Të kërkosh sigurinë përmes pasigurisë

“A do t ket trazira?”, “’do t ndodh, po t mos shkojn socialistt n Parlament?”, “Kemi frik, se mos ndodh dika”. Ka disa muaj q e dgjon nj refren t ksaj natyre nga njerz t thjesht. Ndrkoh, nga krahu i majt i politiks, do dit kemi deklarata pr protesta t vazhdueshme dhe t prditshme, deri n rrzimin e qeveris, si pr ta mbajtur pezull kt ndjesi paqartsie dhe pasigurie n publikun shqiptar. N kt paqartsi dhe pasiguri, n mnyrn se si do t rrjedhin ngjarjet politike n vend, tek kta njerz ndihet edhe nj ndjesi frike. E dgjon kt dialog, kryesisht tek elektorati i majt. Duket qartazi nj prirje pr t prhapur nj re pasigurie dhe frike mes vedit, n mnyr q m pas ta zgjerojm kt fushat tek sa m shum njerz apo nj publik m i gjer. Duke pasur precedent trazirat dhe duke qen recidivist n t qenit n vmendje t ndrkombtarve, pr nj klim dhune, dokush do t’i friksohej lvizjeve populiste n Shqipri. Dhe krkesat e vazhdueshme t opozits pr protesta, po krijojn frikn n opinion publik, q mund t degjenerojn n trazira. Protestat e opozits t japin ndjesin e nj klime pasigurie n Shqipri. T paktn kshtu po perceptohet nga nj publik i thjesht, t cilt jan t margjinalizuar nga jeta politike. Me sa duket, po ndiqen metoda famkeqe marrje dhe mbajtje pushteti. Nprmjet terrorit dhe friks, njerzit jan m lehtsisht t dominueshm.

“Bota mund t udhhiqet vetm me frik”, - mson Hitleri dishepujt e tij. Kjo shprehje sht shembulli m i mir i prdorimit t friks nga politika. Frika ather shndrrohet n manipuluese, bllokuese e aksioneve dhe e reaksioneve, fush-loj pr t justifikuar nj vendim apo nj aksion. Taktika e atij q e prdor frikn, sht t prodhoj n mnyr efikase sjellje pasive dhe t mbaj nn kontroll, masn. Historia na mson q frika zhvillon mekanizma autoritar. Pr t krijuar kto efekte terrori dhe frike ngrihen kriza mosbesimi te qytetart, krijohet nj sindrom alarmi dhe kshtu arrihet n ndarjen e madhe, deri n “pra e sundo”. T udhheqsh duke ngjallur ndjenjn e friks, nuk sht vese akti ekstrem q dshmon nj kriz t thell. Ajo i hap rrug nj totalitarizmi, n dukje t but, por jo m pak mbyts, sesa eksperiencat e tjera autoritariste. “N vend t nj sistemi vlerash t nj shoqrie “t sigurt” ndrhyn sistemi vlerave t nj shoqrie “t pasigurt” (Ulirich Beck)”. T udhheqsh nprmjet friks sht shkallarja e fundit e dekadencs s politiks, kriza finale e nj demokracie prfaqsuese dhe afirmimi i nj totalitarizmi shoqror. Tensioni, ankthi, pasiguria sht pjes e luftrave, jo e paqes. “Shoqria ka evoluar dhe bn progres nprmjet luftrave”, “Lufta, motori i progresit, q on prpara shoqrin njerzore” jan teori marksiste, n periudha trazirash dhe tranzicionesh.

T mbash nj turm n pasiguri, q rrjedhimisht sjell ankth, frik, terror, sht nj mendsi, e cila ngre kryet sidomos n periudha tranzicionesh t mdha, n prmbysje shtresash shoqrore. T reklamosh, se do t sjellsh siguri, paqe dhe prosperitet, mbi baz pasigurie, sht ajo ka po prcjell opozita jon, t paktn n publikun e thjesht. N 1789, Revolucioni Francez shkundi botn nga mentalitete t vjetra, n prhapjen e tri shtyllave, ku do t mbshtetej m pas shoqria moderne: liri, barazi, vllazrim. Vetm pas pak vitesh, n 1793, Komiteti i Shndetit Publik n Franc instalonte “diktaturn e liris”. Ndrsa paradite Robespieri shkruante "Deklaratn Universale t t Drejtave t Njeriut", pasdite organizonte prerje kokash spektakolare t politikanve kundrshtar, q konsideroheshin armiqt e liris. Po ka dhe shum raste t tjera, si pr shembull revolucioni i madh n historin e njerzimit, ai i vitit 1917. N emr t barazis totale pr t realizuar botn e prkryer, sistemi i vetm ishte q t kalohej nprmjet diktaturs s proletariatit. “Na vjen shum keq pr njerzit q mendojn ndryshe, por pr ata nuk ka m vend”. Ashtu si m par, gjat Revolucionit Francez, ata q nuk ishin “t lir” duhet t vdisnin, edhe n Revolucioni Rus, ata q nuk ishin “proletar” do kishin t njjtin fat. T mbrosh nj kauz, t luftosh pr t, me metoda dhune pasigurie, frike, terrori.

