Spitalet, drejt rikonfigurimit, prezantohen skenarët e ndryshimit

Prezantimi i draftit të masterplanit u bë nga doktor Patrick McNally, i cili është edhe hartues

Spitale me m pak se 200 shtretr t ngritur n qytete, ku pjesa m e madhe e popullsis ka emigruar vazhdojn t llogariten si dhns t shrbimeve shndetsore. Mjek q ankohen se QSUT-ja mjekon pacientt e gjith Shqipris, ndrkoh q n vetm 12 prej 32 spitaleve rajonale dhe t rretheve shfrytzohen mbi 40% shtretrit. E gjendur n kt situat specialistt e shndetsis kan vn prball pikpyetjeve perspektivn e spitaleve rajonale dhe atyre t rretheve. Pr t ardhmen e 32 spitaleve t vendit sht prezantuar dje drafti i masterplanit, projekt i Ministris s Shndetsis me financim t Banks Botrore ku jan deklaruar modelet e mundshme pr riaktivizimin e tyre.

Mbledhja

Doktor Patrick McNally, hartues i draftit t masterplanit e shikon tejet problematike tendencn e prhapur t pacientve q krkojn trajtim t specializuar n spitale, gj q bn q ata t anashkalojn spitalet e tyre lokale, mund t anashkalojn gjithashtu edhe spitalet e qarkut dhe t shkojn drejt e te rajonalet ose duke anashkaluar t dyja e duke shkuar tek t Tirans. Sipas McNally, kjo tregohet edhe nga studimet pr dit qndrimi n krevat, ku n disa spitale t qarkut ka norma t qndrimit n m pak se 40%. Doktori thekson se kjo ka ardhur pr shkak se sistemi spitalor shqiptare vuan mungesn e shrbimit n spitalet rajonal dhe vendor, munges kjo e cila sht e perceptueshme.

“Ne prezantojm kto modele, q Ministria e Shndetsis t marr vendime pr t prmirsuar shrbimin e ofruar t t gjitha spitaleve rajonale n nivel bashkkohor. Paralelisht me kt plan MSH-ja duhet t shqyrtoj mundsit n nj rrafsh strategjik pr t ofruar disa shrbime t nivelit t tret n qendrat shtes pran spitalit “Nn Tereza””, -thot McNally. Ndrsa profesor doktor Isuf Kalo, i pranishm n prezantim, tha se n kt moment i gjith vendi po prballet me ndryshim t infrastrukturs, shkurtimin e kohs s arritjes s nj spitali nga nj tjetr. Sipas Kalos, n kto qytete jan ngritur edhe shum struktura private, t cilat duhet t merren parasysh n momentin q krkohet t fuqizohet nj spital shtetror. “Tjetr problem shum i rnd mendoj se sht mungesa e aparaturave n spitale publike, ku mjekt specialist adresojn pacientt pr diagnostikim drejt privatve. N kt pik shtja shtrohet nse spitalet duhet t jen ambulatore apo ditore, prandaj duhet par se sa kosto efektive kan spitalet tona dhe se far duhet ndryshuar”, - u shpreh Kalo, drejtor i QKCSA-s.

Modelet

Piksynimi n propozimet e ktij drafti masterplani sht dshira pr t rritur cilsin e shrbimeve t ofruara pacientve dhe si nj problem ky, rritja e siguris s pacientit. Kjo do t bhet me garancin se ata do t trajtohen n qendra ku n t cilat t gjitha burimet e nevojshme dhe t domosdoshme jan t mundura, 24 or n do dit t javs. Elementi i par, thuhet n draft, sht pr racionalizimin dhe centralizimin e strukturave dhe shrbimeve spitalore n shkall t spitalit rajonal. Pr t qen i efektshm, sistemi shndetsor duhet t jet efektiv financiarisht. Sipas McNally, modeli i pritshmris s pacientve, me vetm 40% kapacitet t shtretrve n spitalet e rretheve dhe 60% n disa prej spitaleve rajonale, sht nj tregues i qart i mungess s eficens financiare dhe realiteti i nj modeli t shrbimeve, t cilat mund dhe duhet t sigurohen npr rrethe. Plani parashikon q t ndrhyhet n tri pika, ku fillimisht t konfigurohen shrbimet, t sigurohet shrbimi i nj strukture pagesash, e cila prshtatet me ofrimin e shrbimeve si dhe t studiohet roli i praktikave private.

Pasojat pr spitalet rajonale

N kushtet e puns zgjedhore, prqendrimi i ekspertizs dhe burimeve t specializuara n spitalin rajonal do t lejoj - si shpjegohet tashm - nj dispozit m racionale dhe e fokusuar t dy pajisjeve t reja pr t prmirsuar pajisjet aktuale, por edhe pr t lejuar zbatimin e teknikave t reja t tilla si kirurgji endoskopike dhe laparaskopike dhe disponueshmrin e prhapur t endoskopis t miratuara nga qeveria. Ajo gjithashtu do t nxjerr, si nj konkluzion pr sigurimin e pajisjeve t reja, pr t siguruar prdorimin e saj efikas dhe efektiv, i cili do t shoqrohet nga nj program i planifikuar pr azhurnimin e aftsive t specialistve dhe ndoshta zhvillimin e specialiteteve t dyt si p.sh., kirurgji. Zbatimi i plot pr prmirsimin e ktyre aftsive mund t prfshij edhe sigurimin e disa shrbimeve t cilat deri tani jan ofruar vetm n spitalin “Nn Tereza” n Tiran, duke u dhn n disa qendra rajonale. Shrbimi i par duhet t merret me zvendsimet e mundshme t ribashkimit. Kto jan tani aktualisht n mnyr rutinore t dhn n nivelin e mesm. N kushtet e emergjencs, prqendrimi i stafit dhe nj ekspertiz m e madhe do t siguronte nj cilsi shrbimesh m t lart dhe nj siguri m t madhe pr pacientt e emergjencs.

