Minxolli: Shpërthimi në Gërdec, ishte i qëllimshëm

Ish-drejtori i fabrikës, akuza forcave të armatosura të ushtrisë për mossurvejim të rreptë të mjediseve ku kryhej demontimi, që u ishin caktuar me ligj

Dy vjet pas tragjedis s Grdecit, ku humbn jetn 26 persona dhe pr t ciln akuzohen 29 civil dhe ushtarak, ish-drejtori i fabriks s demontimit, Dritan Minxolli, si dhe nj nga t pandehurit e arrestuar dhe i akuzuar si shkaktar i tragjedis, flet pr her t par pr gazetn “standard”. N nj intervist t shkputur n mjediset e gjykats, ish-drejtori jep sqarime pr rolin e tij n kt fabrik, prgjegjsit e tij pr ngjarjen, dyshimet e tij pr nj zjarrvnie t qllimshme, duke hedhur posht aludimin e prokuroris pr ngjarje aksidentale, si dhe lshon akuza mbi forcat e armatosura t ushtris, t cilat sipas tij, duhej t mbikqyrnin n baz t ligjit rreptsisht zonn ku bhej demontimi.

Cila sht lidhja juaj me tragjedin e Grdecit, roli n fabrik dhe prgjegjsia q mendoni se ju takon nga ajo q ndodhi m 15 mars 2008?

Un, pr pothuajse 1 vit q fabrika e demontimit funksionoi n repartin ushtarak t Grdecit, kam pasur rolin e drejtorit t kompanis “SAC/Albademil”. Kompania “Albademil” n statutin e saj ka dy administrator, ai teknik z. Patrick Henry, dhe ai financiar, z. Mihal Delijorgji. T dy kta ortak, me nj kontrat t rregullt, m kan emruar drejtor fabrike. Prgjegjsia ime ka qen organizimi i puns dhe zbatimi i rregullave t sigurimit teknik t procesit teknologjik t vendosura nga kompania amerikane “SAC”, e cila kishte dhe 2 kontratat me Ministrin e Mbrojtjes.

Si ishte i ndar biznesi n fabrik, pozicioni i kompanis “Albademil” dhe “SAC”, pra roli juaj dhe roli i amerikanve n demontim?

Kompania “SAC” lidhi kontratat me qeverin shqiptare pr demontimin e municionit dhe pr kt arsye ju vu n dispozicion nga Ministria e Mbrojtjes reparti ushtarak i Grdecit. Z. Patrick Henry, si administrator i “SAC/Albademil” solli disa specialist amerikan n fabrik, si gjat kontrats s par, ashtu dhe gjat zbatimit t kontrats s dyt, pr t mbikqyrur procesin teknologjik t puns dhe sugjeruan mbi rregullat e sigurimit teknik pr t cilat kompania “SAC” kishte prgjegjsi. Kjo kompani kishte prgjegjsi pr rregullat e sigurimit teknik, pavarsisht detyrimeve q shteti shqiptar u ngarkonte me ligj, sipas VKM-s 138, forcave t armatosura t ushtris pr mbikqyrjen e rrept t t gjith procesit t demontimit q do t kryhej n at repart ushtarak.

Cilat kan qen kushtet e siguris q ju ofronit n fabrikn e Grdecit, a ishin t mjaftueshme, duke pasur parasysh sasin e madhe t municioneve q demontoheshin dhe barutin q grumbullohej?

Pr sa u prket kushteve t siguris, t gjith puntort dhe specialistt instruktoheshin do mngjes pr rregullat e sigurimit teknik q duhej t zbatonin n pun dhe pr kt firmosnin formularin e rregullave t sigurimit teknik t referuar nga “SAC”. Pr sa u takon sasive t municionit dhe produktit t barutit, pr asnj ast ato nuk kan paraqitur asnj problem apo rrezik, pavarsisht faktit se ishin forcat e armatosura ato q kryenin furnizimin e repartit ushtarak n Grdec me municion sipas grafikut t tyre dhe ishin po kto q duhej t ishin po kto forca q duhej t mbikqyrnin dhe sugjeronin trajtimin dhe kushtet e produktit barut n at repart ushtarak.

Cila sht prgjegjsia juaj pr punsimin e t miturve n fabrik, si dhe pr punsimin e personave joprofesional pr demontim? Mendoni se do t ishte m mir t’u ofronit punsim ish-ushtarakve n lirim q e njihnin kt proces?

Pr sa i takon punsimit t disa 17-vjearve n at fabrik, sht i vrtet fakti se jan punsuar nga ana ime, por kjo, pasi ata dhe familjet e tyre kan qen n kushte t rnda ekonomike. Dhe dua t theksoj se ky grup i vogl puntorsh punonin n procese ansore t procesit baz teknologjik q kryhej n at repart ushtarak. T gjitha propozimet dhe urdhrat pr procesin teknik t demontimit kryheshin nga administratori amerikan i “Albademil”, Patrick Henry, po kshtu edhe referenca pr fuqin puntore, e cila u mor n fabrik.