Pikrisht n momentet e nj sigurie reale dhe historike pr shqiptart (integrimi evropian, marrja e vizave), ngrihet si alibi nj pasiguri politike e rreme deri n “Berisha ik” apo “rrzim qeverie”. Kjo pasiguri politike ngrihet si alibi pr pushtet personal, pr sa koh e tr kauza bazohet mbi krkesa joligjore dhe jokushtetuese. E tr fryma “protestuese”, q prej muajsh po mban peng nj vend t tr, t jep ndjesin e nj tentative pr prsritje t ’97-s. Por, t mos harrojm se ka nj ndryshim rrnjsor me ato trazira t para 13 viteve. Tashm, Shqipria sht pjes e NATO-s dhe projektet “luajm luftrash”, tingllojn tejet foshnjarake. Nuk ka baz, as institucionale, as logjike, as reale. Duke qen pjes e NATO-s, prerjet robespieriane te kokave t kundrshtarve politik, nuk mund t ket m. Ather, e vetmja rrug e mbetur sht t krijohet terror dhe frik psikologjike. Ndrkoh, krijohet edhe nj pasiguri institucionale e rreme “Do qndroj n pushtet Berisha apo jo? A do t bien institucionet, si ai i Parlamentit? T krijojm nj gjendje psikologjike ankthioze. Jo vetm drejtuesit e opozits, por tashm edhe njeriu m i thjesht, ka aq kultur demokratike dhe e di, q nj qeveri nuk rrzohet, as me protesta, as me sharje, as me fyerje. E gjith kjo re e zez pasigurie, kujt i shrben? “T luash luftrash” sht shndrruar n “T luash frikrash” njerzore, q sht nj nga sentimentet m t thella t instinktit njerzor. Sot, aq m tepr q jemi n nj periudh paqeje, krkojm siguri.

Opozita dhe kreu i saj po prdorin politikn pr t ngjallur frikn, n nj shoqri q ndrkoh ka mjaft ankthe mbijetese. Pr filozofin politik anglez Hobbs: “Frika sht n baz t shoqris politike, q i mban s bashku njerzit, n shoqri”. Kt nocion dhe efekt t friks, me sa duket, e dinin dhe e prdorn shoqrit totalitare e komuniste, pr t ngritur nj koncept t tr, at t qndrimit “grusht bashkuar”. Kt po tenton edhe sot kreu i opozits, q nprmjet pasigurive dhe frikrave, t krijoj turma “grushtbashkuar”, pr t prmbysur pushtetin “ilegjitim” t Berishs. T prhapsh pasiguri, q detyrimisht degjeneron n frikra, do t thot q t futesh n nj pjes t errt t njeriut. Monteskie, nj filozof tjetr politik, e shihte prdorimin e friks si “burim t politiks s degjeneruar, n irracionalitet”. Frika, pasiguria sht pjes e irracionalitetit ton. Psikologjikisht, gjithkush ngre sigurin si barrier ndaj friks dhe pasiguris. Se far sht siguria pr shqiptart, sot gjithkush e di shum mir. Dhe dokujt, n nj prballje me sigurin q jep pr shqiptart liberalizimi i vizave dhe integrimi Evropian, me pasigurin e protestave, do t zgjedh sigurisht t parn.

M 6 janar 1941, Presidenti amerikan Roosvelt foli prpara Kongresit t SHBA-ve, duke anonuar doktrinn e katr lirive, ndjekja e t cilave u vu n qllim t veprimit politik t vendit. Kjo doktrin kishte t bnte me lirin e fjals dhe t t shprehurit, me lirin e besimit, lirin nga nevojat dhe lirin nga frikrat. Roosvelt, njeriu q arriti nj sukses t padiskutueshm, n nj moment krucial t Ameriks, rrnjosi nj frik reale, at t nj krize ekonomike ekzistuese. Kreu i opozits n Shqipri po indukton frik, me nj kriz politike fiktive dhe nj kriz ekonomike t kundrshtuar, jo vetm nga qeveria, por edhe FMN-ja e organizma ndrkombtar. Dominimi nprmjet friks sht vlersuar nga t gjith filozoft politik dhe politologt, si nj nga mjetet m t dmshme dhe antiprogresiste. Frika dhe pasiguria bllokojn psikikn e njeriut. N kt faz, gjithkush mund t bj far t doj me ta. Njeriu vizionar e liron popullin e tij nga frikrat inkoshiente, ndrsa njeriu regresist e robron popullin e tij, pikrisht me kto frikra, pr ta dominuar m pas, dhe pr ta kontrolluar, sipas interesave t tij.

Pavarsisht nga gjykimi pozitiv apo negativ, frika sht e lidhur me shoqrin dhe prodhon shoqri, n veanti nj tip shoqrie, me nj disponibilitet t lart konsensusi. Kjo shpesh manipulohet nga politika. Prhapja e panikut, dominimi nga frika, jan metodat q prdor politika. Ndrsa prirja e shoqris njerzore sht kah prodhimit t nj sigurie. Kt shpjegon edhe Frojdi, pr t cilin, njeriu i qytetruar ka hequr dor nga nj pjes e lumturis s tij, pr pak siguri.

Por far ndodh, kur politika e krijon dhe e prodhon frikn? N kt rast, ndodhemi prpara disa frikrave t cilat jan dominuese, n nj situat pa ligje, karakteristik e nj dekadence t kulturs dhe e periudhave t tranzicioneve. Kshtu, n qoft se t qeverissh frikn sht nj detyr esenciale e politiks, t qeverissh nprmjet friks, sht nj nga format q politika mund ta bj t vetn, sidomos kur vjen m pak se kurr konsensusi i krkuar, q mbshtet klasn politike. Prhapje frike, n kmbim t konsensusit t gjer publik. Meqense, opozita sot nuk po gjen konsensus pr krkesat e saj, as nga faktort e brendshm, as nga faktort e jashtm (s fundi kemi nj deklarat t ambasadorit spanjoll Montobio pr konsensus mbi baz kushtetuese), ather ajo krkon dominim, duke prhapur frik e pasiguri.