Pasojat pr spitalet e rretheve

Si struktur aktuale, spitalet e rretheve sigurojn nj shrbim lokal, por t limituar dhe shtja kye pr ekipin n mnyr t prsritshme kan qen burimet e limituara dhe shkalla e limituar e shrbimeve q ato kan. Si t tilla, mundsit jan q ato t forcohen dhe t zgjerohen n mnyr t konsiderueshme, duke zhvilluar shrbimet dhe burimet e tyre ose duke i rikonfiguruar n spitale 24/7 bashk me t gjitha kostot q nj spital 24/7 pr t funksionuar plotsisht (megjithat, ndrtesa do t jet fizikisht e vogl) dhe duke ripar rolet e tyre.

Propozimi sht q n thelb, thuhet n draft, spitalet e rretheve t mos funksionojn 24 or. T gjith do t ken poliklinikn e tyre dhe do t rrisin kapacitetin e pacientve t jashtm, duke prfshir edhe aparatura t limituara me Rreze-X/ imaging dhe do t jet si nj qendr e jashtme pr qendrn e tyre rajonale. Pr m tepr, ku sht e prshtatshme, n varsi t popullsis dhe ku shtrirja gjeografike e mundson, do t ndrtohej nj struktur me salla funksionale pr t lejuar shtjet kirurgjikale ditore t zgjidhen n spitalet lokale, duke shkuar tek specialist kirurgjik tek qendra rajonale. Rikonfigurimi gjithashtu do t lejoj shtjet ditore dhe ambientet e ambulatorit t prdoren n funksionin e spitalit ditor nga nj shkall specialitetesh prtej atyre kirurgjike. sht e qart q kto procese zakonisht ln kapacitet t konsiderueshm bosh dhe t paprdorur brenda spitalit t mparshm t rrethit. Ktu kemi dy mundsi: E para sht ta prdorim kt burim si baz lokale pr njsit PHC. Kjo do t kishte prfitime t menjhershme n sjelljen e PHC dhe e dyta stafi i kujdesjes t mblidhet s bashku her pas here, pr prfitimin e tyre dhe t pacientve. Pr m tepr, paraqet nj mundsi pr t zhvilluar hapsir m tepr n bashkpunim agjencit e kujdesit lokale shtetrore vendore dhe sociale, si nj rezerv pr ata q kan nevoj pr kujdes ditor. T moshuarit dhe ata me problem msimi t cilt kan nevoj pr ndihm jan dy grupe, por ka edhe t tjer dhe ka mundsi pr eksplorim.

Pasojat pr stafin

Instanca e par q duhet t prballohet sht q specialistt e njsive do t futen n stafin spitalor t rajonit. Kjo do t prcaktohet nga kualifikimet e veanta dhe eksperienca dhe plani q do t prgatitet nga spitali rajonal pr zhvillimin e secilit prej shrbimeve t tij. Ekipi do t parashikoj nevojn pr nj shkall ritrajnimi t paktn pr disa raste. Pr aq sa i prket stafit t infermieris, do t vazhdoj t ket nevoj pr nj staf lokal dhe pr t prballuar kapacitetin shtes, i cili n burimet e njsive prdoret nga strukturat e kujdesit shtetrore vendore ose sociale n t cilat stafi mund t transferohet.

Do t ket pa dyshim disa prarje dhe risistemime t nevojshme pr stafin, por duke u bazuar n eksperiencn e zbatimit t disa rikonfigurimeve t ngjashme t spitaleve n zona t tjera rurale dhe t njsive, punsimi i prgjithshm lokal do t jet i vogl.

Rruga tjetr sht t prdoret rikonfigurimi si kosto madhore dhe n mnyr formale t zvoglohet numri i stafit, me mbajtjet e prshtatshme. Kjo on drejt nj vendimi politik pr sa i prket rrugs te ciln do t ndjekin - ruajtjen e punonjsve ose minimizimi i kostove t stafit.

Shfrytzimi i shtretrve n spitalet e rretheve

Skrapar 12.1%

Kuov 26.6%

Bulqiz 40.3%

Mat 41.5%

Kruj 28.2%

Gramsh 44.6%

Librazhd 51.9%

Peqin 8.8%

Lushnj 49.7%

Mallakastr 10.1%

Prmet 21.2%

Tepelen 15.3%

Devoll 37.2%

Kolonj 12.7%

Pogradec 27.3%

Has 80.8%

Tropoj 28.3%

Mirdit 31%

Malsi e Madhe 1.5%

Delvin 25.5%

Sarand 37.3%

Shfrytzimi i shtretrve n spitalet rajonale

Berat 37.9 %

Dibr 48.8%

Elbasan 31.3%

Durrs 43.5%

Fier 31.3%

Gjirokastr 40.5%

Kor 32.9%

Kuks 47.9%

Lezh 71.1%

Shkodr 37.3%

Tiran 77%

Vlor 61.9%