Zemra, 10 shkaktaret qe ju rrezikojne jeten
Disa nga faktoret e rrezikut per semundjet e zemres mund te kontrollohet, dhe disa nuk munden. Sipas mjekeve jane 10 shkaktare kryesore te cilet vene ne rrezik arteriet koronare apo nje sulm ne zemer i cili mund te jete fatal. Nese nje pacient ka disa nga faktoret ndikues per nje semundje te zemres ai duhet ti kushtoje vemendje faktoreve te jeteses te cilet mund te ndryshojne rrezikun e sulmit ne zemer. Disa nga keto faktore jane te pandryshueshem sic eshte mosha apo trashegimia familjare, nderkohe qe ka edhe shume te tjere sic eshte dieta, kolesteroli i larte apo jeta sedentare te cilat jane ne doren e gjithkujt per ti ndryshuar. Mjeket kane renditur se cilet jane keta faktore rriskues.
1- Mosha
Sa me i vjeter te jeni, aq me i larte eshte rreziku per nje semundje ne zemer. Te dhenat tregojne se me shume se 80 per qind e personave qe vdesin nga semundjet e zemres jane mbi 65 vjec. Kjo nuk eshte vetem tek burrat por edhe tek femrat. Sipas te dhenave grate e moshuara te cilat kane nje atak ne zemer kane me shume gjasa te vdesin brenda disa javesh pas problemit ne zemres ne krahasim me ata te moshuar te cilet kane probleme kronike te zemres.
2- Te jesh mashkull
Burrat kane nje rrezik me te madh te sulmit ne zemer ne krahasim me femrat. Problemet e tyre nisin me heret se tek femrat, pavaresisht se keto te fundit shenojne nje rritje pas menopauzes, serish rastet e burrave te cilet preken nga semundjet e zemres jane me te medha.
3- Historite e familjes
Nese nje person ka prinderit ose te aferm te ngushte me semundje zemres, te dhenat rezultojne se semundjet e zemres mund te jene evidente para 55 vjec tek burrat dhe 66 per femrat. Megjithate, nese ju keni nje histori familjare, ajo nuk do te thote qe ju jeni te denuar qe tu perseriten mekatet e prinderve tuaj", thote dr. Richard Milani, i cili eshte zedhenes i Shoqates American Heart. Sipas tij, kjo mund te jete gjenetike, por mund te jete edhe se paraardhesit tuaj kishin nje menyre jetese te keqe. Ajo qe rekomandohet eshte nje menyre jetese e shendetshme, kontrolle te rregullta tek mjeku si dhe mbajtja nen vezhgim e ndonje simptome qe mund te shfaqet me kalimin e kohes.
4- Raca
Krahasuar me te bardhet, semundjet e zemres jane me prezente tek amerikanet afrikane, meksikane amerikane si dhe tek disa nga amerikanet aziatike. Tek keto raca dominojne semundjet e diabetit te cilat shkaktojne trashje te gjakut, qe pasohen me semundje te zemres. Per shembull, amerikanet afrikane kane rrezik me te madh te presionit te larte te gjakut, e cila mund te jete nje arsye me shume qe ata te perjetojne probleme me zemren.
5- Duhani
Pirja e duhanit eshte nje nga shkaktaret kryesore te disa semundjeve. Persa i perket zemres mjeket rekomandojne nje keshille te tille: Nese ju nuk keni gjetur ende nje arsye per te lene duhanin, lexoni kete: semundjet ne zemren tuaj jane dy deri ne kater here me te larta nese ju pini duhan. Pirja e duhanit eshte me te vertete nje nga faktoret me te keq, nese jo me e keqja, eshte faktor rreziku per shkak se ajo ndikon keq ne shume gjera. Ajo demton arteriet, kontribuon ne problemet e kolesterolit, dhe shkakton probleme te gjakut. Sipas mjekeve, duhani eshte cilesuar si "djalli i fundit".