Thuhej n dshmit e disa dshmitarve se do t kishte nj proces t tret demontimi. Nse sht e vrtet, far pritej t demontohej?

N repartin ushtarak t Grdecit, periudha qershor-dhjetor 2007 u mbyll me sukses kontrata e par. Filloi n janar 2008 kontrata e dyt dhe n prfundimin e saj, nuk di t ket pasur plane t tjera.

Nj roj i punsuar nga ju deklaroi n seanc se fabrika ishte hapur dy muaj para se t dilte vendimi, i propozuar nga Ministria e Mbrojtjes. far mund t na thoni pr kt deklarim t dshmitarit Prini, t cilin ditn e dshmis nuk e keni kundrshtuar n salln e gjyqit?

Fabrika e demontimit ka filluar t funksionoj m 15 qershor 2007. Punimet pr ngritjen e saj kan filluar n maj t vitit 2007. Kjo sht deklaruar dhe regjistruar n librat e shrbimit t repartit ushtarak Grdec. Shum dshmitar e kan pohuar edhe n gjyq. Puna ka filluar n maj t vitit 2007, vetm pasi urdhri nr. 550, dt. 25.04.2007 caktoi repartin ushtarak Grdec pr ngritjen e strukturs industriale t prkohshme pr demontimin e municionit luftarak q forcat e armatosura duhej t mbikqyrnin me rreptsi maksimale.

Ju aludoni gjat t gjitha dshmive tuaja se ngjarja nuk sht aksidentale, pr shkak t nj gabimi njerzor, por nj sabotim. far ju shtyn t mendoni se ka qen sabotim, far provash dispononi?

Kontrata e dyt filloi n janarin e vitit 2008 dhe u ndrpre nga ngjarja e hidhur e dats 15 mars 2008. Gjat ksaj periudhe, t gjith puntort dhe specialistt ish-ushtarak mbikqyrs t grupeve t puns, ishin instruktuar n detaje pr formn si do t kryhej procesi teknologjik i puns, si dhe pr rregullat e sigurimit teknik. Nga janari deri m 15 mars, ditn e tragjedis, nuk ka pasur asnj dit dhe pr asnj rast, qoft edhe sporadik zjarr apo shkndij n t gjitha proceset e puns. N datn 15 mars, gjat pushimit t dreks, ora 12:10, kur puntort kishin filluar drekn, zjarri erdhi tepr befasisht dhe vet organi i prokuroris nuk ka nj pist t provuar 100% pr shkakun e shprthimit. Cigarja aty ishte rreptsisht e ndaluar, po kshtu edhe frkimet apo prplasjet e mjeteve t forta. Puntort ishin t instruktuar dhe t vetdijshm pr kujdesin q duhej treguar do ast. Prokuroria “aludon” n pistn e saj kryesore se nj karroc dore sht salduar-riparuar jasht repartit ushtarak nga mekaniku, i ndjeri Qemal Delia. sht harruar pa dashje nga ai pr t’u ftohur me uj dhe sht sjell brenda repartit ushtarak “30 minuta” para shprthimit. Kjo, e konfirmuar nga dshmitari Fejzo Shehu para gjykats, i cili ishte roj n portn kryesore n datn 15 mars, ditn e tragjedis. Por, a mundet nj saldim i presupozuar q sht ln pa ftohur nga nj mekanik q para 30 minutash, q sht nj faktor i rndsishm teknik, t presupozohet se ka rn n kontakt me barutin dhe nga nxehtsia ta ndez at, kur dihet se koha q duhet pr ftohjen e nj metali t salduar sht vetm 3-4 minuta, edhe pse nuk e lag at me uj...? Prandaj dhe kjo pist nuk qndron, pavarsisht se sht njra nga pistat kryesore t prokuroris pr faktorin e shprthimit. Personalisht, nga ’kam dgjuar, dhe nga puntort, dhe specialistt n salln e gjyqit, mendoj se shprthimi n at repart ushtarak ka qen i qllimshm dhe n funksion t klaneve t caktuara politike-ekonomike n Shqipri.

Jeni i vetmi nga drejtuesit e fabriks i pranishm do seanc. Pse zgjodht ballafaqimin dhe jo bojkotin si n seancat e para?

Personalisht u jam vetdorzuar organeve t drejtsis n datn 17 mars 2008, 2 dit pas tragjedis, i bindur n prgjegjsit e mia, i bindur se kishte ndodhur nj ngjarje e hidhur, e paperceptuar si rrezik apo e padshiruar nga askush me disa jet t humbura aksidentalisht. Nisur nga pozicioni q kisha n fabrik, ndjeva prgjegjsi dhe zgjodha ballafaqimin, t cilin do ta vazhdoj deri n prfundim t ktij procesi gjyqsor, pa dashur t fshihem pas gishtit tim.