"Shqiperia, shanse te mrekullueshme per turizem shperthyes"
INTERVISTA/ Prof. Mirko Casalino, pedagog nga Universiteti i Pulias, flet per zhvillimin e turizmit ne vendin tone. I ardhur posacerisht per te dhene mesim ne Universitetin Europian per Turizmin, pedagogu italian vlereson se Shqiperia karakterizohet nga pasuri natyrore qe mund ta klasifikojne ate ne vendet me turizem maksimal
Cilat jane perspektivat qe e karakterizojne turizmin ne Shqiperi. Kush jane faktoret qe e bejne te mundur kete zhvillim?
Per mua eshte hera e pare qe vij ne Shqiperi. Qytetet qe kam vizituar jane ai i Lezhes dhe Tiranes, dhe mbi keto perspektiva te vizitave te mija personale mbi keto vende mendoj se ka mundesi te mira dhe mjafte pozitive porsa i takon zhvillimit te turizmit ne Shqiperi. Pas nje vizite disa javore neper Tirane, dje ne mbremje pata mundesi te vizitoja ne cdo cep Tiranen dhe vura re nje sere lokalesh te bukura te cilat jane nje mundesi e mire per te rinjte. Por, sigurisht ka ende shume per te bere ne menyre qe te permiresohet imazhi i kryeqytetit per ta bere ate sa me terheqes edhe ne syte e turisteve. Ndersa porsa i takon eksperiences qe kam patur ne Lezhe, kuptohet qe nje qytet prane detit ka mundesi te mira zhvill;imi sidomos ne fushen e turizmit. Nuk mund te le pa permendur edhe faktoret qe ndikojne ne mos zhvillimin e turizmit sic ishin rruget te cilat linin shume per te deshiruar nga ana infrastrukturore. Ne pergjithesi Shqiperia ka mundesi te mira per zhvillimin e turizmit, por duhet te punohet me shume me imazhin per t'u paraqitur si nje shtet me perspektiva te favorshme turistike. Gjithashtu duhet te permiresohen sherbimet te cilat jane nje elemente kyc per zhvillimin dhe permiresimin e imazhit te Shqiperise ne nje te ardhme.
Sipas jush si ndikon politika ne zhvillimin e turizmit ne Itali dhe Shqiperi. Ku eshte dallimi mes dy vendeve dhe cfare duhet te ndryshoje ne Shqiperi?
Mes Italise dhe Shqiperise ekziston nje ndryshim shume i madh pasi ne Italia ka ndjekur politika te posacme ne zhvillimin e turizmit ndersa me sa shohe ne Shqiperi ka mangesi ne ekzistencen e nje politike te plote qe sherben per promovimin e turizmit. Pra, duhet te krijohet nje seri instrumentesh permes te cileve do te terhiqen turistet per te njohur kete territor te panjohur me pare por me vlera te medha natyrore. Nga eksperienca ime personale, si turist pata mundesine dhe te vleresoja nje territor te panjohur per mua. Ne fakt sot shume pak e njohin Shqiperine dhe aq me pak njohin trashegimine kulturore, arkeologjike, folklorike dhe te tjera. Jane pikerisht keto element qe duhet te evidentohen per te stimuluar turistet mbi kete vend. Shqiperia karakterizohet nga pasuri natyrore qe mund ta klasifikojne ate ne vendet me turizem maksimal.
Shqiperia momentalisht karakterizohet nga nje situate politike jo te favorshme per zhvillimin e turizmit edhe pse jemi shume afer sezonit turistik....
Italia ka fatin qe te kete nje trashegimi kulturore te trasheguar brez pas brezi dhe nje pozicion gjeografik te pershtatshem mes vendeve fqinje. Ne sot kemi shume pak pune per te bere ne drejtim te imazhit. Normal qe edhe Italia ka nevoja urgjente per politika qe bejne te mundur permiresimin e sherbimeve, kryesisht ne ato vende ku turizmi eshte zhvilluar ne 20 vitet e fundit. Shqiperia duhet te marre nje pikenisje nga vendet qe jane fqinje me te sic eshte Greqia dhe Italia. Ajo duhet te ndjek ato politika qe bejne te mundur qe Shqiperia te kete ne qender te saj turizmin qofte ai malor apo bregdetar. Pasi ne keto vende ka shume emigrante qe duhet te flasin mbi pasurite e vendit t tyre, objektivi i pare sipas meje eshte tu tregosh vendeve fqinje per potencialet dhe vlerat kulturore. Personalisht qe kur erdha ne aeroport krijova nje imazh te mire per Shqiperine. Pra e ritheksoj se kryesor eshte permiresimi i imazhit.
