Sa i riintegron Shqiperia te rinjte qe perfundojne studimet jashte
Veshtiresite kryesore te hasura gjate kthimit kane te bejne me njohjen e diplomes punesimin gjetjen e nje pune te specializuar ne profesionin qe studenti ka studiuar jashte mundesite per rritje profesionale apo dhe pamundesite per nje strehim te sigurt
Te kthehesh ne Shqiperi pasi ke perfunduar studimet jashte vendit vazhdon te jete nje dileme. Flitet vazhdimisht nga shoqata te ndryshme civile se sjellja e trurit ne vend eshte nje hap i rendesishem per zhvillimin e vendit. Pavaresisht nismave te ndryshme te shoqatave perseri per te rinjte e diplomuar jashte eshte e veshtire te kthehen ne vendin e tyre. Pse Ekzistojne faktore te ndryshem qe e bejne trurin shqiptar te jetoje jashte dhe te kontribuoje ne vende te ndryshme te Evropes apo dhe te botes. Mundesite e pakta per punesim dhe padrejtesite e medha qe behen ne sektore te ndryshem te jetes sociale i mbane te rinjte larg. Gjate nje aktiviteti te organizuar pak kohe me pare ne kryeqytet per kthimin e trurit ne vend Levizja Evropiane ne Shqiperi ka paraqitur para opinionit publik te mirat dhe te keqijat qe gjejne studentet qe kane studiuar jashte.
Cfare ben vendi per te riintegruar personat qe kane studiuar jashte
Rikonfirmohet prirja ne rritje e te kualifikuarve per tu kthyer ne Shqiperi. Shqiptaret shkojne jashte vendit kryesisht me qellim studimin dhe jo punesimin. Lidhjet familjare perbejne shtyse te forte per tu rikthyer. Megjithate i larte mbetet numri i atyre qe largohen cdo vit. Per pasoje mbetet e veshtire te njihet me saktesi dinamika e dy proceseve largimit dhe kthimit te trurit. Nder veshtiresite me te cilat perballen te kualifikuarit per tu integruar ne Shqiperi mbizoterojne ndryshimet ne kulturen e punes si dhe korrupsioni. Veshtiresite kryesore te hasura gjate kthimit kane te bejne me njohjen e diplomes punesimin gjetjen e nje pune te specializuar ne profesionin qe studenti ka studiuar jashte mundesite per rritje profesionale apo dhe pamundesite per nje strehim te sigurt ne vendin e tyre. Me gjithe deshiren per tu kthyer te kualifikuarit jashte vendit kane lidhje te dobeta me institucionet shteterore. Te pakte jane ata qe marrin ndihme nga institucionet shteterore per tu riintegruar. Njohja e diplomes ende perceptohet si nje procedure e gjate dhe burokratike e per tu shmangur nese eshte e mundur. Mbizoterojne menyrat jo formale te punesimit si per shembull duke kontaktuar drejtperdrejt punedhenesin 379 apo nepermjet te afermve e miqve 364 te dhenat jane publikuar gjate aktivitetit te organizuar nga Levizja Evropiane ne Shqiperi. Institucionet shteterore mbeten jo popullore si pike reference per punesim. Keto te dhena rikonfirmojne qe kanalet zyrtare te punesimit ne tregun shqiptar mbeten ende te dobeta duke ulur mundesite per rekrutime transparente dhe konkurruese. Shqiperia nuk eshte e perjashtuar nga rreziku i shperdorimit te trurit dhe as nga ai i rilargimit te tij Rreth 42 mendojne se po avancojne pak ose aspak profesionalisht ne Shqiperi. Edhe pse shumica e konsideron te mire ose shume te mire vendimin per tu kthyer 79 shqetesues mbetet fakti se rreth 36 e te kualifikuarve te kthyer nuk e shohin veten ne Shqiperi pas pese vitesh. Tashme ne Shqiperi nevojiten politika me gjitheperfshirese dhe afatgjata per riintegrimin e te kthyerve te kualifikuar.
