Spiunazhi rus ne Evropen Lindore Gregory Feifer
Shefi i zyres ushtarake te presidentit, perfaqesuesi i Cekise ne NATO dhe zevendesshefi i kabinetit te presidentit, kane dhene doreheqje pasi nje spiun rus kishte kontaktuar me zyrat e tyre, duke shenuar keshtu rrezikun me te madh per sigurine e ushtrise ceke. Agjenti, nje cek me emrin Robert Rachardzo, i cili kishte punuar si psikolog per sherbimin korrektues, eshte zhdukur vitin e kaluar dhe supozohej se gjendej ne Rusi. Ky agjent i zbulimit ushtarak ishte shoqeruar me nje majore ushtarake, e cila kishte punuar si shefe kabineti per te tre gjeneralet.
Karel Randak, ish-udheheqes i sherbimit cek te zbulimit, thote se zhvillimet e fundit konfirmojne ate cfare jane duke bere ruset ne Republiken Ceke. “Jam i sigurt se kete e bejne kudo, ne Shtetet e Bashkuara, Britanine e Madhe, Ameriken e Jugut. Nuk jam i befasuar dhe nuk mendoj se Republika Ceke ben perjashtim”, thote z. Randak.
Ende nuk eshte e qarte se cfare informacionesh ka arritur te mbledhe agjenti rus, por rasti i tij eshte deshmia e fundit mbi perpjekjet e Rusise per te shtuar pranine e spiunazhit ne Ceki.
Sipas zbulimit cek, se paku nje e treta e komunitetit diplomatik te Rusise ne Prage, se paku 60 persona, jane duke bere spiunazh, kryesisht ne fushen e energjise. Eksperti per ceshtje ushtarake ne Moske, Aleksander Golts, thote se qeveria e Rusise mbeshtetet fuqishem ne informacionet qe grumbullon nepermjet spiunazhit. Ai thote se kjo forme e te vepruarit pasqyron mendesine e lidereve, posacerisht te kryeministrit Vladimir Putin, ish-oficer i KGB-se. “Ne pikepamjet e Vladimir Putinit, asgje qe thuhet ne opinion, s’mund te jete e vertete. E verteta fshihet dhe mund te zbulohet vetem me mjete te posacme”, thote z. Golts. Per te, nuk eshte aspak befasues fakti se spiunazhi i Rusise eshte i perqendruar ne vendet e reja anetare te NATO-s dhe te Bashkimit Evropian. Ai thekson se ish-vendet e bllokut sovjetik, sic eshte Cekia, te cilat kane tash lidhshmeri me dokumente nga organizatat perendimore nderkombetare, jane shenjestra te natyrshme per spiunazhin e Rusise.
Jaroslav Plesl, gazetar cek, ka hetuar ndikimin rus ne Republiken Ceke dhe thote se Moska ende e sheh kete republike si pjese te kufirit midis ish-Bashkimit Sovjetik dhe Perendimit. Megjithate, ai vlereson se forma e vjeter e spiunazhit qe mbeshtetej vetem ne sherbimet e zbulimit eshte vetem nje nga perpjekjet e shumta te Moskes per te shtrire ndikimin ne Republiken Ceke. Plesl eshte i mendimit se kompanite e kontrolluara nga shteti dhe ato te ndikuara nga Rusia kane qene aktive ne lobim per interesat e Rusise, vecanerisht ne sektorin e energjise. “Ato kane qene shume aktive ne themelimin e bizneseve dhe krijimin e lidhjeve ekonomike midis biznesmeneve ruse dhe ceke, por edhe politikaneve. Keto praktika mund te konsiderohen si shume moderne”, thekson zoti Plesl.
Sidoqofte, perzgjedhja e nje qeverie te re kete vit ne Ceki, mund ta prapesoje valen ne rritje te ndikimit rus ne kete vend. Kryeministri i qendres se djathte, Petr Necas, duket te jete me serioz ne betejen e tij per te mposhtur ndikimin e Moskes.
Gazetari Plesl thote se derisa Necas te jete ne pushtet, do te kete gjithnje e me shume raste qe do te zbulohen ne opinion mbi ndikimin e Rusise ne Ceki. Dhe, kjo nenkupton se do te zbulohen me shume spiune ruse.