Shantazhi strategjik i Rusise
Nuk ka shenja te supozojme se elita ruse do ta pranoje statusin e fuqise se mesme imperialiste te pasluftes qe do te korrespondonte me trendet demografike dhe me performancen ekonomike te vendit. Imperializmi me fytyre humane i Medvedevit thekson marredheniet e permiresuara me Perendimin. Rusia atehere do te ishte me e afte ne ndjekjen e ambicieve transrajonale 823282328232Samiti i NATO-s ne Lisbone regjistroi shume suksese. Nje koncept i ri strategjik eshte pranuar duke bere te qarta parimet politike te Aleances gjate dekades se ardhshme. Nje ujdi eshte arritur per strategjine dalese nga Afganistani megjithese shumekush e konsideron planin si teper optimist. Dhe eshte dhene edhe nje here zotimi se do te vazhdoje zgjerimi i NATO-s megjithese asnje aspiruesi nuk i eshte bere ftesa per anetaresim.8232Sidoqofte disa lidere te Aleances trumbetuan suksesin e arritur lidhur me renien dakord ndermjet NATO-s dhe Rusise per disa ceshtje kyce te sigurise. Sekretari i pergjithshem i NATO-s Andres Fogh Rasmussen e pershkroi Samitin e Lisbones si historik dhe nje fillim te ri ne marredheniet e Aleances me Mosken zyrtare. Por nese shkoqitemi paksa prej retorikes optimiste atehere duhet ti analizojme me gjakftohtesi te arriturat dhe humbjet ne raport me Rusine.8232Qe nga momenti kur Presidenti Barak Obama shtypi butonin e rifillimit te raporteve me Rusine para tetembedhjete muajsh shtete perendimore iu kthyen politikave te mocme per tiu pershtatur Rusise me qellim qe te marrin mbeshtetjen ruse ne sfidat ne rritje te sigurise. Kremlini ka filluar te marre zemer dhe e konsideron veten te domosdoshem per NATO-n dhe Uashingtonin dhe po mundohet te zgjeroje maksimalisht perparesine e pozites se tij.8232Mbi te gjitha Rusia deshiron ti shkoje direkt fjala ne vendimmarrjen e NATO-s dhe neutralizimin e efektshmerise se saj. Per Kremlinin NATO-ja vazhdon te mbetet nje kercenim jo per faktin se nenvlereson stabilitetin e Rusise por sepse sfidon ambiciet e saj imperialiste. Si pasoje e kesaj propozimi i Presidentit Dmitri Medvedev per Traktatin e Sigurise Europiane eshte dizajnuar per parandalimin e zgjerimit te metejshem te NATO-s dhe per te parandaluar rritjen e nivelit mbrojtes te fqinjeve te saj.8232Medvedev ka shantazhuar Aleancen duke kercenuar Perendimin se zgjerimi i metejshem drejt fqinjeve te Rusise do te ishte vendimtar dhe percaktues per raportet e ardhshme bashkepunuese me Perendimin. Ai po ashtu ka bashkepunuar lidhur me Afganistanin Iranin Korene Veriore dhe per kontingjentin e ndalimin e perhapjes se armeve te shkaterrimit ne mase ne kurriz te koncesioneve perendimore ne fusha te ngjashme si mburoja raketore dhe pranimi i zones ruse te ndikimit pergjate Euroazise.8232Ne shkembim te bashkepunimit me NATO-n Moska kerkon te drejte vetoje per dergimin e trupave te NATO-s ne Europen Qendrore-Lindore. I kerkon NATO-s qe maksimalisht te mbaje nje numer prej tre mije trupash ose nje brigade. Nese do te kishte nje pershkallezim te situates atehere NATO-s do ti duhej te merrte edhe vizen ruse. Ne fakt keshtu i bie nese NATO-s do ti duhej viza ruse ne rast se Rusia nderhyn ne nje shtet anetar te NATO-s.8232Rusia po ashtu eshte ftuar te behet pjese e projektit te NATO-s per mburojen raketore dhe ajo po e shfrytezon kete mundesi per te ndare kontinentin. Medvedevi ka propozuar qe Europa te ndahet ne dy sektore te pergjegjesise ushtarake per te mbrojtur kontinentin nga sulmet raketore ndash nje te kontrolluar nga NATO-ja tjetrin nga Rusia ku do te perfshiheshin te gjitha ish-shtetet sovjetike.8232Megjithate ne kulm te perpjekjeve per ta neutralizuar NATO-n fitorja republikane ne zgjedhjet e mesmandatit ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes i ka dhene nje grusht te forte kesaj makinerie. Ulja e