Si mendojne studentet
Nje pjese e mire e studenteve qe mbarojne studimet jashte vendit kur kthehen ne vendin e tyre ndihen te zhgenjyer. Nje gje e tille ndodh per nje sere arsyesh. Duke qene se ata hasin veshtiresi ne kthim ka raste qe vendosin te largohen perseri ose ndikojne ne nje forme tjeter duke u shprehur se eshte e veshtire te kthehesh dhe ne kete menyre bejne pengimin e kthimeve te reja. Nje problem shume shqetesues per te rinjte vazhdon te jete dhe konvertimi i diplomes. Endri 25 vjec tregon per standardin se para dy vitesh vendosi ta nderprese studimin per shkenca politike ne Itali dhe ti kryeje studimet pasuniversitare ne vendin e tij. Ajo qe ndodhi me 25-vjecarin ishte nje gje tragjike dhe komike njekohesisht kur beri konvertimin e notave ne sistemin arsimor shqiptar notat e tij u vleresuan shume ulet duke bere keshtu qe mesatarja e tij te ishte shume me e ulet se ajo realja dhe ne kete menyre ai nuk mundi te vazhdoje studimet pasuniversitare per lenden e deshiruar. Megjithekete ekzistojne edhe rate te tjera qe studentet shqiptare kthehen ne vendin e tyre dhe kontribuojne ne formen me te mire te mundshme duke dhene keshtu nje kontribut te madh ne integrimin e Shqiperise drejt zhvillimit. Nje arsye tjeter qe i pengon te rinjte shqiptare te kthehen ne vendin e tyre eshte fusha ne te cilen ata studiojne ne vendin perkates ka shume te rinj shqiptare qe studiojne per Juridik ne Itali menyra e marrjes se mesimit dhe legjislacioni me te cilin ata zhvillojne mesimet i penalizon ata te vine e te ushtrojne profesionin e tyre ne vendin e tyre. Sakaq politika shqiptare eshte duke punuar fort per kthimin e trurit ne vend hap ky qe nuk do te sjelle vetem zhvillim por dhe integritet per shoqerine e vendit tone.
Projekti i qeverise per kthimin e trurit
Programi per kthimin ne atdhe te atyre qe kane perfunduar masterin doktoraturen jashte vendit ka njohur perfituesit e pare me 2009-n. Brain Gain ishte nje nisme e qeverise me PNUD-ne. Berisha e cilesoi kete projekt si jetik per kombin. 72 vete qe kane perfunduar studimet e masterit apo doktoratures jashte shtetit ishin grupi i pare i perfituesve te programit Brain Gain ose e thene ndryshe i atyre qe do te kthehen ne Shqiperi per te nisur punen ne administraten publike. Per Kryeministrin Berisha kthimi i trurit ne Shqiperi eshte nje nga prioritete e ekzekutivit edhe pse numri 72 qe i eshte pergjigjur kesaj thirrje eshte vetem nje hap i pare. Konkretizon rezultatin e suksesshem te rikthimit ne vend te trurit te ketij kombi dhe perkushtimin ndaj ketij vendi per zhvillimin e tij. Fakti qe nje kontingjent prej 72 intelektualesh dhe studiuesish i pergjigjen ketij programi eshte jashtezakonisht pozitiv - tha Berisha. Duke lene te kuptohet se te talentuarit dhe te diplomuarit qe do te kthehen ne Shqiperi do ti zene vendet asaj pjese te administrates qe nuk eshte e kualifikuar sa duhet. Berisha tha se nje nisme e tille duhet te gjeje mbeshtetje edhe nga universitetet private dhe publike qe rihapin dyert e kesaj kategorie. Nisma e qeverise me mbeshtetje te PNUD-it ka zanafillen vite me pare dhe synon nxitjen e kthimit te trurit ne Shqiperi per te investuar te gjithe njohurite e marra jashte vendit.
Aspekte me te gjera te riintegrimit te trajtohen ne kuader te politikave te punesimit duke vleresuar mundesite e meposhtme
middot Nepermjet perfshirjes me konkrete dhe te mirestudiuar ne Strategjine Kombetare per Riintegrimin e te Kthyerve 2010 - 2015 te masave per riintegrimin e te kualifikuarve.
middot Perfshirjes me konkrete dhe mirestudiuar te masave per riintegrimin e te kualifikuarve ne Strategjine Sektoriale te Punesimit 2007 ndash 2013.
middot Pse jo nje strategji specifike per punesimin e te rinjve ku nje aspekt i vecante te preke te rinjte e kualifikuar jashte vendit.
Sa kane gjetur pune per nje afat kohor 5-muaj.