Te burgosurit mundesi punesimi
Tirane- Te gjithe te denuarit, te cilet duan te ndihmojne familjet e tyre me te ardhura, apo te perballojne vete shpenzimet e burgut, do te kene mundesi punesimi. Ministria e Drejtesise ka miratuar Rregulloren e Pergjithshme te Burgjeve, ku percaktohet menyra sesi mund te perfitosh edhe nje vend pune gjate kohes qe je duke vuajtur denimin. Nga ana tjeter burime nga Drejtoria e Pergjithshme e Burgjeve bene me dije per gazeten "KJ" se, disa biznese kane lidhur kontrate per te punesuar te denuarit. Kryesisht keto biznese jane firma ndertimi, ndersa ka edhe rrobaqepesi per grate e denuara.
Punesimi
Ne Rregulloren e Pergjithshme te Burgjeve sqarohej se te burgosurit kane te drejte te punojne ne perputhje me aftesite fizike, shendetesore dhe psikologjike. I punesuar mund te jete cdo i denuar pavaresisht denimit, qe ai ka marre me vendim te gjykates. Te gjithe te denuarit do te kene edhe sigurimet e tyre shoqerore. Menyra sesi do te punesohen te denuarit do te te jete ne perputhje edhe me formimin e tyre profesional, aftesite fizike dhe mendore te tij. "Me urdher te Drejtorit te I.E.V.P, te burgosurit i kerkohet te marre pjese ne parandalimin e katastrofave natyrore, epidemike, aksidenteve ose eliminimin e pasojave te tyre.", theksohej ne rregullore. Ndersa ne lidhje me te burgosurit me probleme psikike, percaktohet se keta te fundit kane te drejte qe te vihen ne pune, kur kjo i sherben qellimeve terapeutike. Vertetimi i gjendjes psikologjike, do te behet kundrejt raportit mjekesor perkates, te leshuar sipas legjislacionit ne fuqi.
Shperblimi per punen
Personat te privuar nga liria, sapo te nisin punen e tyre do te nenshkruajne edhe kontraten e tyre. Ata nuk do te kene page me e ulet se paga minimale e caktuar me vendim te Keshillit te Ministrave. Paga e tyre do te perbehet nga te ardhurat qe i jepen periodikisht te burgosurit te punesuar nga administrata e burgut, per te mbuluar shpenzimet e zakonshme gjate qendrimit ne burg. Shuma qe burgu, ruan ne llogarine personale te burgosurit te punesuar, e cila i jepet atij kur perfundon ekzekutimi i vendimit me burgim, shume e cila perbehet nga te pakten 10 % e vleres se pages per punen. Si dhe shumen qe i pergjigjet detyrimeve ndaj sigurimeve shoqerore, shendetesore, tatimeve si dhe detyrimeve dhe shpenzimeve qe ka i burgosuri gjate kohes se qendrimit ne burg, te cilat percaktohen me urdher te Ministrit te Drejtesise. Te denuarit kane te drejte qe te lejojne te afermit e tyre te marrin shuma te ardhurash nga llogarite e tyre, por duhet te lene detyrimisht ne llogari nje shume jo me te vogel se gjysma e pages minimale mujore ne muaj. Pervec kesaj ndaj te burgosurve do te kete edhe sanksione ne rastet e keqdashjes, mungeses se vullnetit apo cilesise se dobet te kryerjes se punes dhe detyrave te tjera te ngarkuara.
