Zguri: Ja ku duhet të ndryshojë Kodi Zgjedhor

Të rriten kompetencat e KQZ-së, për të zgjidhur problemet me komisionerët

Antari i Komisionit Qendror t Zgjedhjeve, Klement Zguri, n nj intervist pr “standard” shpjegon pikat se ku duhet t ndryshoj Kodi Zgjedhor. Sipas tij, grupi i puns i ngritur nga KQZ-ja tashm ka gati propozimet dhe sht i gatshm t’i vr ato n dispozicion t ekspertve q do t diskutojn ndryshimet n kod. Zguri sqaron se disa nga ndryshimet kryesore kan t bj me komisionert, transparenca e financimeve apo dhe lista e zgjedhsve. Sipas tij, sht e nevojshme q t rriten kompetencat e KQZ-s n rast vakancash, pr shkak t largimit t komisionerve, n mnyr q t evitohet bllokimi i procesit. Por, - shton ai, - shum vmendje duhet t’i kushtohet dhe trajnimit t komisionerve pr t evituar problemet. Nj tjetr element q duhet prmirsuar, sipas antarit t KQZ-s, sht regjistrimi i partive dhe kandidatve.

Zoti Zguri, si e vlersoni thirrjen e kryetares s Kuvendit, zonjs Topalli, pr t nisur diskutimet pr Kodin Zgjedhor? Kur duhet t jet gati kodi s bashku me ndryshimet?

Koha sht nj element shum i rndsishm pr ta pasur n favor administrata zgjedhore, n mnyr q t organizoj dhe t zhvilloj nj proces zgjedhor brenda parametrave ligjor, por dhe krkesave q i takojn. Kshtu q besoj se iniciativa e zonjs Topalli sht mjaft korrekte dhe sht n koh. Bile mund t them q ndoshta sht n limitet e kohs, pasi sinqerisht besoj se koha sht mjaft e rndsishme pr Komisionin Qendror t Zgjedhjeve, q s pari t jet i prgatitur vet pr ndryshimet esenciale q mund t ndodhin pr Kodin Zgjedhor, n mnyr q t reflektoj pastaj dhe n punn e vet cilsi, ndershmri dhe t gjitha parimet, t cilat iu prkasin zgjedhjeve demokratike.

Ka nj afat limit kur dokumenti themelor pr zgjedhjet duhet t jet gati?

Gjrat lidhen me dekretin e Presidentit pr t caktuar datn e zhvillimit t zgjedhjeve. Dhe data e fundit n t ciln Presidenti duhet t prcaktoj datn e zgjedhjeve sht jo m von se 9 muaj para mbarimit t mandatit. Dhe kjo sht e prcaktuar n nenet 9 dhe 10 t Kodit Zgjedhor, pra sht data limit. Ndrkoh q nuk besoj se na ngelet shum koh n dispozicion. Sigurisht dhe KQZ-s, por dhe faktorve politik, t cilt kan autoritetin pr t
ndryshimet e duhura q t fillojn punn dhe sa m shpejt t dalin n nj konkluzion t qart pr t
ato gjra, t cilat ata mendojn se do t jen esenciale dhe t rndsishme pr kt proces.

Ku duhet t prqendrohet puna e ndryshimeve n kod?

Administrata ka tr eksperiencn e duhur, pra mundet t jap mendime se si apo ku duhet t fokusohet reforma zgjedhore. Kjo pr sa i prket eksperiencs s Komisionit Qendror t Zgjedhjeve dhe administrats s saj, ndrkoh q kemi dhe rekomandime q vijn nga raporti i OSBE/ODIHR-it, nj organizm mjaft i specializuar pr zgjedhjet. E rndsishme, ajo q prcaktohet dhe n raportin e OSBE/ODIHR-it, sht q partit politike duhet t tregojn vullnetin politik pr kryerjen e zgjedhjeve demokratike n prputhje me t drejtat dhe detyrimet e shumta q gzojn pr shkak t ligjit. Ndrkoh q mos harrojm se partit kan nj impakt shum t madh n proces, pasi jan ato q realisht e administrojn procesin pr shkak se administrata zgjedhore sht e ndrtuar mbi bazn e prfaqsuesve t partive politike. Pra, n kt kontekst mendoj se partit politike dhe vullneti i tyre sht mjaft i rndsishm pr mbarvajtjen e nj procesi zgjedhor. Kemi dhe element teknik, q duhet t fokusohemi dhe faktori politik duhet t bj kujdes. Jan element, t cilt gjat procesit zgjedhor dalin dhe krijojn impakt negativ do thosha n zgjedhje, duke dhn nj performanc jo shum pozitive me gjith mundimin dhe prpjekjet q bn administrata. Dhe ktu kam parasysh element q fillojn q n bashkpunimin ndrmjet administrats zgjedhore dhe kryetarve t pushtetit lokal. Ne krkojm afate korrekte, por dhe nj ndarje t qart t kompetencave n kt mes, pr shkak se kryetart e pushtetit lokal kan detyrimin pr t sjell n KQZ numrin e qendrave t votimit n njsin e tyre administrative, vendndodhjen e qendrave t votimit, numrin e zgjedhsve pr do qendr votimi. Dhe kjo sht shum e rndsishme pr ne, pasi KQZ duhet t prgatis logjistikn e duhur, n mnyr q brenda afateve t drgoj materialin e duhur zgjedhor.

