dhe zoti i tij kane shume aleate ne kompanite dhe qeverite perendimore te cilet aktualisht sherbejne si ndihmes te Kremlinit. Eshte edhe ceshtja e arsenalit te madh berthamor te Rusise dhe me gjere, ndonese i dobesuar, arsenali ushtarak. Sjellja e z.Medvedev mbi kercenimin e supozuar nga zgjerimi i NATO-s - dhe mbi dislokimin e raketave prane kufijve polake n pergjigje te mbrojtjes anti-rakete amerikane - jane pjese e planit te tij per te bindur udheheqesit perendimore qe ta lene ate te qete keshtu qe ai mund te vazhdoje grabitjen e tij. Z.Obama duhet ta bejp te qarte me shpejtesi se ai nuk do ta toleroje kete. Ai nuk mund te perserise gabimet e paraardhesit te tij dhe te shikoje syte e z.Putin ne vend qe te shikoje faktet e tij.
Karakteri i z.Obama gjithashtu do te vihet ne prove. Ai do te deshtoje nese ai nuk do ta etiketoje ne menyre korrekte diktaturen e z.Putin prej fillimit. Nese e ben kete, z.Obama mund te jete i afte te ndihmoje per te sjelle shprese dhe ndryshim per nje zone elektorale krejtesisht te re: 142 milione ruse.
"THE WALL STREET JOURNAL"
Ish-kampioni i botes ne shah dhe nje prej udheheqesve te opozites ruse.
Sapo Barak Obama perballet me ceshtjet te rendesishme te tilla si Iraku, Irani dhe Afganistani, ai akoma duhet te gjeje kohe dhe kurajo per te trajtuar me nje lloj autokracie te armatesor me arme berthamore qe kontrollon shume prej naftes dhe gazit te botes.
Si duhet te sillet z.Obama me Presidentin zyrtar te Rusise, Dimitrij Medvedev, dhe udheheqesin real te Rusise, Vladimir Putini ? Alternativa eshte e hapur : Z.Obama mund ti trajtoje ata ashtu si udheheqesit demokratike ose si njerez qe aspirojne te jene diktatore. Vendimi i tij do ti thote botes nje marreveshje te madhe mbi ate sesa seriozisht ai i merr premtimet e tija per te ndryshuar. Kremlini eshte shume i etur per tu pranuar si i barabarte. Ai ne dukje shpreson qe z.Obama do te dergoje sinjalin se demokracia ne Rusi nuk ka rendesi, qe shkaterrimi i opozites dhe lirise se fjales se lire nga Kremlini eshte i pavend, dhe qe aneksimi I pjeseve te Gjeorgjise eshte nje ceshtje lokale dhe jo nje ceshtje nderkombetare.
Javen e kaluar. Z.Medvedev ishte ne France per tu takuar me udheheqesit e Evropes. Presidenti francez, Nicolas Sarkozi, i cili eshte edhe presidenti aktual I Bashkimit Evropian, pengimi mbi gjuhen e tij per te bere per vete ate vete dhe per te paraqitur ate vete si nje ndermjetes te madh. Z.Sarkozi shpalli me krenari se Rusia "pothuajse ka kompletuar" detyrimet e saja per te zgjidhur konfliktin me Gjeorgjine. Por nuk ka asnje menyre per diktature.
Elita qeverisese e Rusise ka aleate te ngushte midis vendeve evropiane per te cilet z.Obama eshte perpjekur qe ti fitoje. Une jam shume me pak i shqetesuar nga deklaratat e vrazhda te kryeministrit italian Silvio Berluskoni mbi "nxirjen" e z.Obama sesa mbi rrugen ne te cilen ai leviz per te mbrojtur interesat tregtare dhe politike te klanit te z.Putin. Udheheqes te tille si z.Berluskoni dhe z.Sarkozi nuk kane besnikeri te shteti i Rusise.
Per me teper, ata jane duke mbrojtur z.Putin ndersa nje mjet per te mbrojtur marredheniet e tyre personale dhe te biznesit . A do te jete deshira e Obames per te ngritur dolline per Evropen ne kurriz te demokracise ne Rusi? Z.Obama duhet te degjoje me me shume kujdes kur zera evropiane mbrojne regjimin e Putinit. Pothuajse gjithmone ka fershellime gazi ose gurugullime nafte ne sfond. Javen e kaluar z.Medvedev ishte ne Uashington per te vazhduar ofensiven e tij te re magjepsese. Por z.Obama duhet te sjelle ndermend se ai ishte zgjedhur nga mbi 66 milion votues ndersa z.Medvedev ka nevoje vetem per nje - ate te paraardhesit te tij, z.Putin.
