Sfida e re e televizioneve në Shqipëri

Gushti sht muaji q na paraqet boshatisjen e televizioneve nga programet e tyre t zakonshme. Normalisht edhe njerzit e televizionit kan nevoj t pushojn. Por kjo sht edhe koha ku ndihet mungesa e disa programeve q mezi pret t fillojn. Dhe nga ana tjetr pr disa programe t tjera as nuk t bie ndrmend. Diku shikon reklamn e nj programi q rinis n shtator dhe gzohesh. Dhe m pas edhe t nj tjetri q po ashtu rinis n shtator, por q n kt rast thua: “Akoma nuk e kan hequr kt?” Kto jan t vetmet t dhna q kemi pr plqyeshmrin e programeve t televizioneve shqiptare, bashkuar me ndonj sondazh q nuk pranohet nga t gjith ose me ndonj matje t njanshme t ndonj televizioni.

Televizionet n Shqipri jan t shumta n numr dhe me nj gam t gjer programesh. Madje edhe me formate programesh q jan t mirnjohura edhe npr bot. Kjo sht gj e mir dhe na bn shum mir t gjithve. Por ajo ka u mungon televizioneve tona dhe q ne publiku ia ndiejm nevojn her pas here, sht ajo q njihet n ekonomi me emrin studim tregu. Dhe konkretisht n kt rast kur them studim tregu, kam parasysh at q quhet matsi i audiencs, e realizuar kjo nga nj kompani e pavarur, private, e besueshme dhe e specializuar n kt drejtim. Televizionet ktu nuk din me siguri cilt jan spektatort e tyre, se sa jan, cilat programe shikohen m shum dhe cilat m pak? Pra, si do sektor tjetr i ekonomis ka nevoj t dij klientt e tij, target-grupet, sa dhe si jan preferencat. Kto t dhna mund t’i marr me siguri vetm me an t matsit t audiencs.

Sot kjo sht nj mangsi e madhe e televizioneve, por m shum sht nj nevoj pr t ardhmen. Se prse nuk e kan pasur deri tani ka shum arsye, si p.sh. mnyra se si u krijuan, se si funksiononin m prpara pa asnj kuadr rregullues etj. Pra, arsyet e zakonshme q vijn nga tranzicioni dhe nisja nga fillimi e nj gjje t re n Shqipri. Por kjo nuk ka m rndsi tani, tani ka rndsi t kuptohet pse sht e nevojshme q t bhet ky hap cilsor pr televizionet. T gjith e dim q shembulli m i zakonshm i krahasimit pr televizionet shqiptare jan televizionet italiane. Jo vetm se jan m t ndjekurat nga publiku shqiptar, por jan m afr me ne, jo vetm si territor, por edhe si filozofi jete dhe shijesh. N Itali sht krijuar m 1984 Auditel pr matjen e audiencs dhe q n 7 dhjetor 1986 bn monitorim t paanshm dhe t prditshm, me t dhna publike q mund t’i kontrolloj dokush nga kompjuteri i tij.

Nse emisioni sht i suksesshm, vazhdon edicion pas edicioni ndr vite. Nse nuk sht i suksesshm, ndalon q n puntantn e dyt, pavarsisht investimit q mund t ken
pr ndrtimin e ktij emisioni. Kshtu, n do moment, dokush prballet me rezultatet e puns s tij. Edhe Shqipria ka nevoj pr dika t till, kjo sht sfida e re e televizioneve shqiptare, t matin dhe t prballohen me numrat e audiencs. Pse?

Nj arsye lidhet me faktin q Shqipria e 2010-s nuk ngjan aspak me Shqiprin e 1992-shit, n kt drejtim gustot dhe krkesat e teleshikuesve ndaj emisioneve jan m t sofistikuara dhe m me pretendime. Kjo, sepse shikojn prdit televizionet e huaja dhe emisionet e tyre dhe kjo i bn q t krkojn t njjtn cilsi edhe ktu. sht e vrtet q njerzit t cilt drejtojn televizionet, e shikojn q ky lloj emisioni funksionon mir n Itali dhe mendojn q duke
t njjtin format, e kan suksesin e garantuar. Por emisionin e bjn edhe njerzit, jo se ne nuk i kemi, por do njeri ka stilin e tij. N kt mnyr, suksesi i nj formati mund t varet edhe nga figura si Gerry Scotti, Maria De Filippi, Piero Chiambretti, Maurizio Constanzo, Pippo Baudo, Alessia Marcuzzi, Antonella Clerici etj. N kt mnyr, nj emision i suksesshm jasht nuk do t thot q do t jet edhe ktu. Q ta dish realisht nse sht i suksesshm apo jo, nse i ke plotsuar krkesat e njerzve pr cilsi, duhet patjetr t’i kesh t dhnat pr audiencn.