Zoti Ristani, gjat raportimit n Komisionin e Ligjeve, pohoi se Komisioni Qendror i Zgjedhjeve do t nis punn pr t prgatitur propozimet lidhur me ndryshimet n Kodin Zgjedhor. Jan gati kto propozime?

sht e vrtet, sht ngarkuar nj grup n administratn e KQZ-s, q po liston nevojat apo elementt q ne t paktn na duken t arsyeshme, prmirsimi i tyre mund t siguroj nj funksionim m normal t procesit zgjedhor dhe besoj q n rast se do krkohet, KQZ-ja do jet e gatshme pr t dhn opsionet e veta.

Cilat jan propozimet konkrete, ku duhen
ndryshime sipas KQZ-s?

sht shum e rndsishme administrata zgjedhore, kam parasysh ndrtimin n t gjitha nivelet e saj, n komisionet e qendrave t votimit, n nivelet e dyta, KZQV n rastin konkret, n grupet e numrimit. Duhet q ndryshimet e paarsyetuara, t cilat vijn pr shkak t taktikave q ndjekin partit politike, t jen t kufizuara dhe kto t ndodhin vetm pr shkaqe t ligjshme dhe t arsyeshme. E them kt, pasi shpesh na ndodh q n minutat e fundit partit politike ndryshojn komisionert e tyre, ata vijn t patrajtuar, rrisin ngarkesn politike n proces dhe kjo gj nuk i bn mir procesit zgjedhor, pasi rrit frymn e konfliktualitetit politik. Prandaj duhet t vendosen rregulla fikse pr trajnimin e komisionerve. Madje, mendoj se duhet t hiqet mundsia e partive pr zvendsimin e komisionerve pa arsye. Por duhet t rritet dhe autoriteti i Komisionit Qendror t Zgjedhjeve n rastin e vakancave kur largohen komisionert dhe braktiset detyra. KQZ t ket t drejtn dhe kompetencn pr ta menaxhuar procesin. Por gjithashtu duhet t prmirsohen procedurat q kan t bjn me regjistrimin dhe identifikimin e zgjedhsve. Absolutisht q ka pasur arritje, por duhet t shikohet mundsia e prmirsimit t ktij sistemi. Regjistrimi i subjekteve dhe kandidatve t tyre, t shikohet mundsia pr t pasur m shum kompetenca nga KQZ pr t
t mundur hetimin e firmave dhe prmirsimi i afateve t dorzimit. Ndrkoh q duhet par dhe lehtsimi i procedurave t regjistrimit t kandidatve. Duhet pasur parasysh financimi i partive politike, kontrolli i financave t tyre dhe shpenzimeve. Mendoj se duhet t rritet edhe m transparenca, t vendosen rregulla fikse pr mnyrn e financimit nga donacionet.

Pastaj nj vmendje e veant duhet t’i kushtohet puns s tr grupit q ka t bj me votimin, numrimin, mbledhjen dhe shpalljen e rezultateve. Pra, mund t shikohen element t till q sjellin prmirsim t gjith procedurs s votimit deri n shpalljen e rezultatit.

KQZ ka gjith eksperiencn e duhur, sht eksperienc n vite, e cila mund t;i shrbej dhe mund t vihet n funksion t reforms zgjedhore, n rast se ligjvnsi do ta shoh t arsyeshme.

Zoti Zguri pak dit m par Kryeministri Berisha hodhi iden e votimit elektronik. Sa e mundur sht kjo procedur pr vendin ton?

Besoj pr sa koh ka funksionuar edhe n vende t tjera gjykoj se sht pr t’u marr n konsiderat. Un duhet t kem informacione m t mdha se sa jan t mundura kto gjra por n aspektin formal t paktn besoj se sht korrekte. Mund t jet dhe e administrueshme dhe t funksionoj. Besoj se zgjidh shum gjra t cilat aktort politik i nxjerrin pasi shpallet rezultati i zgjedhjeve, pra rrit besueshmrin do t thosha n proces, shmang konfiktualitetin, i cili vjen qoft dhe pr shkak t faktorit njeri. Kam parasysh komisionert e t gjitha niveleve, antart e grupeve t numrimit etj., por gjithsesi ky sht nj vullnet politik dhe i takon klass politike q t marr vendime t tilla. Besoj se sht mjaft i prekshm si element dhe nse do t zgjidhet, besoj se do t prmirsoj mjaft klimn politike.

Mund t zbatohet votimi elektronik pr zgjedhjet lokale t 2011-s?

Ju thash q krkohet nj informacion shum i madh. Fola n parim, sepse jan disa