Te denuarit mund te punesohen:
Duke lidhur kontrate pune me burgun
Duke lidhur kontrate pune me persona te trete juridike, vendas apo te huaj per pune, e cila mund te kryhet brenda ambienteve te burgut, apo jashte tij me aprovimin e drejtorit te Burgut
Duke u vetepunesuar
Procedura e punesimit te burgosurit
Cdo i burgosur qe kerkon te punesohet, i paraqet kerkese drejtorit te burgut, ne te cilen eshte duke vuajtur denimin e tij. Ai merr ne konsiderate natyren e punes per te cilen i burgosuri ka paraqitur kerkese, gjendjen ekonomike te familjes se tij, kohen e qendrimit ne kete institucion, kohen kaluar ne gjendje joaktive ne pune gjate periudhes se ekzekutimit te vendimit me burgim. Po ashtu ne vemendje te drejtorise se burgut do te jete edhe menyra e sjelljes se te burgosurit, aftesite profesionale te tij, detyrat e tjera te ngjashme te kryera ne te kaluaren, personalitetin e tij. Pas kerkeses drejtoria e burgut brenda 10 diteve aprovon kerkesen, apo sipas rastit lidh kontraten e punes. Ne rast refuzimi, i kthen pergjigje me shkrese kerkuesit, duke paraqitur shkaqet e refuzimit. Per cdo kerkese qe paraqitet per punesim duhet te vleresohen edhe rrezikshmeria e te denuarit ne menyre te tille qe ketij te fundit t'i jepet mundesi punesimi ne burg apo jashte tij. Per te denuarit te cilet paraqesin kerkesa per punesim artizanal, ata mund ta zhvillojne aktivitetin e tyre ne ambientin e burg, por pa perdorur pajisje te rrezikshme per rendin dhe sigurine ne burgje dhe te mos perbejne shqetesim per te burgosurit e tjere.
Te denuarit do mbarojne arsimimin e lene pergjysme
Drejtoria e Pergjithshme e Burgjeve iu ka krijuar mundesi te gjithe te denuarve, apo te paraburgosurve per te vazhduar studimet e tyre te lena pergjysme. Keshtu te burgosurit, qe nuk e ka perfunduar arsimin nentevjecar, i krijohen kushte per perfundimin e tij, me program te vecante te miratuar nga Ministria e Arsimit. Per te miturit e burgosur, merren masa qe te mos nderpresin vazhdimin e arsimit te detyruar. Mesimdhenia do te realizohet nga mesues. Ne perfundim, i burgosuri pajiset me dokumentin qe verteton perfundimin e arsimimit dhe rezultatet e tij. I burgosuri nxitet te marre pjese per arsimimin ne nivele me te larta brenda dhe jashte burgut. Per te burgosurit qe studiojne ne nivelin 9 vjecar dhe te mesem, burgu merr persiper mbulimin e shpenzimeve per arsimim. Te burgosurit kane te drejte te kryejne edhe kurse profesionale. Mesimdhenia ne keto kurse do te realizohet ne burg ose jashte tij nga profesioniste, perzgjedhja e te cileve dhe dhenia e autorizimit perkates behet nga drejtori i burgut.
Projektet e punesimit
Ne projektet e punesimit te burgosurve, punedhenesi duhet te parashikoje qe t'i jape punemarresit mjetet dhe materialet e nevojshme per kryerjen e punes, me perjashtim te rasteve kur parashikohet ndryshe me marreveshje ose kur keto mjete apo materiale mund te cenojne sigurine ne burgje. Punedhenesi duhet te parashikoje edhe sigurimin dhe permiresimin e vazhdueshem te kushteve te punes, mbrojtjen ne pune, sigurimin teknik, kushtet higjieno-shendetesore, mundesine e perballimit te shpenzimeve per ushqim dhe trajtim mjekesor te punemarresve, transportin e punonjesve ne qendren e punes ne rastin e punes jashte institucionit te vuajtjes se denimit, si dhe cdo element tjeter te nevojshem per zhvillimin e aktivitetit te punes. Punedhenesi mund te perjashtoje te burgosurin nga puna duke respektuar proceduren ligjore per zgjidhjen e kontrates se punes, per shkaqe qe konsiderohen te arsyeshme ne baze te legjislacionit te punes ne fuqi.
Kontrata
Kontratat e punes per te burgosurit, nuk duhet te permbajne kushte me pak te favorshme se ato te parashikuara ne kontraten e punes per punemarresit ne gjendje te lire, me perjashtim te kufizimeve qe rrjedhin nga aktet ligjore dhe nenligjore per kete kategori te punesuarish.
Procedura e vleresimit dhe miratimit te kerkeses
Te denuarit te cilet dorezojne nje kerkese per te pasur nje pune gjate kohes qe jane duke vuajtur denimin e tyre duhet te paraqesin edhe disa dokumente. Keshtu personit qe i eshte privuar liria duhet te paraqese formularin standard te aplikimit i plotesuar, i cili miratohet nga Ministri i Drejtesise. Vendimin e gjykates per regjistrimin si person juridik te kerkuesit, ne te cilin duhet te jete perfshire aktiviteti per te cilin kerkon te punesoje te burgosurin. Certifikaten e regjistrimit ne organin tatimor, vertetim nga gjykata, prokuroria, sherbimi i permbarimit dhe organet tatimore ku tregohet se personi i interesuar nuk eshte ne proces gjyqesor penal, hetimor apo ka detyrime te pashlyera.
