Ëndera dhe të vërteta

Pas thirjet, fjalt, mburimet, ndofta erdhi koha dhe pr ne shqiptart t mendohemi ca m thelh. Ghith’ ata qi prpiqen pr punrat e kombit,- qytetar, pshatarak, bejler, tregtare- vene duke thritur autonomi, liri. Fort mir; po me t shumtt a din t thon ’sht autonomia, dhe sa gh e rnd sht pr ta marr.

Politika e prditeshme, duhet te na jap ca msime. A kndoni n ditoret c’bhet te Kuba nga afro dy vjet? Ghith vendesit jan ngritur kundre Espanolheve; dhe nuke me fjal, nuk me pushka, po me bomba n dor; djemt dhe vashat leftojn trimrisht se n koh t Sulesv, dhe kur i goditin plumbat e armiqve, bien duke thirur: Rhoft Kuba! Me ghith kete shpirtmadhsi, nuke e thyejtin dot zghedhn e tyre. Qysh ne shkiptart do t mundim t leftojm kundre Turkut, cili sht shum m’I shndosh, se Espanoli? Cili do t ngreh planin e lufts? Ku do t ghejm rrufen pr t thyer obuzt e Turqis? Mundnim t shpresojm lirin t ishim t ghith gati pr t ngheshur armt; s’besojm se tregtart as bejlert t dijn miaft topografn e Shqipris dhe shtretghin pr t drejtuar andarsin, s’besojm te jn miaft t shum as miaft trima pr t dal andart. ’kuptuam kur t ngrihemi ca t pakt dhe t na shtypi kokn Turqia, me keq se Armenve?

E vrteta sht kio: me lot n sy e shkruajm, s’jemi t zotrit t rrojm nj jet t veant. Kjo fjal nuk u ka pr t plqyer t ghithve, por e thomi prsri, jemi t ngopur me nderat, duam t faqim ca t vrteta: s’jemi t zotrit, s’jemi t zotrit! S’jemi te zotrit…Por a duhet humbur shpres? Nuk; pr kundre, kemi detyra t punojm ca m tepr. Vetm sht nevoj t mendonemi ca me qruar, t lshojm nderat m’an, t krkojm punra qi jan pr t br, t prpiqemi, t zeme udhn e mir. Udha e mir, ku sht? N mos jemi t zotrit, te fitojm autonomin, a sht m mir t shuhemi a po t zghedhim nj jet m pak t lig? Dhe kt jet m pak t lig, ku t’a ghejm? Ja tri pyetje miaft t rnda, n cilat sot pr sot as ne s’dim ’t prghghemi. Shqiptart me tru le t mendonen, dhe ndofta do t ghejm bashk qysh duhet br.