Tregtia, 300 miliarde leke humbje me shume

Dorina Azo
Ekonomia vazhdon te shenoje humbje, te cilat vijne nga mungesa e prodhimit ne vend. Kjo situate ka sjelle qe edhe per vitin qe lame pas, shqiptaret te vazhdojne te jene me te varfer duke krahasuar me vitin 2006. Shifrat te cilat behen publike nga Instituti i Statistikave tregojne se per vitin 2007 deficiti tregtar kap vleren e 252.120 milione lekeve. Ky bilanc negativ i tregtise se vendit tone per vitin 2007 paraqitet me i perkeqesuar se viti 2006. Pra, per vitin 2006, deficiti tregtar (diferenca nga importi dhe eksporti i mallrave) arriti ne vleren e 221.501 milione lekeve. Thellimi i metejshem i deficitit tregtar tregon se ekonomia shqiptare ka humbur nga mungesa e prodhimit ne vend rreth 300 miliarde leke me shume se viti 2006, apo rreth 300 milione dollare. Humbjet nga shkembimet tregtare jane te dukshme edhe per ekspertet e Bankes se Shqiperise, te cilet shprehen se remitancat jane faktoret kryesore te cilet na ndihmojne ne shmangien e nje shoku te ekonomise, pasi qe nga viti 2000 e deri tani deficiti tregtar eshte dyfishuar. Sipas drejtorit te Departamentit te Stabilitetit Financiar, Klodion Shehu, prane Bankes se Shqiperise, thellimi gjithnje e me shume i deficitit tregtar ndikon ne kursin e kembimit, pasi forcon lekun. Por nga ana tjeter, Shehu nuk mohon faktin se dergesat e emigranteve mbeten nje faktor kryesor per lehtesimin e situates, si dhe faktore te tjere te cilet ndihmojne ne gjetjen e ekuilibrave. "Ekonomia ka gjetur ekuilibrat e duhur, ku aktoret kane ditur te pershtaten. Po ashtu, ne keto momente nje rendesi i jepet edhe hyrjes se investimeve direkte, nje praktike e njejte kjo, qe eshte ndjekur vendet e Amerikes Latine", thote Shehu, duke nenvizuar se faktore kane ndihmuar, ne menyre qe ne ekonomi te ruhet stabiliteti i sistemit financiar. Duke iu referuar statistikave, nivel te larte te importeve shenojne makinerite dhe pajisjet. Ne vlere monetare, importi i tyre per vitin 2007 ka qene 69 898 milione leke, kurse ne krahasim me nje vit me pare, 53 884 milione leke. Po ashtu, vendi yne vazhdon te regjistroje nga viti ne vit rritje te vellimit te importeve per produktet ushqimore, te cilat arrijne ne vleren e 57 120 milione lekeve per vitin 2007, kurse per vitin 2006 ato kane qene 48 342 milione leke. Per sa i perket eksportit te ketyre grupmallrave, duke perfshire edhe pijet alkoolike dhe duhan, per vitin 2007 kap vleren e 751 milione lekeve, kurse per vitin 2006 ato shenojne 634 milione leke. Te vetmit grupmallrash ne te cilet vendi yne ka regjistruar eksporte te larta, jane tekstilet dhe kepucet, te cilat ne vlere monetare arrijne ne shifren e 43 299 milione lekeve per vitin 2007. Ne nivele te uleta paraqiten eksportet per lende plastike dhe kimike, te cilat per vitin 2007 kane qene ne nivel me te ulet se per vitin 2006. Por per vitin 2007 vihet re gati nje dyfishim i importit te energjise dhe te lendeve djegese. Sipas shifrave, importi i ketyre produkteve shenon vleren e rreth 58 milione lekeve per vitin 2007 dhe rreth 37 milione lekeve per vitin 2006. Pra, te gjitha te dhenat qe paraqiten mbi shkembimet tregtare, tregojne se vendi vazhdon te vuaje mungesen e prodhimit ne vend, duke siguruar mallrat per konsum nga jashte.
Importe Eksporte (ml leke)
2006 2007 2006 2007
Ushqime, pije, duhan 48,342 57,120 5,634 6,610
Minerale, energji 37,152 57,163 5,117 14,223
Produkte kimike dhe plastmase 29,794 35,484 763 704
Lekure dhe artikujt prej tyre 6,011 7,074 1,382 1,876
Prodhime druri dhe letre 9,796 12,176 2,280 2,787
Tekstile dhe kepuce 31,742 35,469 38,840 43,299
Materiale ndertimi dhe metale 42,983 55,456 11,946 14,351
Makineri, pajisje dhe pjese kembimi 53,884 69,898 2,976 3,531
Eksport Import Bilanci Mbulimi (per qind)
2000 37,037 157,109 -120,072 23.6
2001 44,096 190,155 -146,059 23.2
2002 47,490 210,368 -162,877 22.6
2003 54,487 225,983 -171,496 24.1
2004 62,121 236,072 -173,951 26.3
2005 65,818 262,191 -196,373 25.1
2006 77,633 299,134 -221,501 26.0
2007 90,021 342,124 -252,120 23.7