Punesimi
Ne Rregulloren e Pergjithshme te Burgjeve sqarohej se te burgosurit kane te drejte te punojne ne perputhje me aftesite fizike, shendetesore dhe psikologjike. I punesuar mund te jete cdo i denuar pavaresisht denimit, qe ai ka marre me vendim te gjykates. Te gjithe te denuarit do te kene edhe sigurimet e tyre shoqerore. Menyra sesi do te punesohen te denuarit do te te jete ne perputhje edhe me formimin e tyre profesional, aftesite fizike dhe mendore te tij. "Me urdher te Drejtorit te I.E.V.P, te burgosurit i kerkohet te marre pjese ne parandalimin e katastrofave natyrore, epidemike, aksidenteve ose eliminimin e pasojave te tyre.", theksohej ne rregullore. Ndersa ne lidhje me te burgosurit me probleme psikike, percaktohet se keta te fundit kane te drejte qe te vihen ne pune, kur kjo i sherben qellimeve terapeutike. Vertetimi i gjendjes psikologjike, do te behet kundrejt raportit mjekesor perkates, te leshuar sipas legjislacionit ne fuqi.
Shperblimi per punen
Personat te privuar nga liria, sapo te nisin punen e tyre do te nenshkruajne edhe kontraten e tyre. Ata nuk do te kene page me e ulet se paga minimale e caktuar me vendim te Keshillit te Ministrave. Paga e tyre do te perbehet nga te ardhurat qe i jepen periodikisht te burgosurit te punesuar nga administrata e burgut, per te mbuluar shpenzimet e zakonshme gjate qendrimit ne burg. Shuma qe burgu, ruan ne llogarine personale te burgosurit te punesuar, e cila i jepet atij kur perfundon ekzekutimi i vendimit me burgim, shume e cila perbehet nga te pakten 10 % e vleres se pages per punen. Si dhe shumen qe i pergjigjet detyrimeve ndaj sigurimeve shoqerore, shendetesore, tatimeve si dhe detyrimeve dhe shpenzimeve qe ka i burgosuri gjate kohes se qendrimit ne burg, te cilat percaktohen me urdher te Ministrit te Drejtesise. Te denuarit kane te drejte qe te lejojne te afermit e tyre te marrin shuma te ardhurash nga llogarite e tyre, por duhet te lene detyrimisht ne llogari nje shume jo me te vogel se gjysma e pages minimale mujore ne muaj. Pervec kesaj ndaj te burgosurve do te kete edhe sanksione ne rastet e keqdashjes, mungeses se vullnetit apo cilesise se dobet te kryerjes se punes dhe detyrave te tjera te ngarkuara.
Te denuarit mund te punesohen:
Duke lidhur kontrate pune me burgun
Duke lidhur kontrate pune me persona te trete juridike, vendas apo te huaj per pune, e cila mund te kryhet brenda ambienteve te burgut, apo jashte tij me aprovimin e drejtorit te Burgut
Duke u vetepunesuar
Procedura e punesimit te burgosurit
Cdo i burgosur qe kerkon te punesohet, i paraqet kerkese drejtorit te burgut, ne te cilen eshte duke vuajtur denimin e tij. Ai merr ne konsiderate natyren e punes per te cilen i burgosuri ka paraqitur kerkese, gjendjen ekonomike te familjes se tij, kohen e qendrimit ne kete institucion, kohen kaluar ne gjendje joaktive ne pune gjate periudhes se ekzekutimit te vendimit me burgim. Po ashtu ne vemendje te drejtorise se burgut do te jete edhe menyra e sjelljes se te burgosurit, aftesite profesionale te tij, detyrat e tjera te ngjashme te kryera ne te kaluaren, personalitetin e tij. Pas kerkeses drejtoria e burgut brenda 10 diteve aprovon kerkesen, apo sipas rastit lidh kontraten e punes. Ne rast refuzimi, i kthen pergjigje me shkrese kerkuesit, duke paraqitur shkaqet e refuzimit. Per cdo kerkese qe paraqitet per punesim duhet te vleresohen edhe rrezikshmeria e te denuarit ne menyre te tille qe ketij te fundit t'i jepet mundesi punesimi ne burg apo jashte tij. Per te denuarit te cilet paraqesin kerkesa per punesim artizanal, ata mund ta zhvillojne aktivitetin e tyre ne ambientin e burg, por pa perdorur pajisje te rrezikshme per rendin dhe sigurine ne burgje dhe te mos perbejne shqetesim per te burgosurit e tjere.