tensionit ndermjet SHBA-se dhe Rusise mund te vihet ne rrezik ne rast se START-i i ri per reduktimin e armeve berthamore nuk ratifikohet nga Senati amerikan. I nenshkruar prillin e kaluar nga presidentet Obama dhe Medvedev START-i tani simbolizon nje epoke te re bashkepunimi qe do te ndihmonte transformimin e Rusise ne nje lojtar te pergjegjshem boteror.8232Megjithate disa republikane mendojne se traktati do te demtonte programet amerikane te mburojes mbrojtese dhe modernizimin e arsenalit berthamor. Preambula e traktatit e thote qarte se asnjera pale nuk jep llogari nese zhvillohet mbrojtje raketore. Kjo do ta kushtezonte programin amerikan me kundershtaret te cilet do te thone se nje program i ngjashem do te bllokonte Ameriken nga zhvillimi i kapaciteteve te veta vetembrojtese. Per me teper lideret ruse nuk e kane ndihmuar kauzen e tyre ne Senat duke kercenuar me pasoja te shquara nese nuk do te ratifikohej START-i i ri.8232Shenja me e qarte se Moska po e shantazhon Shtepine e Bardhe ishte zbulimi i sekretarit amerikan te Mbrojtjes Robert Gates i cili tha se Rusia kercenohet me anulim te bashkepunimit ne Afganistan ne rast se nuk do te kaloje traktati. Rusia ka lejuar SHBA-ne dhe NATO-n te kalojne neper territorin e saj makineri furnizuese ushtarake per ne Afganistan perfshire nje vendim te koheve te fundit per te lejuar transportimin e makinave ushtarake rezistuese ndaj pusive me mina dhe kamione te rende te blinduar. Rusia do te mund te hakmerrej edhe duke shfuqizuar sanksionet e vena Iranit per shkak te programit te tij berthamor.8232Me qellim qe te konsiderohet i ratifikuar nje traktat nderkombetar Senati duhet ta votoje pro me dy te treten e senatoreve apo 67 prej 100 senatoreve. Prandaj duhet te merret edhe pelqimi i se paku tete senatoreve republikane meqe demokratet mbajne 59 ulese. Kur demokratet te marrin zyrtarisht postet e tyre ne muajin janar demokratet do te kene vetem 51 ulese dhe ratifikimit te traktatit i duhen edhe gjashtembedhjete vota te senatoreve republikane ndash nje skenar pothuajse i pamundshem. Kjo ben qe Shtepia e Bardhe ta kete te domosdoshme ratifikimin e saj brenda pak javesh.8232Senatori Jon Kyl nga Arizona drejtues i republikaneve ne Senat eshte personi kyc ne kundershtimin e aprovimit te START-it. Ai ka thene se vendimi duhet te merret fillimisht per modernizimin e arsenalit atomik amerikan pasi SHBA-ja nuk ka kryer test berthamor ne tetembedhjete vjetet e fundit. Per te marre pajtimin e Kylit administrata ka vendosur te ndaje 4.1 miliarde dollare amerikane per modernizim te arsenalit berthamor amerikan por kerkon qe republikanet te garantojne se do ta aprovojne START-in. Askush nuk eshte i sigurt se kush do te dale triumfues ne javet e ardhshme.8232Detanta ruso-amerikane nen administraten e Obames eshte perdorur nga Moska per te perfituar koncesione strategjike nga Uashingtoni perfshi terheqjen prej zonave ku Rusia i meshon fort idese se interesave te privilegjuara si ne Ukraine Detin e Zi Kaukazin Jugor dhe Azine Qendrore.8232Imperializmi me fytyre humane i Medvedevit thekson marredheniet e permiresuara me Perendimin me qellim qe te perfitoje transfera teknologjike dhe investim biznesi e te promovoje modernizimin dhe zhvillimin ekonomik. Rusia atehere do te ishte me e afte ne ndjekjen e ambicieve transrajonale.8232Nuk ka shenja te supozojme se elita ruse do ta pranoje statusin e fuqise se mesme imperialiste te pasluftes qe do te korrespondonte me trendet demografike dhe performancen ekonomike te vendit. Duke marre parasysh kete realitet ne vend te me shume rivendosjeve me Rusine do te ishte koha per te blere nje kompjuter te ri per te kuptuar me mire motivet e Moskes.
Autori eshte drejtor i Qendres per Studime Strategjike Nderkombetare. Ai eshte kolumnist i rregullt i Kohes Ditore.