Zvicra, droja per nje prishje me BE-ne
Nga Pascal Lechler
Ne krizen ekonomike globale nuk duhet te rrezikohet afrimi me BE-ne. Per kete arsye zviceranet votuan, qe t´i mbajne te hapura portat per shtetasit e BE-se edhe nga Bullgaria e Rumania. Ne fakt, ishte nje arritje e madhe e pjekurise se qytetareve zvicerane. Shume pak kishin llogaritur me kete "po" te qarte ne Zvicer. 59% e zgjedhesve votuan per vazhdimin e marreveshjes se lirise se levizjes me BE-ne dhe zgjerimin e saj edhe me Bullgarine dhe Rumanine. Shkurt: Tregu i punes ne Zvicer mbetet i hapur per punemarresit nga BE-ja. Ministrja e Ekonomise ne Berne, Doris Leuthard e vleresoi kete si nje arritje te madhe te pjekurise se qytetareve zvicerane. "Pjekuri per faktin, qe ky vullnet eshte artikuluar shume qarte ne nje faze te pasigurise. Dihet qe ne kohe te tilla shume shpejt njeriu mund vendose ne menyre emocionale dhe jo me arsye. Per mua kjo eshte nje arritje e pjekurise se popullsise zvicerane dhe kjo na inkurajon ne ne rrugen bilaterale. Gjithashtu prej kesaj kuptojme, se kriza ekonomike eshte dicka krejt tjeter nga liria e levizjes se personave."
Ne kantonet brenda Zvicres dhe ne kantonin Graubynden ka rezerva kundrejt BE-se
Ne kantonet frankofone miratimi i marreveshjes per lirine e levizjes rezulton me me shume vota. Edhe ne Bazel votuesit jane shprehur mjaft dashamires ndaj Evropes.
Ndersa ne kantonet brenda Zvicres dhe ne kantonin Graubynden verehen rezerva kundrejt BE-se. Nje rast i vecante mbetet rajoni i Tesines, ku 66% kane votuar kunder. Pikerisht ne Tesin, qe konsiderohet si nje periferi e Milanos, ekziston frika per shtimin e te huajve, rritjen e kriminalitetit dhe te papunesise. Partia Popullore konservatore ne Zvicer i shfrytezoi keto rezerva. Kjo ishte e vetmja parti e madhe e Zvicres, qe ishte kunder vazhdimit dhe zgjerimit te kesaj marreveshjeje. Pavaresisht nga humbja ne referendum partia me e madhe e Zvicres do te vazhdoje te luftoje kunder marreveshjeve me BE-ne. Per te rezultati i referendumit shenon pikerisht edhe fillimin e luftes se ardhshme elektorale, vuri ne dukje deputeti Luzie Stamm: "Tani per disa vjet do te kemi sproven e ardhshme me te madhe, ky do te jete Ballkani. Ne BE te gjitha forcat po perpiqen qe te pranojne ne bashkim vende si Bosnja, Serbia e Kosova, e ky do te jete konfrontimi i ardhshem. Nese behet fjale per nje fushate frike, me duhet te them, se une kam frike, nese do te shtohen edhe keto vende dhe nese liria e levizjes se personave do te aplikohet edhe me keto vende, e kjo do te ishte jashtezakonisht negative per Zvicren".
Nderkohe, zviceranet serish duhet te votojne per zgjerimin e marreveshjes ne rastin e Evropes Juglindore. Ne rast se vertete pas pak vitesh Kroacia do te anetaresohet ne BE, zviceranet serish duhet te votojne per zgjerimin e marreveshjes, qe garanton lirine e levizjes. Marreveshja per lirine e levizjes me BE-ne eshte pjese e nje pakete te tere ligjesh. Nese refuzohet njera prej ketyre marreveshjeve, automatikisht shfuqizohen edhe marreveshjet e tjera. Ne rast se zviceranet do te thonin jo ne referendum do te ishte anuluar edhe marreveshja me BE-ne per qarkullimin ajror, ose marreveshja agrare, gje qe do te cenonte rende marredheniet tregtare mes Brukselit dhe Bernes. Kjo eshte edhe arsyeja perse Ambasadori i BE-se ne Zvicer, Michael Reiterer, pas rezultatit pozitiv u shpreh i lehtesuar: "Une besoj, se fitoi racionaliteti i zviceraneve. Ne kohe krizash nuk jane te dobishme pasiguri shtese, e me padyshim qe kjo menyre arsyetimi ka qene vendimtare. Pervec kesaj praktikisht te gjitha partite dhe shoqatat me fare pak perjashtime jane angazhuar duke influencuar pozitivisht edhe votimin". Ne radhe te pare gjermanet jane mjaft te lehtesuar. Zvicra eshte per gjermanet vendi me i preferuar i emigracionit. Per ata qe aktualisht jetojne dhe punojne ne Zvicer me voten e se dieles nuk ndryshon asgje. Ndersa per ata qe duan te vijne Zvicra i mban dyert e hapura.