Te denuarit do mbarojne arsimimin e lene pergjysme
Drejtoria e Pergjithshme e Burgjeve iu ka krijuar mundesi te gjithe te denuarve, apo te paraburgosurve per te vazhduar studimet e tyre te lena pergjysme. Keshtu te burgosurit, qe nuk e ka perfunduar arsimin nentevjecar, i krijohen kushte per perfundimin e tij, me program te vecante te miratuar nga Ministria e Arsimit. Per te miturit e burgosur, merren masa qe te mos nderpresin vazhdimin e arsimit te detyruar. Mesimdhenia do te realizohet nga mesues. Ne perfundim, i burgosuri pajiset me dokumentin qe verteton perfundimin e arsimimit dhe rezultatet e tij. I burgosuri nxitet te marre pjese per arsimimin ne nivele me te larta brenda dhe jashte burgut. Per te burgosurit qe studiojne ne nivelin 9 vjecar dhe te mesem, burgu merr persiper mbulimin e shpenzimeve per arsimim. Te burgosurit kane te drejte te kryejne edhe kurse profesionale. Mesimdhenia ne keto kurse do te realizohet ne burg ose jashte tij nga profesioniste, perzgjedhja e te cileve dhe dhenia e autorizimit perkates behet nga drejtori i burgut.
Projektet e punesimit
Ne projektet e punesimit te burgosurve, punedhenesi duhet te parashikoje qe t'i jape punemarresit mjetet dhe materialet e nevojshme per kryerjen e punes, me perjashtim te rasteve kur parashikohet ndryshe me marreveshje ose kur keto mjete apo materiale mund te cenojne sigurine ne burgje. Punedhenesi duhet te parashikoje edhe sigurimin dhe permiresimin e vazhdueshem te kushteve te punes, mbrojtjen ne pune, sigurimin teknik, kushtet higjieno-shendetesore, mundesine e perballimit te shpenzimeve per ushqim dhe trajtim mjekesor te punemarresve, transportin e punonjesve ne qendren e punes ne rastin e punes jashte institucionit te vuajtjes se denimit, si dhe cdo element tjeter te nevojshem per zhvillimin e aktivitetit te punes. Punedhenesi mund te perjashtoje te burgosurin nga puna duke respektuar proceduren ligjore per zgjidhjen e kontrates se punes, per shkaqe qe konsiderohen te arsyeshme ne baze te legjislacionit te punes ne fuqi.
Kontrata
Kontratat e punes per te burgosurit, nuk duhet te permbajne kushte me pak te favorshme se ato te parashikuara ne kontraten e punes per punemarresit ne gjendje te lire, me perjashtim te kufizimeve qe rrjedhin nga aktet ligjore dhe nenligjore per kete kategori te punesuarish.
Procedura e vleresimit dhe miratimit te kerkeses
Te denuarit te cilet dorezojne nje kerkese per te pasur nje pune gjate kohes qe jane duke vuajtur denimin e tyre duhet te paraqesin edhe disa dokumente. Keshtu personit qe i eshte privuar liria duhet te paraqese formularin standard te aplikimit i plotesuar, i cili miratohet nga Ministri i Drejtesise. Vendimin e gjykates per regjistrimin si person juridik te kerkuesit, ne te cilin duhet te jete perfshire aktiviteti per te cilin kerkon te punesoje te burgosurin. Certifikaten e regjistrimit ne organin tatimor, vertetim nga gjykata, prokuroria, sherbimi i permbarimit dhe organet tatimore ku tregohet se personi i interesuar nuk eshte ne proces gjyqesor penal, hetimor apo ka detyrime te pashlyera.