Ka pak dyshime se zgjedhjet me te fundit ne Rusi kane qene me pak te vlefshme sesa ato ne Venezuela dhe Iran. " Udheheqesi suprem" i vete Rusise nuk mund te jete trajtuar si nje perfaqesues i vertete demokratik nese deshirat e administrates se re amerikane per te mbajtur ndonje kredibilitet mbi ceshtjet e te drejtave te njeriut dhe lirise jashte. Per nje shikim te shpejte ne " demokracine" e Rusise, shikoni vetem ne idene e tij per nje garanci.Ndersa Uashingtoni eshte i shqetesuar per Main Street, ne Rusia qeveria deshiron ti vije ne ndihme oligarkeve - ne kurriz te taksapaguesve ruse.
Ne fjalimin e z.Medvedev ne Moske, me 5 Nentor, ai garantoi mafien drejtuese te vendit se cdo gje eshte biznes si zakonisht megjithe krizen financiare globale. Ai gjithashtu foli mbi zgjerimin e afateve per postet e presidentit dhe parlamentet, megjithese zgjedhjet e ardhshme parlamentare ruse nuk jane perpara 2011. Fjalimi dergoi dy sinjale. I pari, qe Kushtetuta, e mburrur nga z.Medvedev si "guri i themelit te ligjit", mund te jete shtremberuar. Kjo ndihmon hapjen e rruges per rikthimin e z.Putin ne zyren e tij te vjeter ne Kremlin, mbase edhe perpara se te gjitha aparatet kane qene larguar. Po aq e rendesishme, ai thote se zz.Medvedev dhe Putin nuk jane duke shkuar gjekundi derisa ata te jene detyruar te largohen.
Ne takimin e 7 Nentorit me zyrtare te larte, z.Medvedev instruktoi ministrin e Brendshpm te shtypte ndonje demostrues " te shfrytezonte krizen" si ekstremistet dhe kriminelet. Nese BE-ja ka injoruar "pothuajse plotesisht" gjakderdhjen ne Gjeorgji, a do ta pranojne ata kete edhe ne Rusi? Ekonomia ruse ne renie pershpejtoi nje grup te ri kercenimesh. Shumica e gjere e ruseve, te cilet nuk kane ndare lugen me eliten e z.Putin gjate dekades se kaluar, jane duke pare te realizohet ajo te cilen ata nuk e duan kurre.
Kur z.Medvedev mori postin ai tha se Rusia do te behej nje qender globale financiare dhe se rubla do te behej nje valute alternative rezerve. Por me naften qe i afrohet 50 USD/fucI, miti i nje Rusie te forte dhe te qendrueshme ka perfunduar. Me kaq shume aspekte te jetes ne Rusi qe po perkeqesohen ne menyre simultane, rregjimi duhet te shtrengohet shume per te ruajtur kontrollin. Cdo dite zvogelon mundesine e nje tranzicioni te qete te pushtetit me vone. Ashtu sic thoshte John F.Kennedy, " ata te cilet e bejne te pamundur revolucionin paqesor do ta bejne te paevitueshem revolucionin e dhunshem" . Nje bisede e te tille mbi renien e rregjimit te Putinit nuk eshte vetem nje mendim i deshiruar. Kujtoni te gjithe ata eksperte te cilet deshtuan ne parashikimin e shembjes se Bashkimit Sovjetik.
Mos besoni qe demi nga nje renie e dhunshme do te jete kufizuar brenda kufijve te Rusise. Gazprom dhe zoti i tij kane shume aleate ne kompanite dhe qeverite perendimore te cilet aktualisht sherbejne si ndihmes te Kremlinit. Eshte edhe ceshtja e arsenalit te madh berthamor te Rusise dhe me gjere, ndonese i dobesuar, arsenali ushtarak. Sjellja e z.Medvedev mbi kercenimin e supozuar nga zgjerimi i NATO-s - dhe mbi dislokimin e raketave prane kufijve polake n pergjigje te mbrojtjes anti-rakete amerikane - jane pjese e planit te tij per te bindur udheheqesit perendimore qe ta lene ate te qete keshtu qe ai mund te vazhdoje grabitjen e tij. Z.Obama duhet ta bejp te qarte me shpejtesi se ai nuk do ta toleroje kete. Ai nuk mund te perserise gabimet e paraardhesit te tij dhe te shikoje syte e z.Putin ne vend qe te shikoje faktet e tij.
Karakteri i z.Obama gjithashtu do te vihet ne prove. Ai do te deshtoje nese ai nuk do ta etiketoje ne menyre korrekte diktaturen e z.Putin prej fillimit. Nese e ben kete, z.Obama mund te jete i afte te ndihmoje per te sjelle shprese dhe ndryshim per nje zone elektorale krejtesisht te re: 142 milione ruse.
"THE WALL STREET JOURNAL"