Toronto zotim solemn, po ne?

Drejtuesit e 20 vendeve m t mdha dhe t industrializuara t bots (Grupi G-20) u mblodhn t dieln m 27 qershor n Toronto t Kanadas, n nj takim t nivelit m t lart. Q t gjith ata krkuan q bankat kudo n bot t mbajn kapitale t mjaftueshme pr t prballuar humbjet nga krizat e ardhshme. Fillimisht kishin mendimin t’u vinin nj kufi kohor rritjes s ndjeshme t kapitalit bankar si garanci. Pastaj, duke par reagimin e fort t bankave t strmdha amerikane, e vendosn n deklaratn e tyre prfundimtare thjesht si synim. Mirpo nj zotim solemn u prvijua qart n Toronto. Drejtuesit e ekonomive m t mdha t bots u zotuan njzri t prgjysmonin deficitet e buxheteve t tyre qeveritare. Paketat stimuluese t qeverive t ktyre vendeve, t prbra nga qindra-miliarda dollar dhe euro, q bankat t mos bllokojn kreditimin, duket qart se kan shkaktuar probleme me menaxhimin e deficiteve buxhetore t vendeve prkatse. Kjo sht arsyeja q rezultati m i dukshm i Samitit ishte zotimi solemn i t gjith antarve t G-20 pr t prgjysmuar deficitet e sektorve t tyre publik n fund t vitit 2013 dhe pr t stabilizuar borxhin qeveritar. Ky zotim bri q Kryeministrja e Gjermanis, Anxhela Merkel, t shprehej: “Sinqerisht, kjo sht m shum nga sa un prisja. sht shum ambicioze. Q t gjitha vendet industriale e pranuan kt objektiv, kjo prbn nj sukses”. Prqendrimi i diskutimeve t Samitit lidhur me sa shpejt duhet kaluar nga stimuli financiar pr ekonomin n paksim t deficitit, tregoi se shqetsimi kryesor i drejtuesve t G-20, sidomos i atyre evropian pr momentin dhe n nj plan afatmesm sht shkurtimi ose ngrirja e shpenzimeve buxhetore, me qllim uljen e deficiteve. Kjo do t thot koh t vshtira, sidomos pr Evropn. Mundsi t pakta pr rritje ekonomike domethnse. N kt gjendje, cili do t jet kundrveprimi shqiptar? Qeveria, me gojn e ministrit t saj t Financave, ka deklaruar se synon q deficitin buxhetor (raportin e t ardhurave me shpenzimet e shtetit) ta mbaj nn 4 pr qind t Prodhimit t Brendshm Bruto dhe borxhin publik n parametrat 59.5 deri n 60 pr qind t tij. sht e rndsishme t mos ojm n nj rritje t mtejshme t ktij borxhi. Pakkush nga ne e di q kt vit pjesa e deficitit dhe e borxhit do t jet m e ult, krahasuar me t gjitha vitet e mparshme. Sigurisht vitet m t mira pr deficitin buxhetor kan qen pr ne 2006-2007 (ky deficit ka qen prkatsisht 3.3 dhe 3.5 pr qind e Prodhimit t Brendshm Bruto), pr shkak t rritjes s fort ekonomike q patm, por ne po zbresim aktualisht tek vitet m t mira. Nse kt vit zbresim n 4 pr qind, mund t mendojm t shkojm n 3 pr qind pr vitet q vijn. ka do t thot q me taksat q mbledhim, financojm trsisht aktivitetet e shtetit dhe 50 pr qind t investimeve publike. Prparsore pr qeverin ton duhet t ngelet ekonomia. Sakrificat pr buxhetin duhet t shkojn deri aty sa nuk komprometojn zhvillimin ton ekonomik. Pyetja e dits tek ne, ndryshe nga mesazhi i Torontos, ia vlen t jet: far duhet t bjm q ekonomia t dinamizohet? Jo vetm q ajo t mbetet n terma pozitive, si mbeti n vitin e kaluar, por t arrijm n ritmet m t larta t zhvillimit t saj. Vetm prmes zhvillimit t shpejt t ekonomis s vendit mund t zgjidhen t gjitha problemet dhe t rritet ndjeshm mirqenia e t gjith shqiptarve. Formula duhet t jet: investojm, por duke par me shum kujdes deficitin. Srish, pakkush e di q borxhi publik i Shqipris kushton m pak nga vendet e tjera. Ne ky borxh na kushton 3 lek pr do 100 lek Prodhim t Brendshm Bruto. Kjo, pr arsye se ne kemi nj borxh publik q sht n lek, q lidhet me kursimet e qytetarve shqiptar, q z dy t tretn e borxhit publik t vendit. Vetm nj e treta sht borxh i huaj. Dhe nga ky borxh i huaj, 74 pr qind e tij prbhet nga kredi q i kemi afatgjata me bankat e zhvillimit, me Bankn Botrore, me Bankn Evropiane pr Rindrtim e Zhvillim, me Bankn e Kshillit t Evrops, me fonde e fondacione t ndryshme q kan financuar investime t caktuara n Shqipri. Kto kredi jo vetm jan afatgjata me afat shlyerjeje deri n 40 vjet, por pr to paguajm norma shum t ulta interesi q jan nn 2 pr qind ose rreth 2 pr qind. Si t thuash, e prtypim borxhin publik pa shum sforcim. Megjithat, msimi q mund dhe duhet t nxjerrim nga kjo klim bisedimesh dhe vendimesh t Samitit t G-20 n Toronto sht q edhe pr vendin ton, menaxhimi me kujdes i deficitit buxhetor dhe i borxhit publik prbn nj prparsi.