Tabutë e fundit të Europës

Ju gjithmonë mund të besoni te amerikanët, ka thënë Winston Churchill, sepse në fund ata do të bëjnë gjënë e duhur, pasi të kenë shteruar të gjitha mundësitë e tjera. Për 18 muajt e fundit, kjo ka qenë metoda e Europës për përballjen e krizës së borxhit sovran, si dhe: ka marrë vendimet e nevojshme , por gjithmonë si zgjidhjen e fundit.     
Edhe një herë, më 21 korrik, udhëheqësit e eurozonës shpallën se ajo që ishte më parë e paimagjinueshme, në fakt, është e nevojshme. Ata hoqën dorë nga pretendimi se Greqia është me aftësi pagimi, pranoi se normat e interesit të tepërt mund t’ua bëjnë problemin akoma më keq, ranë dakord ti zgjasin më shumë dhe më afatgjatë kreditë, bëri thirrje për huadhënës privat që të mbajnë një pjesë të ngarkesës, garantoi se qeveria edhe nëse obligacionet greke janë renditur në mungesë të zgjedhura, bankat greke nuk do të shfarosen nga qasjet e likuiditetit, duke njohur nevojën për të mbështetur rritjen ekonomike, dhe duke u pajtuar për të zgjeruar fushën e Faciliteteve Europiane për Stabilitet Financiar, duke e bërë atë një mjet më fleksibël për ndërhyrje. Për Gjermaninë, Francën, Bankën Qendrore Europiane, dhe lojtarë të tjerë, këto përballje kanë një kosto në drejtim të reputacionit, kapitalit politik dhe ligjor në liri veprimi. Vendimet e korrikut ishin mjaft të gjera për të gjithë që ishin në gjendje të kërkonin sukses. Por lojtarët do ti duhet të shpjegojnë se pse u kaluan linjat e kuqe. Të gjithë, pa dyshim, do të pretendojnë se kjo është hera e fundit. A është e vërtetë kjo? A janë thyer tabutë e fundit? Apo do një tjetër mbledhje samiti krize së shpejti me masa edhe më të guximshme dhe mohimet? Në rastin e Greqisë, ka një azhurnim të vërtetë. Në vend të një ekuacioni pa një zgjidhje, udhëheqësit evropianë kanë zëvendësuar një tjetër, e cila nuk duket e pazgjidhshme. Duke vendosur për sigurimin e një kredie të lirë dhe duke rënë dakord për një reduktim të borxhit , ata kanë filluar e borxhit. Për fat të keq, me kushtin e huadhënësve privatë është shumë e kufizuar në madhësi dhe kjo duhet të ishte me frikë se sektorit zyrtar do ti duhet të mbajnë barrën e reduktimeve të borxhit në të ardhmen. Por të paktën tabuja e ristrukturimit të borxhit privat, e cila kishte qenë në majë të diskutimeve për këtë muaj, ishte thyer. Një rënie e borxhit publik nuk do ta bëjë kompaninë greke më konkurruese ose të krijojë vende pune për të papunët - edhe pse kjo do ta ndihmonte. Shumë besojnë se, në qoftë se Greqia është për të rimarrë, do të jetë e nevojshme për të thyer tabunë e vërtetë të euros dhe rivendosjen e një monedhë kombëtare. Rezultati i kësaj do të jetë zhvlerësimi i menjëhershëm, përtej asaj që kërkon rivendosjen e konkurrencës. Kur Argjentina theu lidhjen e saj me dollarin në vitin 2002, “pezo” humbi katër të pestat e vlerës së saj. Por pretendimet financiare në Greqi janë të shprehura në euro. Konvertimit të detyruar do t’i shkatërronte shumë vlerën e kursimeve, dhe luhatjet e vlerave te monedhës do të rezultonin dhe do të lëshon një valë me falimentime (në Greqi apo në pjesën tjetër të eurozonës, varet nga kushtet e sakta të konvertimit). Edhe para shockut, do të ishte  një bankë kursimtarësh që do të kandidonte për të zhvendosur asetet e tyre, duke shkaktuar  një rrëzim të një sistemi financiar. Për më tepër, duke u mbështetur nga larg nga një masë të tillë, pjesa tjetër e eurozonës do të jetë e dobësuar,dhe do të fillojë testimi i spekulatorëve mbi vlerën e vërtetë të euros gjermane, frënge, ose asaj portugeze. E gjithë kjo bën një rregullim Brenda një eurozone të preferueshme, përkundër shumë vështirësive që ajo paraqet si dhe shpenzimeve që përfshihen. Për eurozonën në tërësi, masat e shpallura në korrik nuk do të shpërndajnë shqetësime në lidhje me vendet e tjera, veçanërisht në Itali dhe Spanjë. Një nga dobësitë më  të mrekullueshme e zbuluar gjatë disa muajve të fundit është korrelacioni mes krizave bankare dhe borxhit Sovran të krizës. Në Greqi, pozicioni i vështirë fiskal është një kërcënim për bankat, ku portofoli i letrave me vlerë i qeverisë, është dy here më i madh se kapitali i tyre. Të njëjtën frikë përshkon dhe Italia. Në Irlandë, ishin humbjet e bankave që sollën në gjunjë  qeverinë e saj. Qeveria e Spanjës është dobësuar për të njëjtat arsye. Pavarësisht se cila parti është në pushtet, logjika është e njëjtë: financiarisht shtetet shqetësohen për dobësimin e bankave, për shkak të vlerës në rënie letrave me vlerë të qeverisë , ndërsa bankat në gjendje të vështirë dobësojnë shtetet, për shkak të shpenzimeve të parashikuara bailout. Ky rezulton një cikël vicioz nga refuzimi për të diversifikuar dhe t’i ndarë rreziqet. Në Shtetet e Bashkuara, bankat që janë të përfshira në Delaware nuk ndjejnë asnjë detyrim që të mbajnë lidhjet nga ai shtet. Në vend të kësaj, ata mbajnë letra me vlerë federale. Dhe kjo ndodh në qeverinë federale në Uashington, DC, jo në shtetin e Nju Jorkut, që është përgjegjëse për bailing nga Wall Street. Kjo nuk do të eliminojnë të gjitha rreziqet, por ajo i shpërndahet atyre dhe nënkupton që, në fytyrën e vrullshme financiare, thirrjet mund të bëhen në bankën qendrore. Evropa nuk është një shtet federal, por elasticiteti në eurozonë do të jetë rritur në një masë të madhe , nëse do të ishin siguruar depozitat e grumbulluara - të cilat padyshim do të kërkojnë ndryshime në mbikëqyrjen bankare - dhe nëse bankat e pronat e tyre të larmishme do të ishin përfaqësues të eurozonës, si një e tërë (përmes eurobonove, për shembull). Evropa ka filluar të lëvizë me kujdes në këtë drejtim duke e zgjeruar fushën e objektit të saj financiar. Por bashkimi i rrezikut mbetet tabu. Kjo nuk është e qartë nëse kjo do të mbetet tabu e pathyer deri në fund të krizës.

Jean Pisani-Ferry është Profesor i Ekonomisë në Université Paris-Dauphine, dhe anëtar i Këshillit të Kryeministrit francez për analizën ekonomike.     
Marrë nga Project-Syndicate