Nj tjetr arsye sht q televizionet shqiptare jan t mbushura me gazetar/e, showmen e showgirl q vetshpallen ose i shpall n mnyr t njanshme televizioni i tyre si rekordmen t shikueshmris. Televizionet shqiptare kan vn vrtet n jet formate shum t suksesshme, sipas kndvshtrimit tim. Por nuk duhet t jem un q i gjykoj, as ndonj njeri tjetr i veant apo pronari i televizionit t tyre, por sa sht masa q i ndjek realisht. Pra, sht e domosdoshme matja e audiencs pr t’i dhn fund do mediokriteti dhe pr t’i dhn hakun t zotit. Kush bn program t suksesshm le t paguhet edhe m mir, n t kundrt jo. Me pak fjal, kshtu e vendos vlern tnde teleshikuesi q sht padroni absolut.

Gjithashtu, si dihet, televizionet edhe n Shqipri pjesn m t madhe t t ardhurave t tyre e marrin nga reklamat. Dihet q hapsira publicitare kushton m shum n mes t nj programi t ndjekur sesa n mes t nj programi q nuk ndiqet. Duke pasur matshmrin mbi audiencn, televizionet mund t bjn nj strategji marketingu sa m t mir pr t shitur hapsirn publicitare, q kush sht vrtet m i miri, ather meriton t ket edhe prfitimin m t madh ekonomik. Pra, puna e br, harxhimet e bra pr nj program cilsor q duan njerzit, i kthehet mbrapsht n formn e pagesave pr reklam. Kshtu, programi bhet prsri, njerzit knaqen prsri dhe televizionet dhe bizneset q reklamojn, t marrin prfitimet ekonomike.

Nga ana tjetr, matja e audiencs sht nj metr i mir q mund t shrbej n t ardhmen si nj mnyr e pavarur dhe e drejt pr t vendosur se cilat nga televizionet meritojn m shum licencn kombtare. Kjo gj do t onte n rezultatin q m t mirt dhe m t plqyerit nga publiku t ken mundsi t zgjerojn rrjetin e tyre, sepse popullsia e meriton t shikoj at q sht m e mira dhe ajo q sht m e mira, meriton t ket m shum mundsi.

Nj arsye e fundit lidhet me faktin q do ta bnte televizionin nj biznes si t gjith t tjert me t gjitha karakteristikat. Nse nuk munden t arrijn asnj lloj shikueshmrie, sht e kot t investosh n kt biznes q nuk qenka pr ty. Por nse e ke biznes thjesht pr imazh, mund ta vazhdosh, nuk t ndalon njeri se ke nivel t ult shikueshmrie. T paktn, kshtu arrihet nj treg i sigurt dhe i menaxhueshm nga do biznesmen q do t’i futet me seriozitet televizionit. Si do treg tjetr, ku e merr impaktin e puns sate nga klientt q ke. T suksesshmit mbijetojn, t tjert jo. Kjo sht demokracia dhe ekonomia e tregut pr t ciln luftuam dhe kaq shum e duam.

Nisur nga kto argumente besoj se del qart se sht e nevojshme nj kompani e pavarur pr matjen e audiencs s televizioneve shqiptare. Ekziston nj argument q lidhet me ann negative t matjes s audiencs dhe mund ta prdorin gazetart e programeve shkencore, kulturore, letrare. Duke qen se bjn programe q kuptohen dhe plqehen vetm nga nj pjes e vogl, nuk do t ken shikueshmri t madhe dhe kshtu do t hiqen nga transmetimi. N kt mnyr televizionet humbin vlerat e vrteta dhe emisionet q i shrbejn kulturs s popullsis, zhduken dhe gjithka kthehet vetm argtim. Me pak fjal, sasia mund cilsin. Pr t’iu prgjigjur ktij argumenti duhet t them q matsi i audiencs nuk sht n terma absolut prcaktuesi i fatit t nj programi. N llogaritjen e fatit t programit futen fashat orare q transmetohen programet, pritshmrit dhe risku. Zakonisht, t tilla programe kan nj fash orare t duhur dhe transmetohen nj her n jav. Drejtuesit e televizioneve vendosin vet masn e pritshmris pr programin dhe riskun e tij. Kur realizohen pritshmrit q kan vendosur do t gjykohet edhe ky si nj program i suksesshm. Pr hir t s vrtets mund t them q nuk ka qen ky problemi pse nuk kemi mats audience. Por e rndsishme sht q e ardhmja t jet e ndryshme dhe televizionet shqiptare t ken shrbimin e matjes s audiencs. Kjo, pr t mirn e televizioneve, por edhe pr t mirn ton si publik.

Politologe