Shkencetaret britanike punojne per teleskopin e hapesires EELT
Shkencetaret ne Britanine e Madhe kane ndertuar nje seri pasqyrash tipike te cilat mund te perdoren per ndertimin e nje teleskopi gjigand i planifikuar per tu ndertuar nga Observatori Evropian i Hapesires. Teleskopi shume i madh evropian EELT sic do te quhet ai do te jete me i madhi i ndertuar ndonjehere dhe do tu mundesoje shkencetareve te shikojne qarte ne shtresat e largeta te hapesires.
Kur te ndertohet Teleskopi evropian EELT do te jete me i madhi ne bote 100 here me i ndjeshem se teleskopet qe aktualisht fotografojne yjet dhe planet e tjera rreth Tokes.
Madhesia e teleskopit EELT do te thote qe imazhet e marra prej tij do te jene 15 here me te qarta nga ato qe merren nga teleskopi i hapesires Hubble dhe keto imazhe do ti ndihmojne astrofizikanet qe tu pergjigjen pyetjeve te pazgjidhura rreth universit.
Madhesia e teleskopit dhe dizenjoja e tij e vecante do tu mundesoje astronomeve qe te mesojne rreth galaktikave qe u formuan pas Big Bengut te zbulojne sekretet e gropave te zeza dhe te krijojne imazhe qe do te zberthejne misteret e hapesires se thelle.
Syri i teleskopit do te kete nje diameter prej 42 metrash dhe do te ndertohet me pasqyra te dizenjuara ne menyre te vecante.
Shkencetaret ne Universitetin Glyndwr ne Wrexham te Uellsit verior po prodhojne nje seri pasqyrash qe mund te perdoren si pjese e teleskopit EELT madje ata shpresojne qe nepermjet ketyre pasqyrave te shikohet hapesira.
Profesori i Optikave ne Universitetin Glyndwr David Walker thote se syri i teleskopit perbehet nga pllaka prej pasqyre.
Ideja eshte qe syri 42 metra i gjate i teleskopit EELT te vishet me pllaka pasqyre ashtu sic shtrohen pllakat ne murret e nje banje. do pllake ne formen e gjashtekendeshit do te kete nje diameter prej 14 metra dhe per te veshur syrin e teleskopit do te duhen 1 mije e 148 pllaka te tilla.
Observatori Evropian i Hapesires nje konsortium prej 14 vendesh ka kerkuar 7 lloje pasqyrash para se te pranoje kontraten perfundimtare.
Profesor Walker thote se pasqyrat duhet te jene teper te pastra per te marre nje imazh te persosur.
Pasqyrat jane nje pjese e vogel xhami i ndritshem qe do te lustrohen dhe nese i shikon nga afer do te kene nje siperfaqe shume te lemuar. Kjo ben te mundur qe imazhi i nje ylli te pasqyrohet qarte.
Per tu siguruar qe pasqyrat permbushin keto kerkesa strikte Britania ka ndertuar nje prej qendrave me te perparuara per testimet optike.
Kjo kulle 10 metershe dhe pajisjet brenda saj masin saktesine e lustrimit te pasqyres ne me pak se nje te mijten e trashesise se nje fije floku. Kulla eshte ngritur brenda nje viti dhe ka shpresa qe kjo strukture me vlere prej 2.4 milion dollaresh do tu jape shkencetareve avantazh ndaj nje kompanie franceze qe gjithashtu po konkuron per kontraten.
Dr. Paul Rees po nga Universiteti Glyndwr thote se pasqyrat duhet te jene ne gjendje te kontrollohen me persosmeri absolute.
Copat e pasqyrave duhet te kontrollohen dhe te vendosen ne menyre te tille qe te veprojne sikur te jene nje siperfaqe e vetme optike.
Secila prej 1 mije e 148 pasqyrave do te jete plotesisht e levizshme per tu pershtatur gje qe do te permiresoje cilesine e imazhit.
Parashikohet se per ndertimin e teleskopit EELT do te duhen deri ne 8 vjet dhe ai do te ndertohet ne malin Cerro Armazones ne shkretetiren Atacama te Kilit.
Ekipi duhet te provoje per Observatorin Evropian te Hapesires se dizenjoja e tij dhe teknologjia e zhvilluar do ti mundesoje ekipit te ndertoje dhe prodhoje pasqyrat me shpejtesi dhe saktesi.
Dr. Rees thote se e ardhmja e zbulimeve ne hapesire varet nga projekte te tilla si teleskopi EELT.
Pa teleskope te kesaj madhesie dhe saktesie ekziston frika se zbulimet qe jane bere qe pas luftes ne shekullin e 20-te dhe gjate ketij shekulli do te mbeten ne vend numero pas 10-15 vjetesh.
Llogaritet qe ndertimi i teleskopit EELT te kushtoje 1.4 miliarde dollare madje shpresohet qe ai te vihet ne funksionim deri ne vitin 2018.