Tenderi i Bektelit: Banka Botërore ka kërkuar anullimin e tenderit si jokonkurrent
Ambasadorja amerikane në Tiranë, Marsi Ries, i ka shkruar Uashingtonit se qeveria shqiptare ishte vënë në vështirësi me Bankën Botërore reth mënyrës se si po tenderonte segmentin Rrëshen- Kalimash në favor të kompanisë Bektel. Në kabllogram paraqiten gjithë refuzimet e Bankës Botërore, të cilat qeveria shqiptare ja ka fshehur publikut. Biles në rastin e përzgjedhjes së firmës konsulente, ajo është mbrojtur se ka qenë rekomandim i Bankës Botërore. Kabllogrami i mëposhtëm tregon distancën që ka pasur qeveria amerikane me këtë projekt, dhe ftohtësinë me të cilën ndiqte veprimet e Berishës dhe lobistëve të tij në SHBA siç ishte rasti i Tom Ridge. Berisha ndërkohë justifikonte ndërtimin e rrugës së shtrenjtë si një nder që po u bënte amerikanëve përmes këshilltarit të tij Tom Ridge, por siç shihet nga kabllogrami e vërteta është krejt ndryshe.
Më poshtë kabllogrami i plotë:
Kabllogram i vitit 2006 i nënshkruar nga ambasadorja Marcie B. Ries
Përmbledhje: Korporata Bechtel më 7 gusht u përzgjodh nga Ministria shqiptare e Transportit për të ndërtuar 60 km në segmentin e rrugës malore të vështirë të rrugës kryesore që lidh portin në Adriatik të Durrësit dhe qytetin e Kukësit, në verilindje të Shqipërisë pranë kufirit me Kosovën. Kur të përfundojë kjo do të bëhet një korridor i madh i tregtisë, duke siguruar qasje në Adriatik të Kosovës dhe Serbisë jugore. Ministri i Transportit, Basha, më 20 shtator i tha ambasadores Ries se Banka Botërore (BB) e konsideron procesin e përzgjedhjes, në të cilin BB ka rekomanduar një konsulent që do të vlerësojë katër kompani në tetë kritere, si jokonkurrues dhe po i bën presion Ministrisë së Transporteve për të ribërë tenderin. BB gjithashtu dëshiron që ministria të ripërcaktojnë Projektin në dy korsi, në vend të një autostrade me katër korsi për të zvogëluar shpenzimet. Ministria argumenton se koha është para, dhe ribërja e tenderimit do të vonojë ndërtimin në të paktën një vit. Ministria gjithashtu këmbëngul për katër korsi për arsye sigurie, dhe sepse një autostradë me katër korsi do të rrisë kapacitetin për transportin e mallrave. Ky projekt është i rëndësishëm për zhvillimin ekonomik, zhvillimin e Shqipërisë, sidomos në veriun e varfër, dhe gjithashtu mund të japë një shtysë pozitive për ekonominë e Kosovës duke siguruar qasje të gatshme për një port.
Ministria e Transportit të Shqipërisë në korrik 2006 njoftoi një tender ndërkombëtar për të rindërtuar dhe për të përmirësuar një segment rrugor 60 km përgjatë rrugës që lidh portin e Durrësit me Prishtinën, kryeqytetin e Kosovës. Segmenti shtrihet në mes të qyteteve të Kalimashit dhe Rrëshenit nëpërmjet maleve të thyer të Shqipërinë verilindore, dhe është i fundit i tri segmente që rinovohet / rindërtohet në këtë autostradë. Përfundimi pritet në fillim të vitit 2009. Projekti është ekonomikisht i rëndësishëm për Shqipërinë dhe Kosovën. Procesi i përzgjedhjes ishte projektuar nga ministria për të minimizuar kohën e nevojshme para fillimit të ndërtimit.
Katër kompani – Bechtel (zyra në Mbretërinë e Bashkuar), Strabag (Gjermani), Al Kharafi Group (Kuvajt), dhe Konstruktor (Kroaci) në propozimet e paraqitura nuk u përqendruan në projektin në vetvete, por në aftësinë e kompanisë për të bërë punën. Një vlerësim i komisionit i kryesuar nga Ecorys Group, një nga kompaninë e rekomanduar nga BB, vlerësoi ofertuesit në tetë kritere, të tilla si përvojë në projekte të njësisë rajonale, modelet e vlerësimit, dhe qarkullimi vjetor, dhe Bechtel u zgjodh më 7 gusht. Sepse Ecorys vlerësoi përgjigjet e secilës kompani në këto tetë kritere, vlerësimin e mori vetëm në çështje ditësh. Ministria pret që të përfundojnë negociatat me Bechtel për çmimet dhe të nxjerrë një vendim të Qeverisë për miratimin e kontratës deri në fund të shtatorit.
