Shaqir Vukaj – Një jetë mes diplomacisë, historisë dhe dëshmisë së gjallë së shtetit shqiptar
Në episodin më të fundit të “Nazarko Podcast”, i ftuar ishte ambasador Shaqir Vukaj, një nga figurat më të rëndësishme të diplomacisë dhe jetës publike shqiptare të dekadave të fundit.
Në një rrëfim të thellë dhe reflektues, z. Vukaj ndau me publikun kujtime, analiza dhe përvoja personale që e bëjnë dëshmitar dhe protagonist të historisë shqiptare nga vitet ‘60 e deri sot.
Nga Reçi në Moskë – rrugëtimi i një djali shqiptar në kohë ideologjish të mëdha
Shaqir Vukaj lindi në vitin 1942 në Reç të Malësisë së Madhe, por u formua në Shkodër, një nga qendrat kulturore dhe arsimore më të rëndësishme të vendit. Pas përfundimit të gjimnazit, ai studioi në Moskë në fushën e kimisë industriale. Ishin vitet 1959-1961, në kulmin e marrëdhënieve shqiptaro-sovjetike, që u ndërprenë papritur, që shënoi kthimin e shumë studentëve, mes tyre edhe Shaqir Vukaj, në Shqipëri.
Ai e vijoi shkollimin në Fakultetin e Shkencave të Natyrës në Tiranë dhe më pas, filloi një karrierë të gjatë në sektorin e industrisë ushqimore, ku arriti të bëhet kryeinxhinier në ndërmarrjen e madhe të Shkodrës.
Diplomat në kohë tensioni – nga Sofja në Moskë
Në vitin 1978, Shaqir Vukaj u emërua i ngarkuar me punë në ambasadën shqiptare në Sofje, Bullgari – në një kohë kur Shqipëria ruante marrëdhënie të kufizuara diplomatike me vendet e Traktatit të Varshavës. Sipas tij, ambasada shqiptare në Bullgari ishte ndër më të mëdhatë e kohës, me 13 punonjës dhe shërbente si një dritare për të komunikuar indirekt edhe me Bashkimin Sovjetik.
Nga viti 1998 deri më 2002, ai shërbeu si ambasador në Moskë, në një periudhë kritike të historisë ballkanike – lufta në Kosovë dhe ndërhyrja e NATO-s. Nga viti 2002 deri më 2005, përfaqësoi Shqipërinë në Republikën Çeke.
1991 dhe 1997 – dy momente kyçe
Shaqir Vukaj ishte ndër themeluesit dhe kryetari i parë i Partisë Socialiste në Shkodër pas shpërbërjes së Partisë së Punës në vitin 1991. Në zgjedhjet e para pluraliste, ai përfshiu në listat e PS emra të tillë si Frederik Rreshpja dhe Medin Xhega, duke treguar një hapje ndaj vlerave pluraliste dhe ish-të përndjekurve politikë.
Në vitin 1997, Vukaj mori një nga detyrat më të vështira në jetën e tij publike – u bë ministër i Mbrojtjes në qeverinë e Pajtimit Kombëtar, në një Shqipëri të shpërbërë nga kriza e piramidave, me depot ushtarake të plaçkitura dhe një shtet në rënie të lirë. Ai kujton periudhën me dramacitetin që i takon: një strukturë ushtarake e rrënuar, një shoqëri e trazuar dhe tragjedia si ajo e mbytjes së anijes me mbi 100 shqiptarë që tentonin të largoheshin jashtë vendit.
Një mendje aktive edhe në moshën 83-vjeçare
Pavarësisht moshës, ambasador Vukaj mbetet një intelektual aktiv. Ai ka botuar disa libra me rëndësi historike dhe diplomatike si: “Konferencat e Treshes së Madhe”, “Rusia dhe Kosova: Shënime të një Diplomati”, “Nga 2 Prilli në 1997”, si dhe ka përkthyer “Kujtimet e Viktor Çernomirdin”, një nga negociatorët kryesorë të planit Çernomirdin-Atisari që çoi në Rezolutën 1244 të OKB-së, bazën ligjore të shtetësisë së Kosovës.
Në fund të intervistës, Vukaj dha një mesazh të heshtur, por të fortë: historia është shkruar nga njerëz konkretë, në kushte konkrete – dhe vetëm kujtesa e ndershme mund ta bëjë atë të vlefshme për brezat që vijnë.
/rtsh.al/