Shqiperia karakterizohet nga nje trashegimi kulturore e theksuar. Cilat jane pengesat qe duhet te kaperceje territori shqiptar dhe Tirana ne vecanti per te cuar perpara turizmin e plote?
Gjeja e pare qe kam vleresuar kur kam qene ne Tirane dhe Lezhe eshte mikpritja. Edhe ne Itali kam njohur shume shqiptare, por kur erdha ketu vertetova plotesisht qe ju keni nje sens mikpritjeje shume te forte ne krahasim me vendet ballkanike. Ne fakt kjo te ben te ndjehesh mire duke qene mysafir dhe turist ne nje vend me bukuri natyrore dhe kulturore. Por duhet theksuar se kjo nuk eshte e mjaftueshme per te krijuar nje turizem te plote sepse kjo duhet te pasohet nga nje sere sherbimesh te tjera profesionale. Ne pergjithesi ne Tirane jam ndjere shume mire por duhet te vecoj faktin qe nuk munda te shijoja ate pjese te bukur qe kishte Tirana, sheshin "Skenderbej", duke qene se ai ndodhet ne ate gjendje qe eshte sot. Nje gje tjeter qe duhet permiresuar eshte edhe rikonstruksioni i disa pallateve te vjetra per t'i dhene qytetit nje pamje me te fresket.
Cili eshte mesazhi qe i percillni investitoreve per zhvillimin dhe permiresimin e potencialit turistik?
Gjithcka duhet te mbeshtetet ne turizmin sezonal ku cdo gje eshte e lidhur me detin ose malin. Gjithashtu duhet te permiresohen dhe krijohen nje seri sherbimesh qe do te kenaqin jo vetem turistet evropiane por edhe me gjere. Ndersa zhvillimi ne Tirane eshte i lidhur ngushte me zhvillimin e biznesit, pra duhet te zhvillohet nje turizem i lidhur me boten e biznesit.
Shqiperia sot dhe neser
Shqiperia ka shume per t'u ofruar turisteve persa i perket bukurise se saj natyrore te shumellojshme, kultures, trashegimise dhe vendeve arkeologjike. Gjithashtu ajo ka dhe klime te mrekullueshme Mesdhetare. Shqiperia ofron potencial te pafund per investitoret te cilet duan te perfitojne nga oportunitete te pa eksploruara ne turizem dhe te ndihmojne ne zhvillimin e kesaj industrie dhe ta bejne ate sektor kyc ne ekonomine e vendit. Gjate vitit 2009, numri i turisteve qe vizitoi Shqiperine arriti shifren 3,050,828. Kjo shifer perfaqeson nje rritje prej 35% krahasuar me vitin 2008, nje tregues i qarte i rritjes se fuqishme te krijuar nga permiresimet ne infrastrukture dhe kushtet e biznesit qe e mbeshtesin industrine turistike ne vend. Permiresime te vazhdueshme po ndermerren per te inkurajuar investitoret te zhvillojne infrastrukturen e turizmit ne Shqiperi. Ashtu si vendet e tjera te Ballkanit Perendimor, Shqiperia duhet te rregulloje legjislacionin dhe iniciativat e investimeve te projektuara per te mbeshtetur rritjen ekonomike te vendit ne krahasim me politikat dhe parimet e punes se Evropes. Qeveria Shqiptare ka mbeshtetur zgjerimin e tanishem dhe te ardhshem te turizmit si prioritet, me qellim transformimin e vendit ne nje destinacion turistik mesdhetar dhe ta vendose ate ne harten e turizmit boteror. Ne perpjekje per te mbeshtetur zhvillimin e vazhdueshem te industrise se turizmit ne Shqiperi dhe per ta bere kete vend nje destinacion turistik, rendesia e impenjimit aktiv te komunitetit vendas dhe nderkombetar te biznesit dhe partneritetet e forta ndermjet organizatave, qeverise dhe agjencive rajonale te zhvillimit eshte nje domosdoshmeri.
