Vdekja në art

Një libër i shkurtër, prej 70 faqesh, interesant për tu lexuar, pavarësisht temës së rëndë. “Komshinjtë e vdekjes”, ky është libri i fundit i shkrimtarit Mark Simoni. Këtë herë Simoni i largohet krjimit të mirëfilltë dhe merret me hulumtim. I ka tërhequr vëmendjen e tema e vdekjes, e pashmangshme në jetën e gjithkujt, ashtu edhe në art. Libri ka tre linja, vdekjen si një ngjarje e zymtë dhe e trishtë, që ka qënë temë e shumë shkrimtarëve dhe veprave të tyre. Këtu ai përmend shkrimtarë të huaj e shqiptarë, që i janë qasur kësaj teme, nisur edhe nga tragjedi personale, si në rastin e shkrimtarit Zija Çela, për të vazhduar me Çajupin, Hilë Mosin, Zef Skiroin, Zef Seremben, Ndoc Gjetjen, Izabel Alienden, etj. Për të parë vdekjen e trajtuar në piktura të epokave të ndryshme, si tek Van Gogu, Mynch, okultistikë dhe dije të errëta, mistikë, muzika moderne e ndikuar nga tema dhe ngjarje që kanë lidhje me vdekjen. Si është parë vdekja nga filozofët më të rëndësishëm, si është trajtuar në kultura e në popuj të ndryshëm si një pjesë e etnologjise, e plot fakte e detaje të tjerë kulturologjike. Linja e dytë është figura e korbit, këndvështrime të ndryshme mbi këtë shpend që thuhet se ka atributin e parashikimit të vdekjes. Korbi në letërsi të ndryshme, në kultura të vjetra e të reja, misticizmi i tij, e plot fakte të tjera (rreth 80 raste të përmendjes së këtij shpendi interesant në të gjitha fushat e arti, kulturës e krijimit). Figura e korbit haset që në mitologjinë shqiptare, haset në folklor (“Përtej urës së Qabesë”), por edhe tek poetët modernë, si Martin Camaj. Linja e tretë mbështetet tek veprat e disa shkrimtarëve që kanë shkruar për fëmijët e tyre që kanë ikur nga kjo jetë, si Sabato, Aliende, Still, Karduçi, Ungareti, Eric Clapton, Podrimja, Çela, etj. Këto linja ndërthuren në libër, pasi çdonjëra plotëson tjetrën.