6- Kolesteroli i larte
Afersisht 34 milione amerikane sot i kane nivelet e kolesterolit ne ato norma qe mund ti cojne ne probleme te zemres. Mjeket rekomandojne per dieta dhe ushqime te shendetshme ne menyre qe kolesteroli te mos shkoje ne norma te larta per te shkaktuar probleme te zemres.
7- Tensioni i gjakut
Rreth nje ne tre te rritur ne Amerike ka tension te larte, dhe kjo ben qe zemra te punoje me shume per te pompuar gjakun. Hipertensioni rrit rrezikun e deshtimit, shkaterron veshkat por sulmin me te madh e ka ne zemer. Presioni i larte i gjakut mund te kontrollohet me mjekim. Nderkohe qe te tjera alternativa jane edhe humbja e peshes, duke u bere me aktive, me pak kripe, duke pire alkool me pak. Te gjitha keto mund t'iu ndihmoje per nje presion me te ulet te gjakut.
8- Jeta sedentare
Duke jetuar nje jete joaktive rreziku per nje semundje te zemres eshte me i madh. Mjeket rekomandojne se 30 minuta ne pjesen me te madhe te diteve te javes, mund te zvogelojne rrezikun tuaj.
9- Pesha e tepert
njerezit te cilat kane yndyre te tepert ne trupin e tyre kane me shume gjasa per te zhvilluar semundje te zemres, ose mund te kene simptoma nese nuk kane faktore te tjere te rrezikut. Me te rrezikuar jane personat te cilet kane sasi te tepert trupore ne pjesen e belit. Nderkohe mjeket sigurojne se lajmi me i mire eshte se sot ka shume ushqime te thjeshta qe jane te mira per zemren tuaj dhe belin tuaj. Dr. Richard Milani rekomandon te hahet nje diete mesdhetare. Kjo do te thote te hahet shume peshk, fruta, perime dhe yndyrna te shendetshme, si vaj ulliri.
10- Diabeti
Nese keni diabet tip 2 rreziku juaj nga semundjet e zemres eshte me i larte pavaresisht se ju kontrolloni nivelin e sheqerit ne gjak. "Grate diabetike jane me te rriskuara per te hyre ne telashe me semundjet e zemres ne krahasim me ato te grupeve te tjera qe kane semundje kronike"thote dr. Richard Milani. Sipas tij, diabeti ngushton arteriet dhe kjo ben qe te rriskohet edhe zemra. Mjeket pohojne se te njejtat keshilla qe jepen per diabetin, ndaj nese ka stervitje dhe ushqim te shendetshem ulet edhe rreziku per semundjet e zemres.
1- Mosha
Sa me i vjeter te jeni, aq me i larte eshte rreziku per nje semundje ne zemer. Te dhenat tregojne se me shume se 80 per qind e personave qe vdesin nga semundjet e zemres jane mbi 65 vjec. Kjo nuk eshte vetem tek burrat por edhe tek femrat. Sipas te dhenave grate e moshuara te cilat kane nje atak ne zemer kane me shume gjasa te vdesin brenda disa javesh pas problemit ne zemres ne krahasim me ata te moshuar te cilet kane probleme kronike te zemres.
2- Te jesh mashkull
Burrat kane nje rrezik me te madh te sulmit ne zemer ne krahasim me femrat. Problemet e tyre nisin me heret se tek femrat, pavaresisht se keto te fundit shenojne nje rritje pas menopauzes, serish rastet e burrave te cilet preken nga semundjet e zemres jane me te medha.
3- Historite e familjes
Nese nje person ka prinderit ose te aferm te ngushte me semundje zemres, te dhenat rezultojne se semundjet e zemres mund te jene evidente para 55 vjec tek burrat dhe 66 per femrat. Megjithate, nese ju keni nje histori familjare, ajo nuk do te thote qe ju jeni te denuar qe tu perseriten mekatet e prinderve tuaj", thote dr. Richard Milani, i cili eshte zedhenes i Shoqates American Heart. Sipas tij, kjo mund te jete gjenetike, por mund te jete edhe se paraardhesit tuaj kishin nje menyre jetese te keqe. Ajo qe rekomandohet eshte nje menyre jetese e shendetshme, kontrolle te rregullta tek mjeku si dhe mbajtja nen vezhgim e ndonje simptome qe mund te shfaqet me kalimin e kohes.