Cilat jane perspektivat qe e karakterizojne turizmin ne Shqiperi. Kush jane faktoret qe e bejne te mundur kete zhvillim?
Per mua eshte hera e pare qe vij ne Shqiperi. Qytetet qe kam vizituar jane ai i Lezhes dhe Tiranes, dhe mbi keto perspektiva te vizitave te mija personale mbi keto vende mendoj se ka mundesi te mira dhe mjafte pozitive porsa i takon zhvillimit te turizmit ne Shqiperi. Pas nje vizite disa javore neper Tirane, dje ne mbremje pata mundesi te vizitoja ne cdo cep Tiranen dhe vura re nje sere lokalesh te bukura te cilat jane nje mundesi e mire per te rinjte. Por, sigurisht ka ende shume per te bere ne menyre qe te permiresohet imazhi i kryeqytetit per ta bere ate sa me terheqes edhe ne syte e turisteve. Ndersa porsa i takon eksperiences qe kam patur ne Lezhe, kuptohet qe nje qytet prane detit ka mundesi te mira zhvill;imi sidomos ne fushen e turizmit. Nuk mund te le pa permendur edhe faktoret qe ndikojne ne mos zhvillimin e turizmit sic ishin rruget te cilat linin shume per te deshiruar nga ana infrastrukturore. Ne pergjithesi Shqiperia ka mundesi te mira per zhvillimin e turizmit, por duhet te punohet me shume me imazhin per t'u paraqitur si nje shtet me perspektiva te favorshme turistike. Gjithashtu duhet te permiresohen sherbimet te cilat jane nje elemente kyc per zhvillimin dhe permiresimin e imazhit te Shqiperise ne nje te ardhme.
Sipas jush si ndikon politika ne zhvillimin e turizmit ne Itali dhe Shqiperi. Ku eshte dallimi mes dy vendeve dhe cfare duhet te ndryshoje ne Shqiperi?
Mes Italise dhe Shqiperise ekziston nje ndryshim shume i madh pasi ne Italia ka ndjekur politika te posacme ne zhvillimin e turizmit ndersa me sa shohe ne Shqiperi ka mangesi ne ekzistencen e nje politike te plote qe sherben per promovimin e turizmit. Pra, duhet te krijohet nje seri instrumentesh permes te cileve do te terhiqen turistet per te njohur kete territor te panjohur me pare por me vlera te medha natyrore. Nga eksperienca ime personale, si turist pata mundesine dhe te vleresoja nje territor te panjohur per mua. Ne fakt sot shume pak e njohin Shqiperine dhe aq me pak njohin trashegimine kulturore, arkeologjike, folklorike dhe te tjera. Jane pikerisht keto element qe duhet te evidentohen per te stimuluar turistet mbi kete vend. Shqiperia karakterizohet nga pasuri natyrore qe mund ta klasifikojne ate ne vendet me turizem maksimal.
Shqiperia momentalisht karakterizohet nga nje situate politike jo te favorshme per zhvillimin e turizmit edhe pse jemi shume afer sezonit turistik....
Italia ka fatin qe te kete nje trashegimi kulturore te trasheguar brez pas brezi dhe nje pozicion gjeografik te pershtatshem mes vendeve fqinje. Ne sot kemi shume pak pune per te bere ne drejtim te imazhit. Normal qe edhe Italia ka nevoja urgjente per politika qe bejne te mundur permiresimin e sherbimeve, kryesisht ne ato vende ku turizmi eshte zhvilluar ne 20 vitet e fundit. Shqiperia duhet te marre nje pikenisje nga vendet qe jane fqinje me te sic eshte Greqia dhe Italia. Ajo duhet te ndjek ato politika qe bejne te mundur qe Shqiperia te kete ne qender te saj turizmin qofte ai malor apo bregdetar. Pasi ne keto vende ka shume emigrante qe duhet te flasin mbi pasurite e vendit t tyre, objektivi i pare sipas meje eshte tu tregosh vendeve fqinje per potencialet dhe vlerat kulturore. Personalisht qe kur erdha ne aeroport krijova nje imazh te mire per Shqiperine. Pra e ritheksoj se kryesor eshte permiresimi i imazhit.
