Si jetonin njerezit ne Evrope ne kohen e Luftes se Pare Boterore
Cfare ka mbetur nga e perditshmja e ushtareve gjate kesaj periudhe katastrofale te shekullit te 20-te Si e kujtojne ate te afermit dhe pasardhesit e tyre Keto pyetje kerkon tu pergjigjet nje projekt evropian i cili ka startuar ne mars te ketij viti me nisme te bibliotekes virtuale Europeana nje bashkepunim mes Bibliotekes Kombetare Gjermane dhe Universitetit Oksford. Deri me 2014 - me rastin e 100 vjetorit te fillimit te Luftes - do te mblidhen e do te digjitalizohen kujtime te mbledhura nga se paku dhjete vende te ndryshme. Gjermaneve u eshte bere thirrje qe te rremojne podrumet papafingot te shfletojne albumet e vjetra te fotografive dhe te nxjerrin dokumente fotografi orendi shtepiake qe u kane mbetur nga periudha 1914-1918. Dhe gjermanet e kane marre shume seriozisht kete detyre sic e treguan fushatat e sensibilizimit qe u zhvilluan ne disa qytete te Gjermanise si ne Frankfurt mbi Majn Berlin ose Regensburg Ne kete fundit ishte edhe Thomas Senne per te pare se cfare kujtojne regensburgasit nga Lufta e Pare Boterore.
100 vjet lufte boterore
Shumica e te pranishmeve ne aktivitetin me titull 100 vjet lufte boterore te organizuar nga Biblioteka Shteterore Regensburg jane te moshuar. Ata kane ardhur te krahasojne pervojat e te pareve te tyre gjate Luftes se Pare Boterore. Une ne fakt erdha vetem per te sjelle kete. Ma pat dhene im gjysh eshte nje fletore me kenge ushtaresh nga Lufta e Pare Boterore. Sa ta hedhin femijet ndonje dite ne plehra thashe me mire po e dorezoj ketu.
Menjehere dikush nga ekipi i perbere nga dymbedhjete anetare kujdeset per burrin qe me pare kishte pritur me durim ne radhen e gjate te formuar ne biblioteke. Nje burre tjeter i vjeter e i gjalle ka sjelle librezen ushtarake te te atit nga koha kur ishte ushtare kembesorie ne France. Ai ka shkruar aty nje per nje te gjitha betejat dhe plagosjet ndermjet viteve 1914 e 1918. Ne i thoshim gjithnje Baba na trego ndonje kujtim nga lufta por ai kundershtonte Jo se filloj pastaj e i shoh serish ne enderr. Por disa gjera na i ka treguar per shembull se si kur ishte i lenduar e u kishte thirrur ushtareve qe po terhiqeshin Na merrni edhe ne me vete.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Europeana
Sendet e mbledhura u dorezohen menjehere eksperteve te cilet i kontrollojne e i skanojne thote Frank Drauschke nga instituti privat i hulumtimeve Fact amp Files.
Ky eshte laboratori yne ku kemi stacione te ndryshme riprodhimesh per aparatet fotografike por edhe skanere per ti fotografuar dhe skanuar dokumentet. Tani per shembull po skanojme nje shpate cka natyrisht qe eshte pak e veshtire. Ne te eshte gdhendur stema e regjimentit 12 per artileri fushore te Mbreterise se Bavarise. Ne fillim ne bejme nje foto te pergjithshme te objektit dhe me pas fotografojme detajet si per shembull kete gdhendje.
Portali i internetit Europeana
Bashkepunetoret e trajnuar me pare mbajne shenime protokollare per ato sende qe permbajne elemente tragjike si per shembull nekrologjite. Erdhem ketu sepse historia e familjes sone eshte shume tragjike. Ungji ishte lenduar rende gjate betejave ne France. Im gjysh pra babai i tij shkoi ta kerkonte ne front por per fat te keq e gjeti te vdekur. Kur u kthye ne shtepi ne Passau ai lendoi veten ne te njejtin vend ku ishte lenduar i biri pra vrau veten. Babe e bir vdiqen brenda tri ditesh.
Iniciatori i dites sensibilizuese ne Regensburg eshte drejtuesi i bibliotekes shteterore te qytetit Bernhard Luumlbbers. Rezultatet e hulumtimit se bashku me fotografite do te mund te shihen me vone ne portalin e internetit bdquoEuropeana. Kjo eshte nje Biblioteke digjitale e financuar kryesisht nga Komisioni Evropian dhe qe ekziston ne 27 gjuhe. Dita perkujtimore eshte pas tre vjetesh. Atehere do te jete 100 vjetori i Luftes se Pare Boterore. Kjo date u morr si shkase per kete iniciative te lindur ne Oksford per te bere nje portal interneti me orendi e kujtime nga Lufta e Pare Boterore te cilat ndodhen ne pronesi private.
Jo vetem historianet por edhe shume qytetare interesohen per historine
Krikot qe blinin rezervistet ne perfundim te sherbimit ushtarak urdhrat e nderit kartolinat dhe fotot nga ushtria ishin sendet e para qe u mblodhen ne Regensburg.
Luumlbbers Natyrisht qe ato jane gjera shume te vlefshme per njerezit. Ata i kane ruajtur per gati 100 vjet kjo tregon se ata jane te lidhur personalisht me keto sende. Ky eshte nje dimension. Dimensioni tjeter eshte ai shkencor. Sa me shume sende te tilla te jene ne internet te jene prone publike e te hulumtohen publikisht aq me i qarte dhe i kthjellet behet perfytyrimi yne per ushtarin e thjeshte ne Luften e Pare Boterore.
Jo vetem historianet por edhe shume qytetare te tjere te interesuar per historine si per shembull nje grua qe nuk deshiron te na e kallezoje emrin e saj jane te prekur nga ky aksion.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift
Sepse shume njerez ruajne ne shtepi sende qe eshte gjynah qe te rrine te fshehura neper dollape. Aty ka shume shpesh gjera qe jane vertet te vlefshme per te cilat njerezit shpesh nuk jane te vetedijshem. Nuk eshte vetem ana financiare por ato jane thjesht sende te bukura e mund te ekspozohen perkohesisht diku ne menyre qe ti shohin te gjithe.
Nje ekspozite levizese neper muze te ndryshem nuk do te kete ne kete projekt por nje prezantim ne internet. Ai ka si synim te perhape njohuri per te perditshmen e luftes dhe te ndihmoje ne ngushtimin e hendeqeve ndermjet paleve kundershtare thote shefi i bibliotekes se Regensburgt Bernhard Luumlbbers Sa me shume qe ne mesojme per kete lufte dhe per tmerret e kesaj aq me shume arrijme ne perfundimin se duhet te merremi vesh miqesisht dhe jo armiqesisht me njeri-tjetrin.
Autor Thomas Senne
Redaktoi Bahri Cani