Ne krizen ekonomike globale nuk duhet te rrezikohet afrimi me BE-ne. Per kete arsye zviceranet votuan, qe t´i mbajne te hapura portat per shtetasit e BE-se edhe nga Bullgaria e Rumania. Ne fakt, ishte nje arritje e madhe e pjekurise se qytetareve zvicerane. Shume pak kishin llogaritur me kete "po" te qarte ne Zvicer. 59% e zgjedhesve votuan per vazhdimin e marreveshjes se lirise se levizjes me BE-ne dhe zgjerimin e saj edhe me Bullgarine dhe Rumanine. Shkurt: Tregu i punes ne Zvicer mbetet i hapur per punemarresit nga BE-ja. Ministrja e Ekonomise ne Berne, Doris Leuthard e vleresoi kete si nje arritje te madhe te pjekurise se qytetareve zvicerane. "Pjekuri per faktin, qe ky vullnet eshte artikuluar shume qarte ne nje faze te pasigurise. Dihet qe ne kohe te tilla shume shpejt njeriu mund vendose ne menyre emocionale dhe jo me arsye. Per mua kjo eshte nje arritje e pjekurise se popullsise zvicerane dhe kjo na inkurajon ne ne rrugen bilaterale. Gjithashtu prej kesaj kuptojme, se kriza ekonomike eshte dicka krejt tjeter nga liria e levizjes se personave."
Ne kantonet brenda Zvicres dhe ne kantonin Graubynden ka rezerva kundrejt BE-se
Ne kantonet frankofone miratimi i marreveshjes per lirine e levizjes rezulton me me shume vota. Edhe ne Bazel votuesit jane shprehur mjaft dashamires ndaj Evropes.
Ndersa ne kantonet brenda Zvicres dhe ne kantonin Graubynden verehen rezerva kundrejt BE-se. Nje rast i vecante mbetet rajoni i Tesines, ku 66% kane votuar kunder. Pikerisht ne Tesin, qe konsiderohet si nje periferi e Milanos, ekziston frika per shtimin e te huajve, rritjen e kriminalitetit dhe te papunesise. Partia Popullore konservatore ne Zvicer i shfrytezoi keto rezerva. Kjo ishte e vetmja parti e madhe e Zvicres, qe ishte kunder vazhdimit dhe zgjerimit te kesaj marreveshjeje. Pavaresisht nga humbja ne referendum partia me e madhe e Zvicres do te vazhdoje te luftoje kunder marreveshjeve me BE-ne. Per te rezultati i referendumit shenon pikerisht edhe fillimin e luftes se ardhshme elektorale, vuri ne dukje deputeti Luzie Stamm: "Tani per disa vjet do te kemi sproven e ardhshme me te madhe, ky do te jete Ballkani. Ne BE te gjitha forcat po perpiqen qe te pranojne ne bashkim vende si Bosnja, Serbia e Kosova, e ky do te jete konfrontimi i ardhshem. Nese behet fjale per nje fushate frike, me duhet te them, se une kam frike, nese do te shtohen edhe keto vende dhe nese liria e levizjes se personave do te aplikohet edhe me keto vende, e kjo do te ishte jashtezakonisht negative per Zvicren".
Nderkohe, zviceranet serish duhet te votojne per zgjerimin e marreveshjes ne rastin e Evropes Juglindore. Ne rast se vertete pas pak vitesh Kroacia do te anetaresohet ne BE, zviceranet serish duhet te votojne per zgjerimin e marreveshjes, qe garanton lirine e levizjes. Marreveshja per lirine e levizjes me BE-ne eshte pjese e nje pakete te tere ligjesh. Nese refuzohet njera prej ketyre marreveshjeve, automatikisht shfuqizohen edhe marreveshjet e tjera. Ne rast se zviceranet do te thonin jo ne referendum do te ishte anuluar edhe marreveshja me BE-ne per qarkullimin ajror, ose marreveshja agrare, gje qe do te cenonte rende marredheniet tregtare mes Brukselit dhe Bernes. Kjo eshte edhe arsyeja perse Ambasadori i BE-se ne Zvicer, Michael Reiterer, pas rezultatit pozitiv u shpreh i lehtesuar: "Une besoj, se fitoi racionaliteti i zviceraneve. Ne kohe krizash nuk jane te dobishme pasiguri shtese, e me padyshim qe kjo menyre arsyetimi ka qene vendimtare. Pervec kesaj praktikisht te gjitha partite dhe shoqatat me fare pak perjashtime jane angazhuar duke influencuar pozitivisht edhe votimin". Ne radhe te pare gjermanet jane mjaft te lehtesuar. Zvicra eshte per gjermanet vendi me i preferuar i emigracionit. Per ata qe aktualisht jetojne dhe punojne ne Zvicer me voten e se dieles nuk ndryshon asgje. Ndersa per ata qe duan te vijne Zvicra i mban dyert e hapura.