Shqiperia karakterizohet nga nje trashegimi kulturore e theksuar. Cilat jane pengesat qe duhet te kaperceje territori shqiptar dhe Tirana ne vecanti per te cuar perpara turizmin e plote?
Gjeja e pare qe kam vleresuar kur kam qene ne Tirane dhe Lezhe eshte mikpritja. Edhe ne Itali kam njohur shume shqiptare, por kur erdha ketu vertetova plotesisht qe ju keni nje sens mikpritjeje shume te forte ne krahasim me vendet ballkanike. Ne fakt kjo te ben te ndjehesh mire duke qene mysafir dhe turist ne nje vend me bukuri natyrore dhe kulturore. Por duhet theksuar se kjo nuk eshte e mjaftueshme per te krijuar nje turizem te plote sepse kjo duhet te pasohet nga nje sere sherbimesh te tjera profesionale. Ne pergjithesi ne Tirane jam ndjere shume mire por duhet te vecoj faktin qe nuk munda te shijoja ate pjese te bukur qe kishte Tirana, sheshin "Skenderbej", duke qene se ai ndodhet ne ate gjendje qe eshte sot. Nje gje tjeter qe duhet permiresuar eshte edhe rikonstruksioni i disa pallateve te vjetra per t'i dhene qytetit nje pamje me te fresket.
Cili eshte mesazhi qe i percillni investitoreve per zhvillimin dhe permiresimin e potencialit turistik?
Gjithcka duhet te mbeshtetet ne turizmin sezonal ku cdo gje eshte e lidhur me detin ose malin. Gjithashtu duhet te permiresohen dhe krijohen nje seri sherbimesh qe do te kenaqin jo vetem turistet evropiane por edhe me gjere. Ndersa zhvillimi ne Tirane eshte i lidhur ngushte me zhvillimin e biznesit, pra duhet te zhvillohet nje turizem i lidhur me boten e biznesit.
Shqiperia sot dhe neser
Shqiperia ka shume per t'u ofruar turisteve persa i perket bukurise se saj natyrore te shumellojshme, kultures, trashegimise dhe vendeve arkeologjike. Gjithashtu ajo ka dhe klime te mrekullueshme Mesdhetare. Shqiperia ofron potencial te pafund per investitoret te cilet duan te perfitojne nga oportunitete te pa eksploruara ne turizem dhe te ndihmojne ne zhvillimin e kesaj industrie dhe ta bejne ate sektor kyc ne ekonomine e vendit. Gjate vitit 2009, numri i turisteve qe vizitoi Shqiperine arriti shifren 3,050,828. Kjo shifer perfaqeson nje rritje prej 35% krahasuar me vitin 2008, nje tregues i qarte i rritjes se fuqishme te krijuar nga permiresimet ne infrastrukture dhe kushtet e biznesit qe e mbeshtesin industrine turistike ne vend. Permiresime te vazhdueshme po ndermerren per te inkurajuar investitoret te zhvillojne infrastrukturen e turizmit ne Shqiperi. Ashtu si vendet e tjera te Ballkanit Perendimor, Shqiperia duhet te rregulloje legjislacionin dhe iniciativat e investimeve te projektuara per te mbeshtetur rritjen ekonomike te vendit ne krahasim me politikat dhe parimet e punes se Evropes. Qeveria Shqiptare ka mbeshtetur zgjerimin e tanishem dhe te ardhshem te turizmit si prioritet, me qellim transformimin e vendit ne nje destinacion turistik mesdhetar dhe ta vendose ate ne harten e turizmit boteror. Ne perpjekje per te mbeshtetur zhvillimin e vazhdueshem te industrise se turizmit ne Shqiperi dhe per ta bere kete vend nje destinacion turistik, rendesia e impenjimit aktiv te komunitetit vendas dhe nderkombetar te biznesit dhe partneritetet e forta ndermjet organizatave, qeverise dhe agjencive rajonale te zhvillimit eshte nje domosdoshmeri.