4- Raca
Krahasuar me te bardhet, semundjet e zemres jane me prezente tek amerikanet afrikane, meksikane amerikane si dhe tek disa nga amerikanet aziatike. Tek keto raca dominojne semundjet e diabetit te cilat shkaktojne trashje te gjakut, qe pasohen me semundje te zemres. Per shembull, amerikanet afrikane kane rrezik me te madh te presionit te larte te gjakut, e cila mund te jete nje arsye me shume qe ata te perjetojne probleme me zemren.
5- Duhani
Pirja e duhanit eshte nje nga shkaktaret kryesore te disa semundjeve. Persa i perket zemres mjeket rekomandojne nje keshille te tille: Nese ju nuk keni gjetur ende nje arsye per te lene duhanin, lexoni kete: semundjet ne zemren tuaj jane dy deri ne kater here me te larta nese ju pini duhan. Pirja e duhanit eshte me te vertete nje nga faktoret me te keq, nese jo me e keqja, eshte faktor rreziku per shkak se ajo ndikon keq ne shume gjera. Ajo demton arteriet, kontribuon ne problemet e kolesterolit, dhe shkakton probleme te gjakut. Sipas mjekeve, duhani eshte cilesuar si "djalli i fundit".
6- Kolesteroli i larte
Afersisht 34 milione amerikane sot i kane nivelet e kolesterolit ne ato norma qe mund ti cojne ne probleme te zemres. Mjeket rekomandojne per dieta dhe ushqime te shendetshme ne menyre qe kolesteroli te mos shkoje ne norma te larta per te shkaktuar probleme te zemres.
7- Tensioni i gjakut
Rreth nje ne tre te rritur ne Amerike ka tension te larte, dhe kjo ben qe zemra te punoje me shume per te pompuar gjakun. Hipertensioni rrit rrezikun e deshtimit, shkaterron veshkat por sulmin me te madh e ka ne zemer. Presioni i larte i gjakut mund te kontrollohet me mjekim. Nderkohe qe te tjera alternativa jane edhe humbja e peshes, duke u bere me aktive, me pak kripe, duke pire alkool me pak. Te gjitha keto mund t'iu ndihmoje per nje presion me te ulet te gjakut.
8- Jeta sedentare
Duke jetuar nje jete joaktive rreziku per nje semundje te zemres eshte me i madh. Mjeket rekomandojne se 30 minuta ne pjesen me te madhe te diteve te javes, mund te zvogelojne rrezikun tuaj.
9- Pesha e tepert
njerezit te cilat kane yndyre te tepert ne trupin e tyre kane me shume gjasa per te zhvilluar semundje te zemres, ose mund te kene simptoma nese nuk kane faktore te tjere te rrezikut. Me te rrezikuar jane personat te cilet kane sasi te tepert trupore ne pjesen e belit. Nderkohe mjeket sigurojne se lajmi me i mire eshte se sot ka shume ushqime te thjeshta qe jane te mira per zemren tuaj dhe belin tuaj. Dr. Richard Milani rekomandon te hahet nje diete mesdhetare. Kjo do te thote te hahet shume peshk, fruta, perime dhe yndyrna te shendetshme, si vaj ulliri.
10- Diabeti
Nese keni diabet tip 2 rreziku juaj nga semundjet e zemres eshte me i larte pavaresisht se ju kontrolloni nivelin e sheqerit ne gjak. "Grate diabetike jane me te rriskuara per te hyre ne telashe me semundjet e zemres ne krahasim me ato te grupeve te tjera qe kane semundje kronike"thote dr. Richard Milani. Sipas tij, diabeti ngushton arteriet dhe kjo ben qe te rriskohet edhe zemra. Mjeket pohojne se te njejtat keshilla qe jepen per diabetin, ndaj nese ka stervitje dhe ushqim te shendetshem ulet edhe rreziku per semundjet e zemres.