Financimi:
Qeveria e Shqipërisë është duke planifikuar për të financuar projektin Rrëshen Kalimash nëpërmjet financimit të 350 milion dollarëve nga buxheti mbi katër vjet, me plotësim nga kreditë institucionale, dhe ka vendosur një kosto objektiv 500 milion dollarë. (Shënim: Kjo kosto objektivi nuk është bërë publike dhe ka qenë raportuar ndryshe nga shtypi.) Potencial i huadhënësve / donatorët që kanë shprehur interes përfshijnë Ex-Im, Banka Evropiane e Investimeve, Banka për Zhvillim e Kuvajtit, Korporata për Investime Private (OPIC), dhe Banka Islamike për Zhvillim. Ministri i Transportit Basha më 20 shtator i tha ambasadores Ries se Bechtel do të përmbushë çmimin e synuar. Segmenti mes Kukësit dhe Kosovës tashmë është dhënë për shtatë kompanitë shqiptare me një kosto totale prej 70 milion USD dhe ndërtimi ka filluar. Një segment të shkurtër në mes të qyteteve të Milotit dhe Rrëshenit është aktualisht në pritje të ofertave dhe do të financohet nga BB.
Objektivat e BB:
Edhe pse Banka Botërore nuk ka një interes financiar në projektin Kalimash-Rrëshen, Kryeministri Berisha më 15 shtator i tha Ambasadores Ries se ai kishte dëgjuar se BB ishte e pakënaqur me mënyrën se si Bechtel u zgjodh dhe do të kundërshtojnë projektin. Ministri i Transportit Basha më 17 shtator i tha ambasadores se Drejtoresha për Evropën Jug-Lindore Evropë i Bankës Botërore, Orsalia Kalantzopoulos, i tha atij se ajo e kundërshtoi me forcë projektin, duke përmendur problemet e mundshme me Beogradin dhe Athinën. Sipas Bashës, BB thotë se zgjedhja e Bechtel është jo-konkurruese, dhe të gjithë ofertuesit duhet të kërkonin propozime për çmimin. Përveç kësaj, Banka Botërore është duke këmbëngulur në një autostradë me dy korsi për të mbajtur shpenzimet e ulta.
Sahati Basha
Basha i tha ambasadores që zgjedhja e Bechtel është bërë në mënyrë transparente (BB nuk e konteston transparencën e procesit) dhe në përputhje me normat e BE-së. Ai tha se ministria e Transporteve zgjodhi këtë metodologji përzgjedhje për të kursyer kohë, duke theksuar se kompania e përdorur nga ana e qeverisë shqiptare për vlerësimin e ofertave ishte një e rekomanduar nga BB. Më tej, Banka nuk kishte shfaqur asnjë kundërshtim kur konkursi u mbajt. Ajo ishte kundër vetëm kohët e fundit, gjatë vizitës së saj Kalantzopoulos ka ngritur kundërshtime. Vlerësimit dhe krahasimit të modeleve të ndryshme të çmimive nga ofertuesit e shumtë mund të kenë vonuar fillimin e ndërtimit me një vit. Sipas Bashës, kostot e projekteve të tilla rritet çdo vit. Përveç kësaj, ai llogarit se përfitimi neto ekonomik në Shqipëri, i përfundimit të një autostrada me katër korsi do të jetë mbi 80 milion dollarë në vit, në mënyrë që vonesa e një viti mund t’i kushtojë vendit edhe mbi 100 milionë dollarë. Basha gjithashtu tha se inxhinieri i një kompani sllovene bëri një vlerësim të pavarur të përafërt të kostos, dhe doli shumë më i lartë se shifrat e Bechtel.
Sa për argumentin me katër korsi, Basha vuri në dukje se dy korsi, siç këmbënguli BB, që nga Durrësi deri në qytetin verior të Shkodrës është një nga segmentet më të rrezikshme në Shqipëri. Ai do që të lëvizim në një autostradë me katër korsi nga Durrësi me kufirin e Kosovës për arsye sigurie, pasi rruga është një rrugë malore që pritet të bëhet pjesë e një trafiku të rëndë të mallrave, dhe do të bjerë pre e dëborës dhe akullit gjatë dimrit. Edhe pse shpenzimet fillestare do të jenë më të larta se sa për një rrugë me dy korsi, ai pret një kthim më të lartë ekonomik që një rrugë me katër korsi do të tërheqë më shumë trafikun tregtar të mallrave. Ai gjithashtu theksoi se zgjerimi i një autostrade me dy korsi në të ardhmen do të jetë shumë më i shtrenjtë se ndërtimi i një rruge me katër korsi që në fillim.
Në lidhje me argumentet politike të Kalantzopoulos, Basha tha se ai e ka disk