Zbulohet vrima e zeze e sapolindur
UASHINGTON-Nje teleskop i NASA-s ka regjistruar prova te ekzistences se vrimes se zeze me moshen me te re te zbuluar ndonjehere ben te ditur Zeri I Amerikes sesioni ne shqip.
Astronomi Gus Johnson ishte i pari qe e zbuloi shperthimin masiv qe u pagezua me emrin Supernova 1979C. Qe nga ai moment studimet qe pasuan zbuluan se supernova ishte nje burim i fuqishem rrezesh X qe jane tipike te vrimave te zeza.
Keto vrima kane permasa gjigande dhe force rendese aq te madhe sa qe nuk lejojne as daljen e drites.
Ato shpesh formohen ne perfundim te ekzistences se nje ylli. Kur nje yll ka konsumuar energjine e tij atomike berthama e tij shperbehet dhe kthehet ne supernova.
Daniel Patnod i Qendres Harvard-Smithsonian per Astrofiziken drejtues i studimit mbi vrimen e zeze thote se nganjehere ky proces rezulton ne krijimin e nje vrime te zeze por here te tjera te nje ylli neutron. Ai shpjegon
Rezultatet qe zbuluam kete radhe mund te jene te rendesishme pasi ende nuk e kemi te qarte se cilat supernova formojne vrima te zeza dhe cilat formojne yje neutron
Pas studimit te objektit me rreze X zoti Patnod thote se nuk ka prova te drejtperdrejta se Supernova 1979C ka krijuar nje vrime te zeze.
Te dhenat e mbledhura nga teleskopi i NASA-s Chandra ofrojne vetem prova jo-te drejtperdrejta.
Por kolegu i tij Avi Lohb thote se nese vertete behet fjale per nje vrime te zeze te dhenat mund te ofrojne prova te rendesishme per burimin energjetik qe ushqen nje supernova.
Po ashtu me kete rast ofrohet nje mundesi per te studiuar disa prej rrethanave me ekstreme qe ekzistojne ne gjithesi Procesi zhvillohet ne kushte te nje dendesie teper te larte te afert me dendesine e berthames se atomit te cilen nuk mund ta riprodhojme ne kushte laboratorike. Duke vezhguar proceset ne hapesire ne mesojme per rrethana qe ekzistojne vetem ne ate mjedis.
Astronomet kane zbuluar plot vrima te tjera te zeza ne galaksine tone por kurre nuk kane arritur te ndjekin procesin e formimit te tyre.
Shkencetarja Kimberly Weaver thekson se ky zbulim ofron nje mundesi unike per te ndjekur lindjen dhe fazat e para te ekzistences se nje prej objekteve qiellore me misterioze
Nuk eshte thjesht zbulimi i vrimes se zeze me te re te zbuluar ndonjehere por fakti qe dime me ekzaktesi kohen e lindjes se kesaj vrime. Per here te pare kemi zbuluar ditelindjen e vertete te nje vrime te zeze.- shton ai
Nderkohe qe astronomet vazhdojne ta studiojne kete objekt ata shpresojne se do te mesojme me shume per procesin e zgjerimit te vrimave te zeza duke perpire materie perreth.
d.b/VOA/BalkanWeb
Astronomi Gus Johnson ishte i pari qe e zbuloi shperthimin masiv qe u pagezua me emrin Supernova 1979C. Qe nga ai moment studimet qe pasuan zbuluan se supernova ishte nje burim i fuqishem rrezesh X qe jane tipike te vrimave te zeza.
Keto vrima kane permasa gjigande dhe force rendese aq te madhe sa qe nuk lejojne as daljen e drites.
Ato shpesh formohen ne perfundim te ekzistences se nje ylli. Kur nje yll ka konsumuar energjine e tij atomike berthama e tij shperbehet dhe kthehet ne supernova.
Daniel Patnod i Qendres Harvard-Smithsonian per Astrofiziken drejtues i studimit mbi vrimen e zeze thote se nganjehere ky proces rezulton ne krijimin e nje vrime te zeze por here te tjera te nje ylli neutron. Ai shpjegon
Rezultatet qe zbuluam kete radhe mund te jene te rendesishme pasi ende nuk e kemi te qarte se cilat supernova formojne vrima te zeza dhe cilat formojne yje neutron
Pas studimit te objektit me rreze X zoti Patnod thote se nuk ka prova te drejtperdrejta se Supernova 1979C ka krijuar nje vrime te zeze.
Te dhenat e mbledhura nga teleskopi i NASA-s Chandra ofrojne vetem prova jo-te drejtperdrejta.
Por kolegu i tij Avi Lohb thote se nese vertete behet fjale per nje vrime te zeze te dhenat mund te ofrojne prova te rendesishme per burimin energjetik qe ushqen nje supernova.
Po ashtu me kete rast ofrohet nje mundesi per te studiuar disa prej rrethanave me ekstreme qe ekzistojne ne gjithesi Procesi zhvillohet ne kushte te nje dendesie teper te larte te afert me dendesine e berthames se atomit te cilen nuk mund ta riprodhojme ne kushte laboratorike. Duke vezhguar proceset ne hapesire ne mesojme per rrethana qe ekzistojne vetem ne ate mjedis.
Astronomet kane zbuluar plot vrima te tjera te zeza ne galaksine tone por kurre nuk kane arritur te ndjekin procesin e formimit te tyre.
Shkencetarja Kimberly Weaver thekson se ky zbulim ofron nje mundesi unike per te ndjekur lindjen dhe fazat e para te ekzistences se nje prej objekteve qiellore me misterioze
Nuk eshte thjesht zbulimi i vrimes se zeze me te re te zbuluar ndonjehere por fakti qe dime me ekzaktesi kohen e lindjes se kesaj vrime. Per here te pare kemi zbuluar ditelindjen e vertete te nje vrime te zeze.- shton ai
Nderkohe qe astronomet vazhdojne ta studiojne kete objekt ata shpresojne se do te mesojme me shume per procesin e zgjerimit te vrimave te zeza duke perpire materie perreth.
d.b/VOA/BalkanWeb